سه هفته در انجیل یوحنا، روزی یک باب: گشتی بیشتاب همراه با عیسی از آغاز تا رستاخیز.
روز 1
مطالعه امروز
تأمل
پیش از آنکه نخستین پرنده بخواند، پیش از آنکه نخستین موج بر نخستین ساحل بشکند، پیش از آنکه زمان نامی داشته باشد، کلمه بود. یوحنا انجیل خود را با آخوری یا معجزهای آغاز نمیکند. او پیش از آغاز شروع میکند. «در ابتدا کلمه بود و کلمه نزد خدا بود و کلمه خدا بود.» اگر این جمله مانند سنگی که در آب آرام افتاده بر دل شما مینشیند، خوب است. بگذارید موجهایش پیش بروند. برای خوانندهای که نخستین بار این صفحات را میخواند، کلید این است: یوحنا عیسی را «کلمه» مینامد، که در زبان یونانی «لوگوس» است. این لقب هم خوانندگان یهودی و هم خوانندگان یونانی را در جای خود متوقف میکرد. در ذهن یهودی، کلمه خدا همان قدرتی بود که آفرینش به واسطه آن به وجود آمد. برای اندیشمند یونانی، لوگوس اصل نظمدهنده در پس همه واقعیت بود. یوحنا به هر دو گروه نگاه میکند و میگوید: آن که در جستجویش بودهاید، آن که با عقل خود به سویش میرفتید، نامی دارد و جسم گردید. آن عبارت، «کلمه جسم گردید و ما را ساکن شد»، لولایی است که تمام تاریخ بشر بر آن میچرخد. ازلی پا به زمانِ گذرا گذاشت. بینهایت پوست بر تن کرد. او پیامی نفرستاد، خودش پیام شد. و یوحنا که عیسی را از نزدیک میشناخت، با او سر یک سفره نشسته بود و در جادههای غبارآلود کنار او راه رفته بود، این را با اطمینان آرام کسی میگوید که با چشم خود دیده است: «جلال او را دیدیم.» ای ایماندار کهنهکار، اینجا لختی بیشتر درنگ کن. توجه کن که کلمه تنها نزد خدا نبود، بلکه رو به خدا بود، روبهرو، در رابطهای ازلی از محبت پیش از آنکه چیز دیگری وجود داشته باشد. نجاتی که او میآورد معاملهای نیست که در بحران ابداع شده باشد. این نجات از رفاقتی سرچشمه میگیرد که همیشه بوده است. تو پیش از آنکه جهان دلیلی برای دوست داشتنت داشته باشد، محبوب بودی. امروز، هر جا که هستی، چه تازه به این صفحات آمده باشی و چه سالها با آنها انس گرفته باشی، دعوت یکی است. نور هنوز میدرخشد. تاریکی آن را درنیافته است. و کلمه هنوز به سوی تو دست دراز میکند.
روز 2
مطالعه امروز
تأمل
در جایی که عیسی نخستین معجزۀ ثبتشدۀ خود را انجام داد، چیزی زیبا و عادی هست. نه در معبد، نه در تالار تخت پادشاهی. در یک عروسی. جشنی در یک روستا که شراب تمام شد و مادری آرام نگرانیاش را نزد پسرش برد. باب دوم یوحنا در میان زندگی روزمره آغاز میشود، و نکته دقیقاً همین است. سخن مریم به نوکران از آرامترین و پرقدرتترین کلمات در سراسر کتاب مقدس است: «هرچه به شما گوید بکنید.» او نمیداند عیسی دقیقاً چه خواهد کرد. فقط میداند او کیست. پس همۀ اطرافیان را به سوی او راهنمایی میکند و خود کنار میرود. در همین یک جمله، الهیات کاملی از ایمان نهفته است. او به عیسی دستور نمیدهد، به او اعتماد میکند. نتیجه را مدیریت نمیکند، بلکه نوکران را برای اطاعت آماده میسازد. اگر تا به حال دعایی از سر استیصال کردهاید بیآنکه بدانید خدا چگونه پاسخ میدهد، دقیقاً در جایی ایستادهاید که مریم ایستاده بود. عیسی به نوکران میگوید شش خمرۀ سنگی را، از آن نوع که برای مراسم تطهیر یهودیان به کار میرفت، تا لب از آب پر کنند. هر جزئیاتی اینجا اهمیت دارد. این ظرفها برای شستن و برداشتن ناپاکی آیینی ساخته شده بودند. عیسی آنچه را برای مراسم بود برمیگیرد و به چیزی تبدیل میکند که به جشن شادی میبخشد. نظم کهنِ شستشو و تلاش، آرام و از روی فیض جای خود را به چیزی تازه میدهد. وقتی رئیس مجلس نتیجه را میچشد، شگفتزده میشود: بهترین شراب برای آخر نگه داشته شده است. برای خوانندۀ تازهوارد، این معجزه «نشانه» نامیده میشود و یوحنا این واژه را عمداً به کار میبرد. نشانه فراتر از خود اشاره میکند. معجزه واقعی است، اما علامتی هم هست: کسی که این را انجام میدهد معلمی عادی نیست. و برای ایمانداری قدیمی، بیندیشید که «خمرههای سنگی» در زندگی شما چه میتواند باشد: روالهای دینی و عادتهای وظیفهمندانهای که خشک شدهاند. عیسی نیامده است ظرفهای خالی شما را محکوم کند. آمده است آنها را تا لب پر کند و به چیزی شادیآفرین تبدیل نماید. بهترینها، در دست او، هرگز پشت سر شما نیستند. همیشه در حال آماده شدناند.
روز 3
مطالعه امروز
تأمل
نیقودیموس شبانه میآید. او فریسی است، یکی از تحصیلکردهترین، محترمترین و از نظر دینی موفقترین مردان اورشلیم. تمام عمر کتب مقدس را آموخته و شریعت را با دقتی وسواسگونه نگاه داشته است. و با این همه، چیزی در درونش آرامش نمیگذارد. او در تاریکی میآید، شاید برای آنکه دیده نشود، شاید چون پرسشهایی که در دلش شعله میکشد دیگر تا روشنایی روز صبر نمیکند. دلیلش هرچه باشد، عیسی او را بی هیچ سرزنشی میپذیرد. در، حتی در نیمهشب، باز است. عیسی یکراست به قلب نیاز نیقودیموس میرود: «آمین، آمین به تو میگویم، اگر کسی از سر نو مولود نشود، ملکوت خدا را نمیتواند دید.» نیقودیموس، آن دانشمند، بر این سخن ساده میلغزد. از سر نو متولد شدن؟ چگونه مردی بالغ میتواند بار دیگر به رحم مادرش داخل شود؟ او جسمانی میاندیشد، در حالی که عیسی روحانی سخن میگوید، و این سردرگمی فقط به نیقودیموس اختصاص ندارد. امروز بسیاری «تولد تازه» را یک برچسب دینی میشنوند، نه واقعیتی زنده. منظور عیسی چیزی بنیادین است: حیات خدا باید از بالا در تو کاشته شود. نه با استدلال میتوانی وارد شوی، نه با استحقاق، نه با ارث. باید تازه ساخته شوی. آنگاه آیهای میآید که آن را انجیل در یک جمله نامیدهاند: «زیرا خدا جهان را اینقدر محبت نمود که پسر یگانه خود را داد تا هر که بر او ایمان آورد هلاک نگردد، بلکه حیات جاویدانی یابد.» آن را آهسته بخوان. وسعتش حیرتآور است: تمام جهان. انگیزهاش محبت است، نه وظیفه و نه تدبیر، بلکه محبت. روش آن بخشیدن است، گرانبهاترین عطایی که میتوان تصور کرد. و دعوتش همگانی است: «هر که». این کلمه هیچکس را بیرون نمیگذارد. برای کسی که نخستین بار این را میخواند، این ضربان قلب همه چیزی است که یوحنا در هجده باب آینده به تو نشان میدهد. و برای ایمانداری که هزاران بار یوحنا ۳:۱۶ را بر زبان آورده است، روی عبارت «اینقدر» درنگ کن، زیرا نه فقط از واقعیت محبت خدا، بلکه از اندازه آن سخن میگوید. خدا جهان را چقدر محبت نمود؟ آنقدر که داد. صلیب یک ضرورت ناخواسته نبود. محبتی بود که تا آخرین قطره پیموده شد. نیقودیموس در تاریکی آمد. و رفت، در حالی که نوری با خود داشت که هنوز نمیتوانست آن را کاملاً توضیح دهد. همان نور امروز به تو نیز عرضه میشود.
روز 4
مطالعه امروز
تأمل
نیمروز است، داغترین ساعت روز، وقتی هیچ آدم عاقلی برای کشیدن آب بیرون نمیآید. با این حال زنی به سر چاه میآید. او تنها میآید، و این تنهایی تصادفی نیست. گذشتهای دارد که حتی در میان قوم خودش او را غریبه کرده است. انتظار گفتگویی ندارد. و بهیقین انتظار گفتگویی را که در پیش دارد، ندارد. وقتی زن میرسد، عیسی از پیش کنار چاه نشسته است. یوحنا به ما میگوید او «میبایست از سامره عبور کند». این راهی بود که بیشتر معلمان یهود از آن پرهیز میکردند، زیرا یهودیان و سامریان جز تحقیر متقابل چیزی با هم نداشتند. اما عیسی راه دورتر را از میان جای دشوار برمیگزیند، چون آنجا زنی هست که باید پیدا شود. او از زن آب میخواهد و با این کار از همهٔ مرزهای اجتماعی زمانه میگذرد: مرزهای دینی، قومی و اخلاقی. زن حیرت میکند: «چگونه تو که یهود هستی از من آب میخواهی و حال آنکه زن سامری هستم؟» پاسخ عیسی تمام گفتگو را زیر و رو میکند. تشنه او نیست، آن زن است. او میگوید: «اگر بخشش خدا را میدانستی و کیست که به تو میگوید آب به من بده تا بنوشم، هر آینه از او سؤال میکردی و به تو آب زنده عطا میکرد.» زن آمده بود تا آب بکشد و برود. عیسی آمده است تا چیزی به او ببخشد که دیگر هرگز تشنه نشود: نه چشمهای مادی، بلکه چشمهٔ آب زنده که تا حیات جاودانی میجوشد. او از رفع تشنگی بدن سخن نمیگوید. از اشتیاق عمیق و سیرابنشدنی جان انسان سخن میگوید، اشتیاقی که هیچ رابطهای، هیچ موفقیتی و هیچ دینی هرگز آن را کاملاً سیر نکرده است. سپس لحظهای فرا میرسد که همه چیز را تغییر میدهد. عیسی دربارهٔ زندگی خود او سخن میگوید: پنج شوهر، و مردی که اکنون با اوست شوهرش نیست. این را با خشونت نمیگوید. با آرامش کسی میگوید که او را بیش از آنچه خودش خود را میشناسد، شناخته است. زن از شرم به ایمان نمیرسد؛ دیده شدن او را به ایمان میرساند. او به روستای خود میدود و میگوید: «بیایید و کسی را ببینید که هر چه کرده بودم به من بازگفت. آیا این مسیح نیست؟» برای خوانندهٔ تازهوارد: توجه کن که عیسی این زن را برگزید، زنی نامحتمل، نادیدهگرفتهشده و حاشیهنشین، تا نخستین کسی باشد که در انجیل یوحنا آشکارا خود را مسیح اعلام کرد. برای ایماندار کهنهکار: کجا از چاههای نادرست آب کشیدهای؟ آب زنده هنوز عرضه میشود و این هدیه هنوز رایگان است.
روز 5
مطالعه امروز
تأمل
رواقی سرپوشیده را کنار حوضی در اورشلیم تصور کنید: پنج رواق پر از بیماران، کوران، لنگان و کسانی که دیگر انتظار هیچ خیری نداشتند. شنیده بودند که گاهی آب به حرکت درمیآید و هر کس نخست در آن فرو رود شفا مییابد. مردی سی و هشت سال آنجا افتاده بود. سی و هشت سال تماشای اینکه دیگران زودتر میرسند. سی و هشت سال «تقریباً». عیسی مستقیم به سوی او میرود. نه به سوی دردناکترین مورد، نه به سوی کسی که بلندترین فریاد را دارد، بلکه به سوی همین مرد، که دههها انتظار او را فرسوده کرده است. پرسشی میکند که تقریباً عجیب به نظر میرسد: «آیا میخواهی شفا یابی؟» (یوحنا ۵:۶). چرا از بیماری میپرسد که آیا شفا میخواهد؟ زیرا عیسی فقط به درمان یک جسم نظر ندارد. او به کل انسان مینگرد، از جمله به آن بخش از او که شاید با درماندگی کنار آمده بود و آموخته بود خود را با بیماریاش تعریف کند. مرد حتی مستقیم پاسخ نمیدهد. توضیح میدهد که چرا تاکنون نتیجه نداده است. او هنوز در قالب حوض میاندیشد و هنوز به نظام کهنه چشم دوخته است. و عیسی فقط سخن میگوید: «برخیز و بستر خود را برداشته، روانه شو.» نه آبی، نه آیینی، نه انتظاری. فقط کلام پسر خدا، و سی و هشت سال فلج در یک جمله پایان مییابد. اما باب در همینجا تمام نمیشود. رهبران دینی خشمگیناند، نه از اینکه مردی شفا یافته، بلکه از اینکه در روز سبت رخ داده است. عیسی با یکی از حیرتانگیزترین ادعاهای تمام کتابمقدس پاسخ میدهد: اینکه او و پدر با هم کار میکنند، که پسر اقتدار بخشیدن حیات دارد، و که همان نوشتههایی که رهبران میکاوند، بر او گواهی میدهند. شفا نشانه بود؛ ادعا، اصل ماجراست. امروز بشنوید که عیسی همین پرسش آرام را از شما میپرسد. آیا در زندگی شما جایی هست، عادتی، اندوهی، ترسی، که بیصدا دیگر انتظار شفا یافتن در آن را نداشتهاید؟ او منتظر نیست که شما حوض درست یا لحظهی مناسب را بیابید. او همینجا کنار شماست و میپرسد آیا مایل هستید.
روز 6
مطالعه امروز
تأمل
روز پیش از این گفتگو، عیسی پنج هزار نفر را با پنج نان و دو ماهی سیر کرده بود. جمعیت تا سیر شدن خورده بودند و اکنون از دریا گذشتهاند تا دوباره او را بیابند. این لحظهای لطیف است که به سرعت به لحظهای کاوشگر بدل میشود: عیسی به جمعیت نگاه میکند و در واقع میگوید شما به این سبب اینجا نیستید که معجزهای دیدید، بلکه به این سبب که غذای مجانی خوردید. آنها نان را میخواهند. او میخواهد خودش را به ایشان ببخشد. آنچه در پی میآید یکی از عمیقترین و پرمطالبهترین تعالیمی است که عیسی هرگز داد. او اعلام میکند: «من نان حیات هستم. کسی که نزد من آید هرگز گرسنه نشود و هر که به من ایمان آورد هرگز تشنه نگردد» (یوحنا ۶:۳۵). ای خوانندهای که نخستین بار میخوانی، ببین عیسی چه میکند: او ابتداییترین نیاز انسان را برمیگیرد، یعنی غذا و بقا و آنچه بدون آن نمیتوان زیست، و میگوید که او پاسخ گرسنگیای است عمیقتر از آن. هر انسانی که زیسته میداند گرسنه چیزی بودن یعنی چه، بیآنکه بتواند نامش را بگوید. عیسی در اینجا آن را نام میبرد. جمعیت مقاومت میکنند. آنها نشانهای میخواهند، آن هم پس از آنکه دیدهاند او هزاران نفر را سیر کرد. از مَنّا سخن میگویند، نانی که خدا در بیابان به نیاکانشان داد. عیسی با ملایمت اصلاحشان میکند: آن نان را موسی نداد، پدر داد، و آن نان همواره به چیزی بهتر اشاره میکرد. نان حقیقی از آسمان به جهان حیات میبخشد، و آن نان یک شخص است. در پایان این باب، بسیاری از شاگردان میروند. میگویند این تعلیم سخت است. عیسی به دوازده نفر رو میکند و میپرسد آیا شما هم میخواهید بروید. پاسخ پطرس از زیباترین پاسخها در انجیلهاست: «خداوندا، نزد که برویم؟ کلام حیات جاودانی نزد تو است» (یوحنا ۶:۶۸). پطرس نمیگوید همه چیز را فهمیده است. میگوید جای دیگری برای رفتن نیست. این اعتراف صادقانه هر جانی است که به راستی با عیسی روبهرو شده است. نه اینکه همه پرسشها پاسخ یافتهاند، بلکه اینکه تنها او عمیقترین گرسنگی را سیر میکند. امروز از چه تغذیه میکنی که تا شامگاه تو را تهی میگذارد؟ نان حیات هنوز پیشکش میشود.
روز 7
مطالعه امروز
تأمل
این آخرین روز عید خیمههاست، جشنی یکهفتهای در اورشلیم که در آن هر روز کاهنی از حوض سلوام آب میآورد و کنار مذبح میریخت، یادبودی زنده از آبی که خدا در بیابان به اسرائیل بخشید. جمعیت گرد آمدهاند، مراسم به اوج خود رسیده است، و در همان لحظه پرشور عیسی میایستد و با سخنانی ندا میدهد که حتماً هر گفتگویی را در دسترس شنوایی خاموش کرد: «اگر کسی تشنه باشد نزد من آید و بنوشد» (یوحنا ۷:۳۷). برای خواننده تازهوارد، دانستن معنای این عید برای آن مردم کمک میکند. آب در سرزمین خشک یک آسایش نیست، خودِ حیات است. تمام آن مراسم دعایی بود، اشتیاقی بود، یادآوری اینکه خدا زمانی از صخره آب جاری ساخت. عیسی در میانه آن دعا ایستاده و میگوید: من پاسخ آن هستم. او پیشتر هم میرود: هر که به او ایمان آورد نهتنها آب زنده دریافت میکند، بلکه خود سرچشمه آن میشود. «از شکم او نهرهای آب زنده جاری خواهد شد» (یوحنا ۷:۳۸). روح خدا، وقتی در شخصی ساکن شود، فقط سیراب نمیکند، بلکه لبریز میشود. این باب پر از اختلاف است. بعضی میگویند او نبی است. بعضی میگویند او مسیح است. بعضی میخواهند او را بگیرند. حتی سربازانی که برای دستگیری او فرستاده شده بودند دستخالی برمیگردند و فقط میگویند: «هرگز انسانی مثل این شخص سخن نگفته است» (یوحنا ۷:۴۶). چیزی در کلام عیسی هست که مردم را سر جایشان میخکوب میکند، حتی وقتی با قصد متوقف کردن او آمدهاند. نیکودیموس، که او را در باب سوم دیدیم که شبانه نزد عیسی آمد، آرام در شورا سخن میگوید و خواستار انصاف میشود. این کار کوچکی است، اما شجاعت است. او هنوز کاملاً آشکار نشده، اما به سوی نور در حرکت است. امروز بیندیشید که کجا تشنهاید. نه برای آب، بلکه برای آرامش، برای هدف، برای این احساس که زندگیتان به جایی میرود که اهمیت دارد. عیسی هنوز ایستاده است و هنوز همان دعوت را ندا میدهد. نهرهایی که او وعده میدهد یک قطره نیستند، بلکه چیزیاند که از شما بیرون میریزد و به زندگی همه اطرافیانتان میرسد. بیایید و بنوشید.
روز 8
مطالعه امروز
تأمل
فصل در صبحگاهی زود آغاز میشود: صحن معبد از مردم پر میشود و عیسی مینشیند تا تعلیم دهد. رهبران دینی زنی را که در عمل زنا گرفته شده بود میآورند و او را در برابر جمعیت قرار میدهند. نه از سر دلسوزی برای عدالت، بلکه برای اینکه عیسی را میان رحمت و شریعت به دام بیندازند. لحظهای بیرحمانه است و آن زن ابزار آن شده است. عیسی خم میشود و بر خاک چیزی مینویسد. هرگز به ما گفته نشده که چه نوشت. سپس برمیخیزد و سخنی را میگوید که دو هزار سال طنینانداز بوده است: «هر که از شما بیگناه باشد اول بر او سنگ اندازد» (یوحنا ۸:۷). یکییکی، از مسنترین آغاز کرده، میروند. وقتی عیسی سر بلند میکند، فقط آن زن مانده است. او را محکوم نمیکند. به او میگوید برود و دیگر گناه نکند. سپس، هنوز در معبد، دومین اعلام بزرگ «من هستم» را در انجیل یوحنا بیان میکند: «من نور عالم هستم. کسی که مرا متابعت کند، در ظلمت راه نرود، بلکه نور حیات را یابد» (یوحنا ۸:۱۲). نور در کتاب مقدس فقط روشنایی نیست، بلکه مکاشفه و هدایت است، چیزی که نشان میدهد کجا ایستادهای و به کجا میروی. راه رفتن در تاریکی فقط سردرگمی نیست، بلکه گمشدگی بیآنکه خود بدانی. عیسی میگوید او علاج این حالت است. آنچه در پی میآید گفتگویی طولانی و پرحرارت با فریسیان است درباره هویت، اقتدار، حقیقت و آزادی. عیسی به آنان میگوید حقیقت ایشان را آزاد خواهد کرد، و آنان برمیآشوبند و اصرار میکنند که هرگز در بند نبودهاند. او از بندگیای سخن میگوید که آنان نمیتوانند ببینند: بردگی گناه، همانگونه که خطاکاری زندگی را به درون خم میکند تا دیگر راست نشود. آزادی واقعی، به فرموده او، از طریق پسر میآید. فصل با ادعایی چنان شگفتانگیز به اوج میرسد که نزدیک است همان دم او را سنگسار کنند: «قبل از آنکه ابراهیم بوجود آید، من هستم» (یوحنا ۸:۵۸). نگفت «بودم»، گفت: هستم. زمان حال ابدی. نامی که خدا در بوته سوزان بر خود نهاد، اکنون از زبان مردی در صحن اورشلیم شنیده میشود. برای ایماندار تازه، این قلب همه چیزی است که یوحنا به سوی آن پیش میرود. برای قدیس کهنهکار، امروز دوباره در سنگینی آن درنگ کن: «هستم» ازلی که کنار زنی شرمسار خم شد و بر خاک نوشت، همان کسی است که همه چیز را نگاه داشته است.
روز 9
مطالعه امروز
تأمل
مردی را تصور کن که هرگز یک بار هم طلوع آفتاب را ندیده است. او در تاریکی به دنیا آمده است، نه تاریکی یک شب بد، بلکه تاریکی همهی روزهای عمرش. کنار راه مینشیند و گدایی میکند، و شاگردان از کنارش میگذرند و پرسشی الهیاتی میپرسند: گناه چه کسی این را سبب شد؟ عیسی به این نگاه تن نمیدهد. با یک نفس همهچیز را از نو قاب میگیرد: کوری این مرد مجازات نیست، بوم نقاشی است. خدا میخواهد چیزی پرجلال بر آن نقش کند. عیسی بر زمین آب دهان میاندازد، گل میسازد و چشمان مرد را مسح میکند. معجزهای عجیب و خاکی است: پسر خدا از خاک و آب دهان، همان مواد خام آفرینش، استفاده میکند. سپس مرد را میفرستد تا در حوض سیلوحا بشوید، که یوحنا به ما میگوید به معنای «فرستادهشده» است. مرد میرود، میشوید و بینا برمیگردد. توجه کن که او پیش از دیدن شفادهندهاش اطاعت میکند. ایمان اغلب دقیقاً چنین عمل میکند: پیش از آنکه کاملاً بفهمیم او کیست، به سوی آنچه عیسی میگوید قدم برمیداریم. آنچه بعد رخ میدهد در غمانگیزیاش تقریباً خندهدار است. همسایگان باور نمیکنند که او همان مرد باشد. فریسیان او را برای بازجویی میکشانند، دو بار، چون شفا در روز سبت رخ داده بود. والدینش را بازجویی میکنند. عیسی را گناهکار میخوانند. و در هر دور بازجویی، این گدای سابقاً کور جسورتر میشود. او با «شخصی که او را عیسی گویند» آغاز میکند و پس از آنکه عیسی دوباره او را مییابد، به پای او میافتد و میگوید: «ای خداوند، ایمان آوردم» (یوحنا ۹:۳۸). کسی که نمیتوانست ببیند، روشنبینترین شخص در تمام این فصل میشود. نکتهای که امروز شایستهی درنگ است این است: فریسیان کاملاً میتوانستند ببینند و کاملاً کور ماندند، در حالی که گدای روی خاک در همان یک بعدازظهر هم بینایی جسمانی یافت و هم بینایی روحانی. عیسی گفت: «مادامی که در جهان هستم، نور جهانم» (یوحنا ۹:۵). نور با تاریکی چانه نمیزند، فقط از راه میرسد و تاریکی عقب مینشیند. هر چه تو را در تاریکی نگاه داشته است، چه شک، چه شرم، چه زخمی که سالها با خود بردهای، عیسی از تو نمیخواهد اول آن را توضیح دهی. از تو میخواهد بروی و بشویی.
روز 10
مطالعه امروز
تأمل
گوسفندان حیوانات پرجلوهای نیستند. مثل شیر درنده نیستند و مثل اسب تیزرو نیستند. سرگردان میشوند. وحشت میکنند. کاملاً به کسی وابستهاند که راه را بداند. عیسی عمداً این تصویر را برگزید وقتی گفت: «من شبان نیکو هستم» (یوحنا ۱۰: ۱۱)، و اگر صادق باشیم، این تصویر بیش از آنچه دوست داریم بپذیریم با ما میخواند. عیسی در این باب میان شبان نیکو و مزدور تفاوتی روشن میگذارد. مزدور شغل را دارد اما گوسفندان را ندارد. وقتی گرگ میآید میگریزد، نه لزوماً چون بد است، بلکه چون گوسفندان به راستی از آنِ او نیستند. اما شبان نیکو جان خود را در راه گوسفندان مینهد. این استعارهای نیست که عیسی به دنبالش باشد؛ پیشگوییای است که به سوی آن گام برمیدارد. او صلیب را پیش از آنکه بر آن برود وصف میکند و دربارهٔ آن سخنی شگفتانگیز میگوید: «هیچکس آن را از من نمیگیرد، بلکه من خود آن را مینهم» (یوحنا ۱۰: ۱۸). مصلوب شدن چیزی نبود که بر عیسی واقع شود. چیزی بود که او برای تو برگزید، با آگاهی کامل از بهای آن. او همچنین از شناختن گوسفندان خود و شناخته شدن از سوی ایشان سخن میگوید، و در همان نَفَس شناختن پدر را وصف میکند. «گوسفندان خود را میشناسم و گوسفندانم مرا میشناسند. چنانکه پدر مرا میشناسد و من پدر را میشناسم» (یوحنا ۱۰: ۱۴ و ۱۵). این ارتقایی حیرتانگیز است. صمیمیتی که با شبان داری، بر نمونهٔ صمیمیت درون خودِ تثلیث است. تو شمارهٔ گمنامی در گله نیستی. تو شناخته شدهای. و سپس وعدهای هست که در طول قرنها دلهای لرزان بیشماری را آرام کرده است: «گوسفندان من آواز مرا میشنوند و من ایشان را میشناسم و مرا پیروی میکنند. و من به ایشان حیات جاویدان میبخشم و تا ابد هلاک نخواهند شد و کسی ایشان را از دست من نخواهد ربود» (یوحنا ۱۰: ۲۷ و ۲۸). در اینجا از دو دست یاد میشود، دست پسر و دست پدر، و گوسفندان در هر دو نگه داشته میشوند. با هر چه امروز روبرو هستی، از میان آن انگشتان نمیلغزی. در این وعده آرام بگیر.
روز 11
مطالعه امروز
تأمل
در باب ۱۱ انجیل یوحنا نکتهای هست که الهیدانان کتابخانهها دربارهاش نوشتهاند و کودکان بیدرنگ متوجه آن میشوند: «عیسی بگریست» (یوحنا ۱۱:۳۵). این کوتاهترین آیه کتابمقدس است و یکی از مهمترین آیات آن. کسی که میخواهد ایلعازر را با فریاد از مردگان باز آورد، نخست کنار قبر میایستد و میگرید. او غم را نمایش نمیدهد و از سر رسم همدردی نمیکند. به راستی متأثر است. واژهای که یوحنا به کار میبرد نشان میدهد که از اعماق وجودش نالید، مانند موجی که از ته اقیانوس برمیخیزد. خدای جهان بر سر گوری اشک میریزد. پیش از رسیدن به معجزه، باید کنار آن دو خواهر بنشینیم. مریم و مارتا هر دو وقتی عیسی را میبینند همان سخن را میگویند: «ای آقا، اگر در اینجا میبودی، برادرم نمیمرد» (یوحنا ۱۱:۲۱ و ۳۲). در پاسخ عیسی به هیچیک از آن دو سرزنشی نیست. او نمیگوید: «باید بیشتر به من اعتماد میکردید.» با مارتا با تعلیم سخن میگوید: «من قیامت و حیات هستم» (یوحنا ۱۱:۲۵)، و با مریم با اشک. او آنقدر بزرگ است که هر دو را به تو ببخشد و آنقدر حکیم است که بداند کدام یک را نخست لازم داری. صحنه کنار قبر از شدت هیجان تقریباً تحملناپذیر است. عیسی فرمان میدهد سنگ را بغلتانند. مارتا اعتراض میکند، عملی و صادقانه: «ای آقا، الان متعفن شده است، زیرا که چهار روز است» (یوحنا ۱۱:۳۹). چهار روز اهمیت دارد. بنا بر سنت یهود، روح تا سه روز نزدیک جسد میماند. پس از چهار روز، به حساب انسان دیگر هیچ امیدی نمانده بود. عیسی صبر کرد تا امید نه فقط ضعیف، بلکه نابود شد. آنگاه با صدای بلند دعا کرد، نه برای خودش، چنانکه میگوید، بلکه برای جماعت، و به درون تاریکی ندا داد: «ایلعازر، بیرون بیا!» و مرده بیرون آمد. دقت کن که عیسی به دنبال ایلعازر به قبر داخل نمیشود. او صدا میزند و حیات از صدایش اطاعت میکند. این همان صدایی است که در پیدایش جهان را به وجود آورد، همان صدایی که روزی هر قبری را به گشوده شدن فرا میخواند. اگر امروز در موقعیتی هستی که چهار روز است، یا چهار سال است، مرده است، عیسی هنوز بر دهانه آن ایستاده و هنوز صدا میزند.
روز 12
مطالعه امروز
تأمل
باب دوازدهم انجیل یوحنا باب آمدنها و وداعهاست، باب چیزهایی که روشن میشوند و چیزهایی که از دست میروند. شش روز پیش از عید فصح، مریم بیتعنیا، همان زنی که وقتی خواهرش مضطرب بود نزد پاهای عیسی نشسته بود، یک رطل روغن عطر گرانبها برمیدارد و پاهای او را تدهین میکند و با گیسوان خود آنها را پاک میکند. خانه از بوی عطر پر میشود. یهودا به بهانه صرفهجویی اعتراض میکند. عیسی از او دفاع میکند و میفرماید که این را برای روز دفن او کرده است. شاید مریم همه آنچه را میکرد کاملاً درنیافته بود، اما محبت به او نوعی شناخت بخشیده بود که حساب و کتاب هرگز نمیتواند بدهد. سپس ورود پیروزمندانه فرا میرسد: جمعیتی که شاخههای نخل در دست دارند، «هوشیعانا» میگویند و رداهای خود را بر راه پهن میکنند. شبیه تاجگذاری است. و هست، اما نه از آن نوعی که کسی انتظار دارد. یوحنا میگوید خود شاگردان نیز تا پس از رستاخیز نفهمیدند چه میگذرد. ما کمتر مهمترین لحظهها را وقتی در میانشان هستیم تشخیص میدهیم. آنگاه چند یونانی با درخواستی ساده نزد فیلیپس میآیند: «ای آقا میخواهیم عیسی را ببینیم» (یوحنا ۱۲:۲۱). این یکی از آرامترین و ژرفترین جملههای این انجیل است. اینان غیریهودیاند، بیگانهاند و از نظر نسب هیچ حقی بر وعدههای اسرائیل نداشتند، و با این حال میخواهند عیسی را ببینند. آمدن ایشان گویی چیزی را در او برمیانگیزد. او اعلام میکند: «ساعت آمده است که پسر انسان جلال یابد» (یوحنا ۱۲:۲۳). او از دانه گندمی سخن میگوید که باید در زمین بیفتد و بمیرد تا ثمر آورد. او درباره خودش سخن میگوید. و درباره ما نیز. سپس او با صدای بلند دعا میکند و پدر از آسمان با صدایی چون رعد پاسخ میدهد، و جمعیت بر سر آنچه شنیدهاند دو دسته میشوند. بعضی میگویند فرشتهای سخن گفت و بعضی فقط غرش شنیدند. یک صدا، اما بسته به گوشی که آن را میپذیرد، گونهگون شنیده میشود. عیسی میفرماید: «الآن داوری این جهان است و اکنون رئیس این جهان بیرون افکنده خواهد شد. و من اگر از زمین بالا برده شوم، همه را به جانب خود خواهم کشید» (یوحنا ۱۲:۳۱ و ۳۲). صلیب شکستی نیست که لباس پیروزی پوشیده باشد. صلیب خودِ پیروزی است. امروز بگذار آن بالا برده شدن تو را نزدیکتر بکشد.
روز 13
مطالعه امروز
تأمل
صحنه را در ذهن خود مجسم کنید: بالاخانه، شب پیش از صلیب، و عیسی که نیک میداند پدر همه چیز را به دست او سپرده است و او از نزد خدا آمده و نزد خدا میرود، از سر شام برمیخیزد، حولهای به کمر میبندد و شروع میکند به شستن پاهای شاگردانش. خالق جهان هستی در برابر مخلوقات خود زانو میزند. اگر این شما را از رفتن بازنمیدارد، دوباره بخوانید. برای خوانندهای که تازه با این متن آشنا میشود: در دنیای باستان، شستن پاها کار پستترین خدمتکار خانه بود. جادهها غبارآلود بود و پاهای صندلپوش کثیف میشد. هیچ شخص صاحبمقامی پای دیگری را نمیشست. به همین سبب است که پطرس عقب میکشد: «ای خداوند، آیا تو پایهای مرا شستشو میکنی؟» (یوحنا ۱۳:۶). عیسی کاری میکند که همه در آن اتاق آن را فروتر از شأن او میدانستند، و آن را با قصد، با محبت و بیهیچ تردیدی انجام میدهد. اما در اینجا چیزی بیش از درس فروتنی هست، هرچند همین یک درس میتواند تمام عمر انسان را پر کند. عیسی به شاگردانش میگوید: «پس هرگاه من که خداوند و استاد شما هستم پایهای شما را شستم، بر شما نیز لازم است که پایهای یکدیگر را بشویید» (یوحنا ۱۳:۱۴). او فقط الگوی یک رفتار را نشان نمیدهد، بلکه معنای بزرگی را از نو تعریف میکند. در ملکوتی که او بنا میکند، کسی که خدمت میکند همان است که رهبری میکند. قدرت شما را بالاتر از مردم نمیبرد، بلکه شما را به سوی آنان میفرستد. برای ایماندار کهنهکار این نکته را در نظر بگیرید: یوحنا به ما میگوید عیسی پاهای یهودا را نیز شست. او میدانست که یهودا پیش از پایان آن شب به او خیانت خواهد کرد، و با این حال در برابرش زانو زد. این سادهلوحی نیست، بلکه محبتی مقتدر و آگاهانه است که نمیگذارد لغزش کسی که به او خدمت میکند از ارزشش بکاهد. این تصویری از فیض است که باید هر بهانهای را که برای دریغ داشتن مهربانی از کسانی که به ما بدی کردهاند میآوریم خاموش کند. امروز شاید حوله شما تماس تلفنی باشد که به تأخیر انداختهاید، کاری که پایینتر از عنوان شغلی شماست، یا سخنی مهربان به کسی که شایستهٔ آن نبوده است. پادشاه خادم راه را به شما نشان داده است. پرسش این است که آیا او را تا زانو زدن پیروی خواهید کرد.
روز 14
مطالعه امروز
تأمل
شاگردان ترسیدهاند. عیسی همین الآن به ایشان گفته است که میرود، که یکی از ایشان به او خیانت خواهد کرد، و پطرس، صخره ایشان، پیش از سپیدهدم او را انکار خواهد نمود. گویی زمین زیر پای آن جمع خالی میشد. درست در همان لحظه لرزش، عیسی از لطیفترین سخنان تمام کتابمقدس را بر زبان میآورد: «دل شما مضطرب نشود. به خدا ایمان دارید، به من نیز ایمان آورید» (یوحنا ۱۴:۱). برای کسی که تازه با کتابمقدس آشنا میشود، این باب هم هدیه است و هم نقشه. عیسی به شاگردانش میگوید میرود تا برایشان جایی آماده کند و بازخواهد گشت تا ایشان را نزد خود ببرد. توما، صادق و بیپرده، میگوید: نمیدانیم کجا میروی، پس چگونه راه را بدانیم؟ و عیسی با ادعایی چنان مطلق پاسخ میدهد که طنین آن در دو هزار سال اشتیاق انسان پیچیده است: «من راه و راستی و حیات هستم. جز به واسطه من هیچکس نزد پدر نمیآید» (یوحنا ۱۴:۶). او نمیگوید راه را میداند یا راه را به تو نشان خواهد داد. میگوید خودِ راه است. جاده و مقصد یک شخصاند. و شما که سالهاست با مسیح گام برمیدارید، لحظهای نزد واژه «راستی» بنشینید. در جهانی که حقیقت را سلیقه میانگارد، عیسی میگوید سرچشمه و جوهر آن اوست. هر چیز راستی که تا کنون گفته یا کشف شده، راست است چون، هرچند کمفروغ، بازتاب کسی است که خودِ راستی است. وقتی بر او توکل میکنی، بر احساسی یا فلسفهای تکیه نکردهای، بلکه بر تنها زمینی ایستادهای که تکان نمیخورد. و سپس حیات: نه صرفاً زنده بودن، بلکه حیاتی که مرگ پایانش نمیدهد. عیسی نسخه درازتری از آنچه اکنون داری عرضه نمیکند. او چیزی از بنیاد متفاوت میبخشد: حیاتی که از خودِ پدر، از راه پسر، به هر که بیاید جاری میشود. هر آنچه امروز دلت را مضطرب کرده است، و حتماً چیزی هست، همان دعوتی به تو داده شده که به شاگردان در آن بالاخانه داده شد: ایمان بیاور. نه کورکورانه، بلکه با چشمانی باز به سوی کسی که گفت او راه بازگشت به خانه است.
روز 15
مطالعه امروز
تأمل
جایی میان بالاخانه و باغ جتسیمانی، عیسی لحظهای درنگ میکند و یکی از صمیمانهترین تصویرهایی را که از زندگی مسیحی کشیده است بیان میکند. او میفرماید: «من تاک هستم و شما شاخهها» (یوحنا ۱۵: ۵). اگر هرگز تاکی دیده باشید، میدانید که شاخه برای میوه آوردن تقلا نمیکند. فقط پیوسته میماند. حیات تاک در آن جاری میشود و میوه نتیجهٔ طبیعی این پیوند است. برای خوانندهٔ تازهوارد، این تصویر بسیار آزادیبخش است. زندگی مسیحی در درجهٔ اول دربارهٔ سختتر تلاش کردن نیست، بلکه دربارهٔ نزدیک ماندن است. عیسی میفرماید: «در من بمانید و من در شما.» این واژهٔ «ماندن» یعنی ثابت ماندن، خانه ساختن، و دور نشدن. شاخهای که از تاک جدا شود، تقلا نمیکند و در میوه آوردن ناکام نمیماند، بلکه به سادگی پژمرده میشود، زیرا جدا از تاک هیچ حیاتی ندارد. عیسی به روشنی میگوید: «زیرا که جدا از من هیچ نمیتوانید کرد» (یوحنا ۱۵: ۵). این سخن دلسردکننده نیست، بلکه دعوتی است که دیگر خود را فرسوده نکنید و از سرچشمهٔ درست بنوشید. و برای کسانی که مدتها با خداوند قدم زدهاند، به آنچه عیسی دربارهٔ نقش پدر میگوید توجه کنید: «هر که میوه آورد، آن را پاک میسازد تا میوهٔ بیشتر آورد» (یوحنا ۱۵: ۲). واژهای که «پاک میسازد» ترجمه شده، به معنای هرس کردن است، یعنی بریدن و کوتاه کردن. باغبان چیزی را که خوب است برمیدارد تا آنچه میماند عالی شود. اگر در فصلی از فقدان، کاستی یا هرس به سر میبرید، این آیه درد شما را توجیه نمیکند، اما میگوید قیچی در دست چه کسی است و چرا. پدر شاخههایی را هرس میکند که برایش از همه گرانبهاتر است. و در تمام این تصویر، محبت تنیده شده است. عیسی کل این تصویر را بر محبت میان پدر و پسر استوار میکند، و سپس آن را به ما میرساند: «در محبت من بمانید» (یوحنا ۱۵: ۹). این قراردادی برای انجام دادن نیست، بلکه رابطهای است که باید در آن ساکن شد. میوه، یعنی شادی، اطاعت و دعای مستجاب، از محبت میروید، نه از زحمت. امروز از خود نپرسید چگونه میتوانید میوهٔ بیشتری بیاورید. از خود بپرسید چقدر به تاک نزدیک هستید.
روز 16
مطالعه امروز
تأمل
عیسی در شب دستگیریاش همچنان با شاگردانش سخن میگوید و چیزی به آنان میگوید که باورکردنش باید تقریباً ناممکن به نظر میرسید: «شما را مفید است که من بروم» (یوحنا ۱۶:۷). مفید، یعنی در واقع بهتر است و به سود شماست. چگونه ممکن است رفتن عیسی بهتر از حضور او باشد؟ پاسخ روحالقدس است، همان تسلیدهنده، و این باب معرفی بزرگ اوست. برای خوانندهای که تازه آغاز کرده است: واژهٔ «تسلیدهنده» ترجمهٔ واژهٔ یونانی «پاراکلیتوس» است که معانی غنیای را در بر دارد: کسی که کنار ما خوانده شده تا یاری کند، وکیل، مشاور و تقویتکننده. وقتی عیسی بر زمین بود، در هر زمان تنها در یک مکان حضور جسمانی داشت. روحی که او وعده داد در هر ایماندار، در هر جا و همیشه ساکن میشود. شاگردان در آستانهٔ از دست دادن عیسای دیدنی و دریافت خدای ساکن در درون بودند. این گامی به عقب نیست، بلکه گامی شگفتانگیز به جلوست. عیسی کار روح را در سه جهت توصیف میکند. نسبت به جهان، روح دربارهٔ گناه و عدالت و داوری ملزم میکند و حقایق نادیدنی ابدیت را برای دلهای انسانها واقعی و فوری میسازد. نسبت به شاگردان، روح به همهٔ راستی هدایت میکند و از آنچه از آنِ مسیح است میگیرد و به کسانی که به او تعلق دارند اعلام میکند. و نسبت به آینده، روح امور آینده را نشان میدهد تا قوم خدا هرگز بیراهنما در ناشناختهها راه نپیمایند. برای ایمانداری که سالهاست با خداوند راه میرود، به لطافت آیهٔ ۲۰ توجه کنید: «غم شما به خوشی مبدل خواهد گشت.» عیسی نمیگوید غم شما با شادی جایگزین میشود، گویی آن اندوه هرگز رخ نداده است. او میگوید مبدل خواهد شد، یعنی دگرگون میشود و همان ماده خام به چیزی تازه بدل میگردد. خود صلیب الگوی آن است: بدترین جمعهٔ تاریخ شالودهٔ حیات جاودان شد. غم شما در دستان روح هدر نمیرود. امروز تنها نیستید. تسلیدهنده آمده است و از نفس بعدی شما به شما نزدیکتر است.
روز 17
مطالعه امروز
تأمل
پیش از آنکه عیسی به باغی قدم بگذارد که یهودا در آن به او خیانت میکرد، ایستاد و دعا کرد. نه دعایی شتابزده، نه التماسی در گوشی، بلکه گفتگویی طولانی و بیعجله با پدر که یوحنا ۱۷ آن را برای ما نگه داشته است، مانند نامهای که باز بر روی میز مانده باشد. و آنچه باید شما را در جای خود میخکوب کند این است: نام شما، به نوعی، در این دعا هست. عیسی فقط برای یازده مردی که نزدیک او ایستاده بودند دعا نکرد. او برای همه کسانی دعا کرد که تا ابد به واسطه کلام ایشان ایمان خواهند آورد، و این شامل شما هم میشود که امروز این را میخوانید. عیسی با دعا برای خودش آغاز میکند و از پدر میخواهد او را جلال دهد تا او پدر را جلال دهد. سپس برای شاگردانش دعا میکند که محفوظ بمانند، یکی باشند و در راستی تقدیس شوند. اما بعد دایره را وسیعتر میکند: «و نه برای اینها فقط سؤال میکنم، بلکه برای آنانی نیز که بوسیله کلام ایشان به من ایمان خواهند آورد» (یوحنا ۱۷:۲۰). همینجا مکث کنید. پسر خدا، ساعاتی پیش از مصلوب شدن، در حالی که سنگینی صلیب از هماکنون بر او فشار میآورد، بخشی از واپسین نفسهایش را صرف دعا برای شما کرد. برای خواننده تازهوارد، این باب گاهی «دعای کهانتی اعظم» نامیده میشود، زیرا عیسی در اینجا به عنوان شفیع بزرگ ما عمل میکند، کسی که میان ما و خدا میایستد و دعوای ما را به میان میآورد. برای ایمانداری کهنهکار، به آنچه او میخواهد توجه کنید: نه اینکه ما از جهان برداشته شویم، بلکه اینکه تا زمانی که در آن هستیم از شریر محفوظ بمانیم. او برای فرار شما دعا نمیکند. او برای محافظت شما، قدوسیت شما و یگانگی شما با سایر ایمانداران دعا میکند. قلب این دعا در آیه ۳ میتپد: حیات جاودانی مقصدی نیست که پس از مرگ به آن برسیم، بلکه شناختن خداست، از همین حالا، بهطور شخصی و حقیقی. چنین شناختی شیوه بیدار شدن شما را در صبح تغییر میدهد. شما فراموش نشدهاید. برای شما دعا شده است، آن هم به دست خود پسر خدا که پدر همیشه دعاهایش را میشنود.
روز 18
مطالعه امروز
تأمل
در یوحنا باب ۱۸ لحظهای هست که بهآسانی از کنارش میگذریم، اما وقتی آن را ببینی، دیگر نمیتوانی نادیدهاش بگیری. هنگامی که سربازان و پیادگان برای دستگیری عیسی به باغ میآیند، او پیش میآید، نه آنکه عقب بنشیند، و از ایشان میپرسد: «که را میطلبید؟» جواب میدهند: «عیسی ناصری را.» و او میگوید: «من هستم.» با این سخن، تمام آن گروه مسلح به عقب برمیگردند و بر زمین میافتند. دستگیرکنندگان با صدای او دستگیر میشوند. این قربانی بیدفاعی نبود که در شب گرفته شود. این پادشاهی بود که برگزید گرفتار شود. یوحنا باب ۱۸ به سرعت از یکی از تاریکترین شبهای تاریخ بشر میگذرد: یهودا که سربازان را با چراغها و مشعلها میآورد تا نور عالم را بیابند، پطرس که شمشیر میکشد و گوش غلامی را میبرد، عیسی که نخست نزد حنا و سپس نزد قیافا و بعد نزد پیلاطس برده میشود. و در تمام این ماجرا، همچون رشتهای از اندوه، انکار پطرس تنیده شده است: سه بار، درست همانطور که عیسی گفته بود. «و شمعون پطرس ایستاده، خود را گرم میکرد» (یوحنا ۱۸:۲۵). او کنار آتش دشمن ایستاده بود و خود را گرم میکرد، در حالی که سَرورش در درون بازجویی میشد. این جزئیات کوچک دل را به درد میآورد. برای خواننده تازهکار دانستن این نکته سودمند است که پیلاطس حاکم رومی بود، کسی که اختیار قانونی صدور حکم مصلوب شدن را داشت. او در عیسی هیچ جرمی نیافت، و با این حال جمعیت و رهبران دینی او را به سوی حکمی کشاندند که وجدان خودش با آن مقاومت میکرد. پرسش معروف پیلاطس، «حقیقت چیست؟» (یوحنا ۱۸:۳۸)، خطاب به همان کسی گفته شد که تازه خود را حقیقت اعلام کرده بود، و او بیآنکه منتظر پاسخ بماند رفت. امروز زیاد از پطرس دور نایست. بیشتر ما در جایی خود را کنار آتشی نادرست گرم کردهایم: آنجا که سکوت کردیم درباره ایمانمان وقتی بهایی داشت، و راحتی را بر اعتقاد ترجیح دادیم. خبر خوش این است که داستان پطرس کنار آتش پایان نمییابد. داستان تو نیز چنین نیست.
روز 19
مطالعه امروز
تأمل
تنها یک واژه در زبان اصلی یونانی، «تِتِلِستای» (tetelestai)، که به سه کلمه ترجمه شده است: «تمام شد.» انجیل یوحنا ۱۹: ۳۰ آن را آخرین سخنان آگاهانهٔ عیسی ثبت کرده است، پیش از آنکه سر خود را فرود آورد و روح را تسلیم نمود. این مهمترین کلماتی است که تا به حال بر زبان آمده، و فریاد شکست نبود. در دنیای باستان، بازرگانان همین واژه را بر روی بدهیِ پرداختشده مهر میکردند. تتلستای. تمام و کمال پرداخت شد. آنچه عیسی از صلیب اعلام کرد این نبود که زندگیاش به پایان رسیده است، بلکه این بود که کار به انجام رسیده است. یوحنا باب ۱۹ بیپرده سخن میگوید و رنج را سبک نمیشمارد. تازیانه، تاج خار، ردای تمسخر، صلیبی که در شهر بر دوش کشیده شد، میخها، ساعتهای عذاب در برابر چشم همگان، یوحنا همه را با قلمی استوار و اندوهگین ثبت کرده است. او آنجا بود. نزدیک صلیب با مریم، مادر عیسی، ایستاد و شنید که عیسی از بالای صلیب سخن گفت. وقتی عیسی نگاه کرد و مادر خود و شاگرد محبوبش را کنار هم ایستاده دید، آن دو را به یکدیگر سپرد: «ای زن، اینک پسر تو!» و «اینک مادر تو!» (یوحنا ۱۹: ۲۶ و ۲۷). او حتی در لحظهٔ جان دادن، مراقب کسانی بود که دوستشان میداشت. برای خوانندهٔ تازهوارد، دانستن این نکته مفید است که تکتک جزئیات مصلوب شدن، نبوتهای باستانی را که صدها سال پیش نوشته شده بود به انجام رساند: سربازان بر جامهٔ او قرعه انداختند، هیچیک از استخوانهایش شکسته نشد، و پهلوی او با نیزه شکافته شد. یوحنا بارها به این موارد اشاره میکند، نه به عنوان نکتههای جانبی، بلکه به عنوان شهادت: این یک حادثه نبود. این نقشهای بود که پیش از بنیاد عالم در دل خدا قرار داشت. و اما برای ایماندارانی که این داستان را بارها شنیدهاند، امروز با سنگینی معنای «تمام شد» بنشینید. چیزی باقی نمانده که شما بر آن بیفزایید. هیچ تلاش، هیچ استحقاقاندوزی و هیچ اثبات خویشتن نمیتواند چیزی را که او کامل اعلام کرد بهتر کند. بدهی مهر شده است. کار تمام شده است. تنها پاسخ شما پذیرفتن آن است.
روز 20
مطالعه امروز
تأمل
مریم مجدلیه در تاریکی صبح، پیش از روشن شدن هوا، به سر قبر آمد. این جزئیات فقط بیان زمان نیست، تصویری از غم است. او پیش از طلوع آفتاب آمد، چون خواب ممکن نبود و قبر آخرین جایی بود که او را دیده بود. آنچه یافت دری گشوده و گوری خالی بود، و نخستین واکنشش شادی نبود بلکه احساس فقدان: «خداوند را از قبر بردهاند و نمیدانیم او را کجا گذاردهاند» (یوحنا ۲۰:۲). غم میتواند ما را در تشخیص معجزه کُند کند، حتی وقتی درست در میان آن ایستادهایم. پطرس و یوحنا به سوی قبر دویدند. یوحنا از پطرس جلو افتاد اما دم در ایستاد، و پطرس، چنانکه خُلقش بود، یکراست داخل شد. کفنها را در آنجا افتاده دیدند و دستمالی را که بر سر او بود، تا شده در جایی جداگانه. یوحنا میگوید که دید و ایمان آورد. دستمال تاشده چیز کوچکی است، اما قرنها دل ایمانداران را متأثر کرده است. دزد قبر شتابان میرود. کسی که دستمال را تا میکند، به تو میگوید که به اختیار خود رفته است. سپس لحظهای میرسد که دو هزار سال است دلها را زیر و رو کرده است. مریم بیرون قبر ایستاده بود و میگریست، و عیسای برخاسته نامش را خواند. فقط نامش را: «مریم.» و او بیدرنگ او را شناخت. گفت: «ربونی!» یعنی ای معلم. قیامت از نزدیک چنین است: نه استدلالی الهیاتی، نه رؤیایی خیرهکننده، بلکه نام تو بر زبان کسی که گمان میکردی برای همیشه از دستش دادهای. او یک خاطره نیست. او یک استعاره نیست. او زنده است و نام تو را میداند. برای خواننده تازهوارد، این باب شامل شک معروف توما و پاسخ صبورانه و پرفیض عیسی به آن نیز هست، و این نشان میدهد که کشمکش صادقانه در حضور او پذیرفته است. برای ایماندار کهنهکار، به این نکته توجه کن که نخستین کلام مسیح برخاسته به شاگردانش «سلام» است، که دو بار گفته میشود. هر باری که امروز بر دوش داری، آن کلام هنوز بر تو گفته میشود.
روز 21
مطالعه امروز
تأمل
رستاخیز یک پاورقی نیست، بلکه آغازی تازه است. باب ۲۱ انجیل یوحنا بر ساحل دریای طبریه آغاز میشود، جایی که هفت شاگرد به کاری بازگشتهاند که خوب میشناختند: ماهیگیری. تورها خالی است و شب طولانی بوده است. آنگاه غریبهای از کنار ساحل صدا میزند و میگوید تور را به طرف راست قایق بیندازید، و ناگهان از سنگینی صید نمیتوانند آن را بالا بکشند. این خداوند است. و پطرس همین را که میشنود، منتظر قایق نمیماند و خود را به آب میاندازد. بیست و یک باب گذشته است و یوحنا هنوز نشان میدهد که عیسی سزاوار هر جهش بیملاحظه و تمامدلانهای است. آنچه در آن ساحل پس از این میآید، یکی از لطیفترین صحنههای تمام کتابمقدس است. عیسی از پیش آتشی افروخته است. نان و ماهی هم آماده است. پادشاه پادشاهانِ برخاسته از مردگان، برای ماهیگیران خسته صبحانه میپزد. اگر تازه با ایمان آشنا شدهاید، این را بپذیرید: خدا چنین است. او با شکستهای ما به موعظه و سرزنش روبهرو نمیشود؛ تهیدستی ما را با سفرهای پاسخ میدهد. و اگر ایماندار کهنهکاری هستید، به آنچه عیسی نمیگوید توجه کنید. او نمیگوید: «گفته بودم.» او میگوید: «بیایید ناشتا کنید» (یوحنا ۲۱:۱۲). سپس نوبت بازگرداندن پطرس میرسد. عیسی سه بار میپرسد: «آیا مرا دوست میداری؟» یعنی یک بار در برابر هر انکاری که کنار آن آتش دیگر، در صحن سردار کاهنان، شد. هر پرسش زخمی است که شسته و بسته میشود. هر پاسخ، «برههای مرا خوراک ده... گوسفندان مرا شبانی کن... گوسفندان مرا خوراک ده»، مأموریتی است که به دستهایی بازگردانده میشود که آن را رها کرده بودند. پطرس به سبب شکستش کنار گذاشته نمیشود؛ به سبب بخشایشی که یافته فرستاده میشود. خداوند ما را به چیزی کمتر بدل نمیکند. او ما را به چیزی بزرگتر بازمیگرداند. سه هفته پیش با «در ابتدا کلمه بود» آغاز کردیم. امروز نه با نقطهای پایاندهنده، بلکه با دری گشوده به پایان میرسیم. عیسی به پطرس میگوید: «مرا متابعت کن» (یوحنا ۲۱:۱۹)، و همین ندا در هر صفحهای که خواندهاید و در هر روزی که خواهید زیست طنینانداز است. انجیل یوحنا پایان نمییابد؛ در شما ادامه مییابد. پرسش این نیست که آیا عیسی خداوند است. پرسش این است که آیا مانند پطرس او را چندان دوست دارید که امروز گوسفندانش را خوراک دهید.