Tut ils plans

Fundaments

Set dis cun ils emprims pass per ils novs creders: grazia, uraziun, il Pled da Dieu e la vita cun il pievel da Dieu.

  1. Di 1

    Amà da Dieu

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Dat in vers uschè enconuschent ch'el è vegnì stampà sin adesivs per autos e mussà sin tavlas en stadis da sport, e tuttina ha la enconuschientscha ina moda da smuschar il tagl d'ina lama che era adina destinada da penetrar fin al cor. Avra tia Bibla tar Johannes 3:16 e leg quest vers plaun, sco sche ti til legiessas per l'emprima giada. Era sche ti l'has udì milli giadas, vala la paina dad udir danovamain tge ch'el declera davart tai. Il pled «uschia» en «Uschia ha Dieu amà il mund» n'è betg mo in pled per accentuar, che vul dir «uschè fitg», era sche quai è sa chapescha vair. En la lingua originala ha el il senn «en questa moda»: Dieu ha amà en questa moda spezifica, chara e nunmanchabla: el ha dà. L'amur, en il vocabulari da Dieu, n'è mai ina abstracziun. Ella è adina in act. El n'ha betg tramess in messadi ni in moviment, el ha tramess ses Fiu. E il vers suandant, Johannes 3:17, è magari pli surprendent: «Dieu n'ha betg tramess ses Fiu al mund per giudicar il mund, mabain per salvar il mund tras el.» Il Fiu n'è betg vegnì per pronunziar ina sentenza da culpa, quella avevan nus gia meritada, mabain per surprender ella sasez. Romans 5:8 va anc pli a fund: «Dieu,**,** però mussa sia amur per nus en quai che Cristus è morts per nus, cura che nus eran anc pitgaders.» Il pled «mussar» vul dir demonstrar, pruvar senza dubi. Dieu n'ha betg spetgà fin che nus eran ordinads. El ans ha amà en noss pli mal mument, en noss pli frachà, il pli lontan dad el. Quai è l'amur che t'ha chattà. Per il creditiv nov: lascha che quai sa mettia en tes ossa: ti n'has betg guadagnà il lieu en il cor da Dieu, e ti na pos betg crudar or da quel. Sia amur è la lingia da partenza, betg la lingia da fin. Per quels che van gia onns cun Dieu: resta qua in mument pli ditg: cura has ti l'ultima giada laschà che questa vaira saja vairamain nova? Il Dieu che ha tschiffà ils stailas en lur plaza t'ha guardà en tes putgà e ha ditg: «Il vala.» Lascha che quai basta per oz.

    Mussar il diAudio disponibel
  2. Di 2

    Salvads tras la grazia

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Avant che Paul di als Efesiers tge ch'els èn daventads, di el tge ch'els eran. El na l'attenuescha betg: «morts tras ils sbagls e ils pecs» (Efesiers 2,1). Mort n'è betg malsaun, n'è betg en lutga, n'ha betg be basegn d'in pau agid. Mort munta che nagut en nus n'era chapabel da s'extender vers Dieu. Quai n'è nagin pessimissem, mabain la diagnosa sincera che fa la medischina uschè stupenta. Pli tard vegn ina da las pivotas las pli impurtantas da tut la Scrittura. Suenter avair descrit nossa situaziun en ils versets 1 fin 3, scriva Paul en il verset 4: «Dieu però». Dus pleds che midan tut. «Dieu però, ch'è ritg en misericordia, ha, per sia gronda amur cun la quala el ans ha amà, a nus ch'eran morts tras ils pecs, dà la vita ensemen cun Cristus.» Il pled «dà la vita» munta fatg viver. Dieu è sa stendì en la fossa da nossa situaziun ed ha suflà vita en quai che era senza vita. El n'ans ha betg renovà, el ans ha resuscità. E lura arriva Paul tar il verset chardinal da l'entir toc, quel che las cristianas e ils cristians tegnan char dapi duamilli onns: «Pir tras la grazia essas vus salvads, tras la fai; e quai n'è betg da vus, mabain in regal da Dieu; betg tras ovras, uschia che nagin na possia sa vantar» (Efesiers 2,8-9). La grazia è la favur da Dieu, betg guadagnada e betg meritada, sia buntad che curra vers quels che n'han nagin dretg sin ella. La fai è simplamain la maun averta che retschaiva quai che la grazia porscha. Il regal na po betg vegnir cumprà, barattà u guadagnà tras fadia religiusa. El po mo vegnir retschavì. Paul n'envida però betg qua. Il verset 10 ans regorda che nus essan bain betg salvads tras bunas ovras, ma segiramain per bunas ovras: «nus essan sia ovra, creads en Cristus Jesus per bunas ovras». Il pled «ovra» è il pled grec poiema, la ragischa da noss pled «poesia». Ti es la poesia da Dieu, sia ovra maistra en svilup. La salvaziun n'è betg la fin da la istorgia, ella è l'emprima frasa da quella ch'el scriva dapi adina.

    Mussar il diAudio disponibel
  3. Di 3

    Ina nova creaziun

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Paul scriva or d'ina praschun, sut guardia romana, ad ina raspada en la citad da Corint, e or da quest lieu pauc probabel fa el ina da las decleraziuns las pli audaciusas da tut la Scrittura cristiana: "Perquai: sch'insatgi è en Cristus, è el ina nova creatura. Il vegl è passà, igl è sa mussà alch nov" (2 Corintgers 5,17). Il pled translatà cun "creatura" è il medem che vegn duvrà en la translaziun grecha da la Genesis per la creaziun originala. Paul na discurra betg d'in meglierament da sasez. El discurra d'ina nova genesis. Per in cartaint nov è quai ensemen emoziunant e, schebain, enqual giada era confus. Ti has forsa mess ta confidenza en Cristus e senta tuttina anc il tratg da vegliardas usanzas, vegls models e vegliardas maniras da patratgar. Voul quai dir che il vers n'è betg vair per tai? Dal tuttafatg betg. La decleraziun "il vegl è passà" è ina decleraziun davart tia posiziun davant Dieu: tia identitad è vegnida midada fundamentalmain e per adina. Il process che tia vita da mintga di arriva tar questa nova identitad è quai che ils teologs numnan sanctificaziun, ed el dura tutta la vita. La sem che è semnada è vaira era avant che l'arbra saja creschida. Il vers 21 è la maschina teologica davos il vers 17: "Quel che n'enconuschiva nagin pec, ha Dieu fatg per nus a pec, uschia che nus daventain en el la giustia da Dieu." Quai è quai che ils perits numnan il grond barat. Jesus, che n'aveva mai pecca, è vegnì tractà sco sch'el avess commess mintga pec che è mai vegnì commess: tes, mes, quel dal mund. E nus, che n'avain mai vivì in di giust, vegnin tractads sco sch'nus avessan vivì Sia vita perfetga. Quai n'è betg ina giustia fintada, mabain ina vaira transferta, ina realitad giuridica e spiertala che il tschiel sez renconuscha. Per il cartaint exercità: considerescha quai: la novitad che Paul descriva n'è betg in evenimaint unic che sa stinguenta en il spievel. Ils temps dals verbs en il grec suggereschan ina realitad currenta e cuntinuanta. Ti es adina nov en Cristus. Mintga damaun che ti sa dasdas, ta dasdas sco nova creaziun. Lascha che questa vardad saja la emprima chaussa che ti portas en il di.

    Mussar il diAudio disponibel
  4. Di 4

    Discurrer cun Dieu

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Cura che ils dischipels han observà Jesus ad urar, ha alch en la qualitad e l'intimitad da quai ch'els han vis dastgà en els ina fom da quai. Els n'al han betg dumandà d'als mussar teologia u miraculs, mabain d'als emprender ad urar. L'oraziun ch'el ha dà ad els en Matteus 6,9-13, ch'nus numnain il Bab nos, n'è mai stada concepida sco simpla recitaziun. Ella è ina carta dal territori da l'olma davant Dieu, in model che ans mussa la furma ch'ina conversaziun sincera e confidenta cun noss Bab pon prender. Renviai co che l'oraziun cumenza: betg cun nossas basegns, mabain cun il num da Dieu. "Bab nos, ti che es en tschiel, sanctifitgà vegnia tes num." Avant che purtar nossas dumondas, ans orientain nus. Nus ans regurdain cun tgi che nus discurrin: betg cun in automat, betg cun ina forza lontana, mabain cun in Bab. Il pled che Jesus ha duvrà per Bab era l'aramaic "Abba", in pled da tenra confidenza, sco cura che in uffant di "Papa". Ti has survegnì l'extraordinari privilegi dad adressar il Creatur da l'univers cun quest pled. Na passa betg svelt sur quai. Filippers 4,6 maina quai anc pli lunsch en la textura da la vita da mintga di: "Na vegnì angschlus per nagut, mabain preschentai en mintga situaziun voss giavischs a Dieu cun urar, supplitgar e engraziar." L'invit da betg esser angschlus vul dir: na ta fa nagins quitads, betg perquai che noss problems èn pitschens, mabain perquai che noss Bab è grond. La recepta da Paul cunter l'angschla n'è betg il patratgar positiv, mabain l'oraziun. Pli precis: l'oraziun inundada d'engraziamentorica, che ans mantegna ancrads en quai che Dieu ha dad uss fatg, era cura che nus Al purtain quai che nus na vesain anc betg schlià. E la empermischun che suonda en il vers 7 è ina da las pli bellas da la Scrittura: "E la pasch da Dieu, che surpassa tut il chapir, vegn a proteger vossas olmas e voss patratgs en Cristus Jesus." Il pled "proteger" deriva dal linguatg militar: el vul dir star en garnischun, star da guardia. La pasch da Dieu n'è betg mo in sentiment, ella è ina sentinella postada a la porta da tes cor. Ti n'As betg da la producir. Ti la retschaivas: tras l'oraziun, tras l'engraziament, tras il simpel vegnir tar il Bab e confidar ad El quai che ti na pos betg portar persul.

    Mussar il diAudio disponibel
  5. Di 5

    Ina glischur per mes pes

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Imagina ti in viandant che va per ina via stgira: nagins glischs da via, nagina glina, be il pitschen tschertgel da glisch che la glischerna en sia maun raja in pèr pass davant el. Quai è il maletg che il psalmist duvra cura ch'el scriva: «Tia pled è ina glischerna per mes pes ed ina glisch sin mia via» (Psalm 119,105). El na descriva betg in proschektur che illuminescha l'entir orizont a la giada. El descriva be uschè bler glisch sco i basegna per il proxim pass. Exactamain uschia lavura la Pled da Dieu en nossa vita. Cura che Paul ha scrit a siu giuven amì Timoteus, til ha el regurdà che las Scrittiras ch'el enconuscheva dapi uffanza n'eran betg simplamain ina veglia tradiziun da la famiglia, mabagn levs e pussantas. «Tut la Scrittura è inspirada da Dieu», ha scrit Paul, quai vul dir che Dieu l'ha suflada ora, sco ch'in um suffla chaud sin maun fraid. Mintga pled porta Sia flad. Ed quest flad, di Paul, serva a nus mussar tge che è vair, a nus currigir cura che nus dirivain davent e a nus furmar per ch'ans vegnia da viver endretg. La Bibla n'è betg in cudesch da reglas per guadagnar la favur da Dieu: Sia favur has ti gia tras la grazia. Ella è bler dapli sco ina brev d'in Bab che t'ama e che vul che ti Al enconuschas, che ti enconuschas tai sez e che ti chattas tia fermezza en in mund che po esser fitg stgir. Per la creditenta u il creditent nov è quai ina buna nova che fa libra. Ti n'has betg basegn d'in diplom da teologia per profitar da la Scrittura. Ti has be da l'avrir e da la leger, cunfidond che medemamain il Dieu che l'ha suflada ora saja present tar tai cura che ti l'accepteschas. Per la creditenta u il creditent che ha gia legì questas pleds ina tschientina giadas, ponderescha quai: la glischerna en il maletg dal psalmist vegn tegnida datiers ils pes, betg auzada ad aut. Quai è in maletg d'umilitad: da qualchi che ha emprendì ch'el na po betg vesair lunsch davant, ed ha fatg pasch cun quai. El ha confidenza en Quel che tegna damaun en maun. Hozindi, nua che ti es era sin questa via, è la Pled tia glisch. Betg mintga dumonda survegn ina resposta a la giada. Ma il proxim pass vegn ad esser illuminà. Quai basta per ir vinavant.

    Mussar il diAudio disponibel
  6. Di 6

    Betg fatg per ir persula u persul

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Bleras persunas portan cun sai ina dolur quieta cur ch'ellas van per l'emprima giada en baselgia: la tema che la fai saja mo ina chaussa privata e solitara, e che dad avair basegn d'auters saja insatge sco ina debladad. La Bibla respunda directamain a questa tema, e quai sin bunamain mintga pagina. La vita cristiana n'è mai stada concepida per vegnir viaglada en solitud. L'autur da l'epistola als Ebreers exortescha las creders, che cumenzavan da sa distanziar da las radunanzas, da betg bandunar «nossas radunanzas» (Ebreers 10,25). L'maletg dal pled «radunanza» è quel da chaussas che vegnan integradas en in sulet lieu, uschia sco tocs spartgids vegnan missi ensemen per furmar in tuttafatg. Cur che las creders sa radunan, capita insatge che na po betg capitar en isolaziun. Nus ans animain in l'auter, e qua munta il pled stimular, envidar il fieu, «ad amur e a bunas ovras». La cuminanza da la fai duai esser in lieu, nua che la flamma en tai vegn nutrida da la flamma d'auters. Las emprimas creders han chapì quai instinctivamain. Ils Fatgs dals apostels 2 ans mussan ina cuminanza che era quasi surprendenta en sia unitad. Ellas s'han deditgadas a l'instrucziun dals apostels, a la cuminanza, al fraclar il pan, a la preghiera. Ellas han partì quai ch'ellas avevan. Ellas han mangià ensemen cun legria. E di per di ha il Segner agiuntà a lur dumber. Lur vita cuminaivla era sezza ina sort perditga: la glieud ordaifer guardava aint e vesheva insatge ch'ella na saveva betg declerar e ch'ella na pudeva betg resister. Per insatgi che cumenza giu a suandar Jesus n'è il chattar ina cuminanza da creders nagin extra opziunal, mabain ina part dal fundament. Ti vegns a basegnar glieud che prega cun tai cur che ti na chattas nagins pleds, che ta regorda la vardad cur che tes sentiments ta mentan, che s'metta cun tai en temps difficils. E ti vegns a chattar, forsa a tia surpresa, che ti has era insatge d'urir a quels en return. La creder cun experientscha che legia quai pudess dumandar sinceramain: sun jau propi preschent en mia cuminanza, u la frequentesch jau mo? I dat ina differenza, e la baselgia dals emprims temps la enconuscheva bain.

    Mussar il diAudio disponibel
  7. Di 7

    Chaminar di per di

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Ti has cuntanschì la fin da set dis, e tuttina stas ti, en il senn il pli vair, a l'entschatta. La vita cristiana n'è betg ina meta ch'ins arriva, ella è ina passegiada, fatga di per di, a pass cun in Dieu vivent. Paul di quai bain bel cura ch'el scriva: «Sche nus vivin tras il Spiert, lain nus er suandar il Spiert» (Galaters 5:25). Il pled che Paul duvra qua per «ir» n'è betg il pled grec usità per ir a pe: el vul dir ir en retscha, tegnair il pass, sco ils soldats che marscheschan en formaziun. Questa maletg mussa insatge che resta cun intenziun datiers da quel che al maina. Il fritg che Paul descriva en ils versets avant, amur, legria, pasch, pazienza, bainvugliantscha, bunted, fidaivladad, tschuventad e perdurada, quai n'èn betg chaussas che ti produceschas cun forza da la voluntad. Quai è ils fritgs che creschan natiralmain cura che la vita è enraditgada en il Spiert da Dieu. In creditiv nov legia ussa e lura questa glista e sa sent surchargà, sco sch'i fiss tut da cuntanscher d'ina giada. Ma il fritg na cumpara betg dad in di a l'auter. El cresch en sia sesun, quietamain, entant che la ragischa va pli a fund. Tia part è da rester collià cun la vit. Il fritg è ses'ovra en tai. E lura discurra Jesus, betg sco ina regurdientscha, mabain sco il Segner resuscità che stat davant ses dischipels cun tut il pudair en tschiel e sin terra, e el als tramatta. Betg cura ch'els èn endrizzads cumplettamain. Betg cura ch'els han tut las respostas. El als tramatta sco ch'els èn, en in mund che ha basegn da quai che mo el po dar, e el sigilla la missiun cun la empermischun la pli sustegnenta da tut la Scrittura: «E vesai, jau sun cun vus mintga di, fin la fin dal mund» (Matteus 28:20). Adina. Betg mo cura che ti sentas ti ferm. Betg mo cura che ti has tia vita en uorden. Adina. En quest mod vas ti di per di: betg uschia che ti has tut cler, mabain cun la confidenza che quel che t'ha clamà è cun tai a mintga pass. Questa jamna èn ils fundaments mess: grazia, urazion, il Pled, la communitad dal pievel da Dieu. Ussa va sur quels. Va plaun, sche I sto esser. Va tras larmas, sche I sto esser. Ma va, e sapcha che ti na vas mai suletta u sulet.

    Mussar il diAudio disponibel