Sete días de primeiros pasos para os novos crentes: a graza, a oración, a Palabra de Deus e a vida co pobo de Deus.
Día 1
A lectura de hoxe
Reflexión
Hai un versículo tan coñecido que se imprimiu en adhesivos de coches e se levantou en carteis nos estadios, e, con todo, a familiaridade ten o costume de embotar o fío dunha folla que sempre estivo destinada a chegar ata o corazón. Abre a túa Biblia en Xoán 3:16 e le devagar, coma se fose a primeira vez, porque aínda que o escoitases mil veces, o que declara sobre ti merece oírse de novo. A palabra "tanto" en "Tanto amou Deus o mundo" non é só un intensificador que significa "moitísimo", aínda que isso sexa certo. Na lingua orixinal leva o sentido de "desta maneira": Deus amou dun xeito concreto, custoso e inconfundible: entregou. O amor, no vocabulario de Deus, nunca é unha abstracción. Sempre é unha acción. Non enviou unha mensaxe nin un movemento; enviou o seu Fillo. E o versículo seguinte, Xoán 3:17, é igual de asombroso: "Deus non enviou o seu Fillo ao mundo para condenar o mundo, senón para que o mundo se salve por el." O Fillo non veu para pronunciar unha sentenza de culpa, que xa a tiñamos merecida, senón para asumila el mesmo. Romanos 5:8 vai aínda máis fondo: "Pero Deus demostra o seu amor por nós, porque, cando aínda eramos pecadores, Cristo morreu por nós." A palabra "demostra" significa probar, deixar fóra de toda dúbida. Deus non agardou a que nos limpásemos. Amounos no noso peor momento, no máis quebrantado, no máis lonxe del. Ese é o amor que te atopou. Para o novo crente, que isto se che grave nos ósos: non gañaches o teu lugar no corazón de Deus, e tampouco podes caer fóra del. O seu amor é a liña de saída, non a de meta. E para quen leva anos camiñando con Deus, detente aquí un momento máis: cando foi a última vez que deixaches que esta verdade fose realmente nova? O Deus que lanzou as galaxias ao seu sitio mirou para ti no teu pecado e dixo: "Mereceu a pena." Que iso che baste por hoxe.
Día 2
A lectura de hoxe
Reflexión
Antes de dicirlles aos efesios o que chegaron a ser, Paulo recórdalles o que eran. Non o suaviza: "mortos polos vosos delitos e pecados" (Efesios 2:1). Morto non é enfermo, nin loitador, nin alguén que precisa un pouco de axuda. Morto significa que non había en nós nada capaz de estenderse cara a Deus. Isto non é pesimismo: é o diagnóstico honesto que fai a cura tan abraiante. Despois chega un dos xiros máis importantes de toda a Escritura. Tras describir a nosa condición nos versículos 1 a 3, Paulo escribe no versículo 4: "Pero Deus". Dúas palabras que o cambian todo. "Pero Deus, que é rico en misericordia, polo gran amor co que nos amou, aínda estando nós mortos polos pecados, deunos vida con Cristo". A idea é a de dar vida, facer vivir. Deus baixou á tumba da nosa condición e alentou vida no que estaba sen vida. Non nos reformou: resucitounos. E despois Paulo chega ao versículo bisagra de toda a pasaxe, o que os cristiáns aprecian desde hai dous mil anos: "Pois pola graza estades salvados, mediante a fe; e isto non vén de vós, é don de Deus; non vén das obras, para que ninguén se glorie" (Efesios 2:8-9). A graza é o favor de Deus, non gañado e non merecido: a súa bondade que flúe cara a quen non ten dereito algún a ela. A fe é simplemente a man aberta que recibe o que a graza lle ofrece. O don non se pode comprar, nin trocar, nin gañar con esforzo relixioso. Só se pode recibir. Con todo, Paulo non remata aí. O versículo 10 lémbranos que, aínda que non somos salvados polas boas obras, si somos salvados para elas: "somos obra súa, creados en Cristo Xesús para as boas obras". A palabra grega é poiema, da que vén a nosa palabra poema. Ti es o poema de Deus, a súa obra mestra en curso. A salvación non é o final da historia: é a primeira frase da que Il leva escribindo desde sempre.
Día 3
A lectura de hoxe
Reflexión
Paulo escribe desde un cárcere, baixo garda romana, a unha igrexa da cidade de Corinto, e desde ese lugar tan pouco probable fai unha das declaracións máis audaces de toda a Escritura cristiá: "Así, pois, quen está en Cristo é unha nova creación: o vello pasou, xurdiu o novo" (2 Corintios 5,17). A palabra traducida como "creación" é a mesma que emprega a tradución grega do Xénese para a creación orixinal. Paulo non fala de superación persoal. Fala dun novo comezo, dun novo xénese. Para quen é crente recente, isto resulta á vez emocionante e, se somos sinceros, ás veces confuso. Pode que puxeses a túa fe en Cristo e aínda así sintas a atracción dos vellos hábitos, das vellas pautas, das vellas formas de pensar. Significa iso que o versículo non é certo para ti? De ningún xeito. A declaración "o vello pasou" fala da túa posición diante de Deus: a túa identidade cambiou de xeito fundamental e permanente. O proceso de que a túa vida diaria alcance esa nova identidade é o que os teólogos chaman santificación, e dura toda a vida. A semente plantada é real mesmo antes de que a árbore creza de todo. O versículo 21 é o motor teolóxico do versículo 17: "A quen non coñeceu pecado, Deus fíxoo pecado por nós, para que nós fósemos xustiza de Deus nel." É o que os estudosos chaman o gran intercambio. Xesús, que nunca pecara, foi tratado coma se cometese todos os pecados que se cometeron algunha vez: os teus, os meus, os do mundo. E nós, que nunca vivimos un só día xusto, somos tratados coma se vivísemos a súa vida perfecta. Non é unha xustiza de mentira: é unha transferencia real, unha realidade xurídica e espiritual que o mesmo ceo recoñece. Para o crente experimentado, considera isto: a novidade que describe Paulo non é un acontecemento puntual que se vai esvaecendo no espello retrovisor. Os tempos verbais do grego suxiren unha realidade presente e continua. Es nova criatura en Cristo de forma constante. Cada mañá que espertas, espertas como unha nova creación. Que esa verdade sexa o primeiro que leves contigo ao día.
Día 4
A lectura de hoxe
Reflexión
Cando os discípulos viron Xesús orar, algo na calidade e na intimidade do que presenciaron espertou neles a fame de vivir iso mesmo. Non lle pediron que lles ensinase teoloxía nin milagres: pedíronlle que lles ensinase a orar. A oración que lles deu en Mateo 6,9-13, a que chamamos o Pai Noso, nunca estivo pensada para ser unha mera recitación. É un mapa da paisaxe da alma diante de Deus: un modelo que nos mostra a forma que pode tomar a conversa sincera e confiada co noso Pai. Repara en como comeza a oración: non coas nosas necesidades, senón co nome de Deus. "Pai noso que estás no ceo, santificado sexa o teu nome." Antes de presentar as nosas peticións, orientámonos. Lembramos con quen falamos: non cunha máquina expendedora, non cunha forza distante, senón cun Pai. A palabra que Xesús empregou para dicir Pai foi o arameo "Abbá", un termo de tenra familiaridade, coma un neno que di "Papá". A ti foiche dado o privilexio extraordinario de te dirixir ao Creador do universo con esa palabra. Non pases por riba dela con présa. Filipenses 4,6 leva isto aínda máis dentro do tecido da vida diaria: "Non vos preocupedes por nada; pola contra, en todas as circunstancias presentade a Deus as vosas peticións mediante a oración e a súplica, cheas de acción de grazas." A expresión "non vos preocupedes por nada" quere dicir non vivir ansiosos por nada: non porque os nosos problemas sexan pequenos, senón porque o noso Pai é grande. A receita de Paulo para a ansiedade non é o pensamento positivo, é a oración. En concreto, unha oración empapada de acción de grazas, que nos mantén ancorados no que Deus xa fixo mesmo cando lle levamos o que aínda non vemos resolto. E a promesa que segue no versículo 7 é unha das máis fermosas da Escritura: "E a paz de Deus, que supera todo entendemento, gardará os vosos corazóns e os vosos pensamentos en Cristo Xesús." O verbo "gardar" é un termo militar: significa custodiar, facer garda. A paz de Deus non é só un sentimento: é unha sentinela posta á porta do teu corazón. Ti non a fabricas. Recíbela: a través da oración, da acción de grazas, de simplemente chegar ao Pai e confiarlle o que non podes levar só.
Día 5
A lectura de hoxe
Reflexión
Imaxina un viaxeiro que avanza por un camiño escuro: sen farois, sen lúa, só o estreito círculo de luz que a lámpada que leva na man proxecta uns poucos pasos por diante. Esa é a imaxe que busca o salmista cando escribe: "A túa palabra é lámpada para os meus pasos e luz para o meu camiño" (Salmo 119,105). Non describe un foco que ilumine todo o horizonte dunha vez. Describe a luz xusta para o seguinte paso. Así é exactamente como actúa a Palabra de Deus nunha vida. Cando Paulo lle escribiu ao seu mozo amigo Timoteo, lembroulle que as Escrituras que coñecía desde a infancia non eran só unha vella tradición familiar: eran vivas e poderosas. "Toda a Escritura está inspirada por Deus", escribiu Paulo, é dicir, Deus alentouna, como quen sopra calor sobre unhas mans xeadas. Cada palabra leva o seu alento. E ese alento, di Paulo, serve para ensinarnos o que é verdadeiro, para corrixirnos cando nos desviamos e para educarnos a vivir con rectitude. A Biblia non é un regulamento para gañar o favor de Deus: ese favor xa o tes pola graza. É máis ben como unha carta dun Pai que te ama e quere que o coñezas a Il, que te coñezas a ti mesmo e que atopes onde pisar nun mundo que pode ser moi escuro. Para quen acaba de crer, esta é unha nova liberadora. Non precisas un título de teoloxía para sacar proveito da Escritura. Só tes que abrila e lela, confiando en que o mesmo Deus que a alentou está contigo mentres a recibes. E para quen leu estas palabras cen veces, considera isto: a lámpada da imaxe do salmista levábase preto dos pés, non erguida en alto. É unha imaxe de humildade: a de alguén que aprendeu que non pode ver moi lonxe e fixo as paces con iso. Confía en Quen garda o mañá. Hoxe, esteas onde esteas neste camiño, a Palabra é a túa luz. Non todas as preguntas terán resposta de golpe. Pero o seguinte paso estará iluminado. Iso abonda para camiñar.
Día 6
A lectura de hoxe
Reflexión
Hai unha dor calada que moita xente leva consigo á igrexa por primeira vez: o medo de que a fe sexa algo privado e solitario, e de que necesitar outras persoas sexa dalgún xeito unha debilidade. A Biblia responde directamente a ese medo, e faino case en cada páxina. A vida cristiá nunca foi pensada para percorrerse en soidade. O autor da carta aos Hebreos, ao dirixirse a uns crentes que comezaban a afastarse da vida en comunidade, pídelles que non deixen "as nosas reunións" (Hebreos 10:25). A imaxe que hai detrás de "reunirse" é a de cousas que se xuntan nun mesmo lugar, como pezas espalladas que se unen para formar algo completo. Cando os crentes se reúnen, acontece algo que non pode acontecer no illamento. Provocámonos uns a outros, e aquí a palabra significa espertar, acender, "ao amor e ás boas obras". A comunidade de fe está chamada a ser un lugar onde o lume que hai en ti se aviva co lume dos demais. Os primeiros crentes entendérono por instinto. Feitos 2 móstranos unha comunidade case sorprendente pola súa unión. Dedicábanse ao ensino dos apóstolos, á comuñón, á fracción do pan e á oración. Compartían o que tiñan. Comían xuntos con alegría. E día a día, o Señor engadía novas persoas ao seu número. A súa vida en común era xa en si mesma un testemuño: os de fóra miraban e vían algo que non podían explicar nin podían resistir. Para quen comeza a seguir Xesús, atopar unha comunidade de crentes non é un engadido opcional: forma parte do cimento. Necesitarás persoas que recen contigo cando non atopes palabras, que che lembren a verdade cando os teus sentimentos te enganen, que se sentarán contigo nas estacións difíciles. E descubrirás, quizais con sorpresa, que ti tamén tes algo que ofrecerlles a cambio. O crente experimentado que le isto podería preguntarse con sinceridade: estou de verdade presente na miña comunidade, ou só asisto a ela? Hai unha diferenza, e a igrexa primitiva coñecíaa ben.
Día 7
A lectura de hoxe
Reflexión
Chegaches ao final de sete días e, con todo, no sentido máis verdadeiro, estás diante dun comezo. A vida cristiá non é un destino ao que se chega: é un camiñar, día a día, ao paso dun Deus vivo. Paulo exprésao con fermosura cando escribe: "Se vivimos polo Espírito, camiñemos tamén segundo o Espírito" (Gálatas 5:25). A palabra que usa aquí para "camiñar" non é o verbo grego habitual para andar: significa avanzar en fila, manter o paso, como marchan os soldados en formación. A imaxe é a de alguén que se mantén deliberadamente preto de quen o guía. O froito que Paulo describe nos versículos anteriores, amor, alegría, paz, paciencia, amabilidade, bondade, fidelidade, mansedume, dominio de si, non é algo que se fabrique a forza de vontade. É o que nace de xeito natural cando unha vida está enraizada no Espírito de Deus. Ás veces un novo crente le esta lista e séntese abafado, coma se fosen cousas que hai que logralas todas á vez. Pero o froito non aparece de présa. Medra na súa estación, en silencio, a medida que a raíz vai máis fonda. A túa parte é permanecer unido á Vide. O froito é obra súa en ti. E entón Xesús fala, non como unha lembranza, senón como o Señor resucitado que está diante dos seus discípulos con todo o poder no ceo e na terra, e envíaos. Non cando están plenamente formados. Non cando teñen todas as respostas. Envíaos tal como son, a un mundo que necesita o que só el pode dar, e sela a misión coa promesa máis firme de toda a Escritura: "E velaquí que eu estou convosco todos os días ata o fin do mundo" (Mateo 28:20). Sempre. Non só cando te sintas forte. Non só cando teñas a vida en orde. Sempre. Así se camiña día a día: non tendo todo resolto, senón confiando en que quen te chamou está contigo en cada paso. Esta semana puxéronse os alicerces: a graza, a oración, a Palabra, a comunidade do pobo de Deus. Agora camiña sobre eles. Camiña devagar se hai que facelo. Camiña entre bágoas se hai que facelo. Pero camiña, e sabe que nunca camiñas só.