Tut ils plans

Pasch per in cor inquiet

Set dis cun la Scrittura davart la tgira, la tema e las notgs senza ruaus: ins emprenda da surdar sias tgiras al Dieu che ta tegna.

  1. Di 1

    Banduna tes quitads

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    I dat in mument che la gronda part da nus enconuschin bain: quel nua che il pais da tut croda ensemen sin il pèz. Il quint che na poss betg pajar, la relaziun che sa sfila, la diagnosa che ti n'avevas betg spetgà, l'avegnir che na vul betg daventar cler. Exact en quest mument scriva l'apostel Peder a glieud che aveva bler dapli da temair che nus il pli savens. Ses lecturs eran spartids, persequitads ed incerts schebain damaun purtass allegerament u arrestaziun. E en questa fortuna di el ina da las pli teneras envidas da tut las Scrittiras. Peder scriva: «Metteit tut voss quitads sin el, perquai ch'el ha quità per vus» (1 Peder 5,7). Quest pled «metter» è il medem pled ch'è duvrà cura che ils student han bittà lur mantels sur in giuven asen, uschia che Jesus possia ir a chavagl: quai è in act deliberà e corporal da transferì. Ti na vegns betg dit da manar tes quitads pli eficientamain, da pensar pli positivamain u da simplamain empruvar pli fitg da na betg ta far quità. Ti vegns dit da ils bittar. Igl ha insatge quasi violent ed ina fin tut intenziunà. Ils quitads èn reals. Peder na fa betg uschia sco sch'els n'existissan betg. Ma els tutgan sin Insatgi auter. Il Psalm che va ensemen cun quest toc di cler: «Banduna tia fadia sin il Segner, ed el ta susteni» (Psalm 55,23). Il pled ebraic per «sustegnair» porta il maletg dad esser tegnì si dal sut, betg salvà da lunsch, mabain sustegnì da sutvart, uschia sco ina fundaziun tegna ina chasa. Dieu na ta chapescha betg suenter che ti es crudà. El è gia sut tai, avant che ti schluppegias. Il motiv che Peder numna per bittar ils quitads merita da vegnir ponderà plaun: betg perquai che Dieu è memia pussant per els, ma ch'el ha quità *per tai*. Quai è persunal. Quai n'è betg in Dieu che maina in biro cosmic d'object chattads. Quai è in Bab che observa. Tge che ti portas oz en quest di, metta-l giu. Betg perquai ch'el è pitschen, mabain perquai ch'El è grond, e perquai ch'el t'ama avunda per vulair il pais da quai per sasez.

    Mussar il diAudio disponibel
  2. Di 2

    Na vegnit en quità per nagut

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Il pled che sa lascha reproducir cun «quità» en il fameus cumond da Paul na ha strusch insatge da far cun quai che nus vulain dir oz cura che nus di­cain che insatgi è prudent. Cura che nus dain da «prudent», pensain nus ad attent e precaut. Cura che Paul scriva: «Na vegnì angustiads per nagut» (Filippais 4,6), voul el dir bler daplü: na vegnì inquietads per nagut, na vegnì dispartids da nagut, na laschai nagut sminuzzar voss spiert. Il pled grec davos quai è *merimnao*: esser frantumà, avair ses patratgs spartids en tut las direcziuns a medem temp. Paul na di betg che ti dastgias esser malprudent. El di che ti na dastgias betg vegnir distgirà en tocs. Quai che renda quest toc extraordinari è il lieu, nua che Paul scriva: ina praschun romana. El na scriva betg d'in retratg sin ina muntogna suenter ina stagiun da pasch. El scriva en chadainas, incert davart ses agen destin, e malgrà quai di el: «Legrai vus adina en il Segner! Anc ina giada di jau: legrai vus!» (Filippais 4,4). La repetiziun n'è betg per cas, mabain in accent deliberà. La legria n'è betg in sentiment che Paul rapporta, mabain in cumond ch'el dat. Quai munta ch'ella è ina decisiun pussaivla era cura che il sentiment n'è anc betg qua. Il remedi che Paul prescriva cunter l'inquietezza n'è ni la forza da voluntad ni la distracziun. Ei è l'uraziun, ma ina uraziun fitg speciala. «Preschentai en mintga situaziun voss giavischs a Dieu, en l'uraziun e en la supplica, cun engraziament» (Filippais 4,6). Observa che l'engraziament è tessì entamez la dumonda. Ti portas tia basegna e ti portas ensemen tia gratitudini. Quai n'è betg far finta che tut saja bun. Ei è sa regordar, era en la chaussa dira, che Dieu è stà fidaivel avant e vegn a restar fidaivel puspè. La empermischun che suonda tut il flad: «E la pasch da Dieu, che surpassa tut chapientscha, vegn a preteger vos cors e vos patratgs en Jesus Cristus» (Filippais 4,7). Il pled «pretegner» è in term militar: metter ina guardia, occupar in lieu cun ina garnischun. La pasch da Dieu na visita betg mo tes cor. Ella fa guardia sur el. Ti na stos betg chapir co ch'ella funcziuna per ch'ella funcziunia. Ti stos mo purtar tia anguscha tar Quel che la transfurmescha en pasch.

    Mussar il diAudio disponibel
  3. Di 3

    Pasch perfetga

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Isaia ha scrit a in pievel che aveva tut il motiv da temair. L'imperi assirian sbragiava nazions entiras, e l'orizont era stgir dal fim da citads conquistadas. En questa terrur dat il profet in pled che ha survivì tut ils imperis cunter ils quals el è vegnì scrit: "Ti mantegnas en pasch perfetga quel che sa fidescha, cun ses senn fermamain collià cun tai, pertge ch'el ha confidenza en tai" (Isaia 26:3). L'ebraic davos "pasch perfetga" è en fatg *shalom shalom*: il pled dublà per l'intensitad, pasch sur pasch, la pli profunda totalitad che la lingua saveva exprimer. La cundiziun per questa pasch dublada è in senn "fermamain collià" cun Dieu. Il pled vul dir ancurà, appoggià, sustegnì. Quai è l'attitudina da qualchin che ha chalà da sa tegnair en pe cun agen pudair e che sa tschenta simplamain cun tut ses pais sin insatge ferm. La empermischun n'è betg per quels che na sentan mai tema, mabain per quels che, en lur tema, drizzan intenziunadamain lur senn sin Quel che na müda betg. La confidenza vegn l'emprim; la pasch suonda. Seclas pli tard, la notg avant ch'el vegniva arrestà, ha Gesus rimnà ses dischipels e ha dì: "Jau As lasch la pasch, Jau As dun mia pasch; na sco il mund la dat, As la dun jau. Vossa olma na sa turbeschia betg e na tema betg" (Gion 14:27). La pasch che Gesus porscha n'è betg la pasch dal mund, quella che dependa da quai che tut giaja bain, che la segirezza saja garantida, che las consequenzas sajan controlladas. Sia pasch è ina persuna. Ell'è el sez, laschà tar tai sco in regal, preschent en stanza, era sche la stanza fa tema. Per il lectur che legia per l'emprima giada e per il cartent da lunga data, qua è l'invit che na daventa mai vegl: la pasch che ti tschertgas n'è betg in sentiment che ti pos generar u ina disciplina che ti pos dominar. Ella è in regal d'ina Persuna che t'ama, disponibel en questa ura, spetgond che tes senn sa drizzia vers el e resta là. Ti na stos betg schliar quai che ta fa tema per avair pasch cun quai. Ti stos be star.

    Mussar il diAudio disponibel
  4. Di 4

    Observai las gillias

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Gesus è sentà sin ina costa, circumdà da glieud simpla: purs e pestgaders, mammas e artisans, glieud che sa tge ch'i vul dir da star en letg sveglia e da s'dumandar, sch'i vegn a bastar. Ed el mussa sin in champ. "Observai co che las gillias dal champ crescan: ellas na lavuran e na filan betg. Ma jau di a vus: Era Salomon en tut sia splendur n'era betg vestgì sco ina da quellas" (Matteus 6:28-29). Il pled "observar" vul dir dapli che in sguard pass'avant. El vul dir studegiar cun quità, guardar cun attenziun. Gesus envida ses auditurs da daventar students d'ina flur selvadia. La logica ch'el construescha è quai che ils scienziads numnan in argument dal pli pitschen al pli grond. Sche Dieu vesta ina flur che flurescha oz e che è svanida damaun cun ina bellezza che surpassa la garderoba d'in retg, tge di quai davart co ch'el ta vesa? "Na valais vus betg bler dapli che ellas?" (Matteus 6:26). Questa dumonda n'è betg in simpel ornament retoric. Ella duai tutgar. Ti n'es nagin utschel. Ti n'es nagina gillia. Ti es creà tenor l'maletg da Dieu, enconuschent per num, e ses chavels èn tuts dumbrads. E sch'el ha quità dal champ, vegn el a avair quità da tai. Il böt da l'instrucziun da Gesus n'è qua betg la pigrezia u l'indifferenza envers la responsabladad. El na di betg a ses auditurs da chalar da lavurar u da planisar. El diagnostitgescha ina malsogna spirituala concreta: l'anguscha che vegn da quai che ins agescha, sco sche Dieu na fiss betg preschent. "Voss Bab celestial sa bain che vus avais basegn da tut quai" (Matteus 6:32). El sa gia. Ti na stos betg infurmar el davart ina situaziun ch'el avess emblidà. La premura è la bausia che di che ti es our sulet en tut quai. Il cumond renumà: "Tschertgai l'emprim ses regnum e sia giustia, lura vegn dà tut quai vi a vus" (Matteus 6:33), n'è betg ina formula per survegnir quai che ti vuls. Quai è ina nova urdinaziun dal cor. Cur che Dieu è l'emprim, chatta tut il rest sia vaira plaza. La dumonda anguschada n'è betg: "Vegn quai a bastar?" La dumonda confidenta è: "Tschertg jau el oz l'emprim?" Quai è la suletta dumonda ch'è propi tia da respunder.

    Mussar il diAudio disponibel
  5. Di 5

    Il Segner è mes pastur

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Serra ils egls be per in mument ed imagina-te in pastur: betg ina figura en ina vitgra da baselgia, mabain in um vairs, che è en cumpagnia avant la levada dal sulegl, che quinta mintga nursa tut tenor num e sa tgenina schluppegia e tgenina che tira a svagar. Ussa tadla il poet vegl David, che di cun la fidanza quieta d'in um che era stà pastur e nursa: «Il Segner è mes pastur, a mai na manca nagut.» Quai n'è nagin giavisch. Quai è ina decleraziun. David ha scrit quest psalm our da l'experientscha. El aveva manà ses atgnas muntanellas sur las collinas da la Giudea, ed el saveva tge ch'in bun pastur fa: el chatta pasculs verds cura che la terra para sitga, el maina tar auas quietas, perquai che las nursas na bevan betg or da rivs svelts, el va avant en la val, uschia che la muntanella na sto betg far frunt suletta a l'stgiradetgna. Mintga maletg en quest psalm deriva da quel mund, e mintga maletg vul dir a te insatge davart la moda co che Dieu ha quità da tai. Pon l'egl sin la val en il versetg 4: «Er sch'jau vegn a ir tras ina val stgira, na tem jau nagin mal, perquai che ti es cun mai.» David na di betg che la val vegnia allontanada. El di ch'el va tras ella, e ch'el n'è betg sulet. La bastun e il sguld che al han consolà n'eran betg decoraziun: la bastun chatschava davent las bestgias rapazas e il sguld manava las nursas svaglias enavos en segirezza. La preschientscha da Dieu en tes pli grev mument n'è betg passiva. El lavura activamain e tegna tia direcziun. Per la lectura che legia per l'emprima giada, la vardad simpla è questa: quest psalm è ina empermischun che Dieu enconuscha tes num, enconuscha tia basegna e na t'abandunescha betg suletta a svagar. Per la creditura u il creditur che ha legì questas pleds in tschient giadas, as lascha ponderar: la maisa empruntada «en preschientscha da mes inimis» munta che Dieu n'spetga betg fin che tias circumstanzas èn cumadaivlas per ta benedir. El metta la maisa propi mez en la miseria. Tia tema na dastga betg esser schliada avant che Dieu possia nutrir tia olma. El ta scuntra en ella, betg be suenter. Per oz, tge val che ti has era da trair, has ti in Pastur che l'ha gia trafruntà avant tai.

    Mussar il diAudio disponibel
  6. Di 6

    Cura che la tema vegn

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    La tema n'annunzia betg adina ses arriv cun curtaschia. Per mument vegn ella a chaschun d'in vent fraid: ina diagnosa, ina telefonada, ina notg senza sien, las trais la damaun, cura che il spiert na vul betg calmar. La dumonda n'è betg sch'ella vegn. La dumonda è tge che ti fas cura ch'ella tucca a tia porta. David, che scriva il Psalm 56, n'era betg en in lieu cumadaivel cura ch'el ha scrit quests pleds. El era circumdà d'inimis, ses pleds eran turnads cunter el, ed umens fabritgavan la mort da sia vita. E malgrà quai scriva el insatge quasi surprendent en sia simplicitad: «Cura che jau hai tema, speress jau en tai.» Questa frasa, «cura che jau hai tema», è sincera. David na fa betg finta che la tema na saja betg qua. El na represchenta betg in curaschi ch'el na senta betg. El di: en il mument precis che la tema arriva, prendel jau la decisiun da far fidanza. Tema e confidenza pon star en il medem cor a medem temp. La preschientscha da l'ina na discalifitgescha betg l'autra. Pli tard discurra Dieu tras il profet Isaia ad in pievel en exil, spustà, incert, dumandond sch'el saja emblidà: «Na hai nagina tema, perquai che jau sun cun tai; na guarda betg anxiusamain enturn, perquai che jau sun tes Dieu. Jau ta rinforz, jau ta güd, jau ta sustegn cun mia dretga da la giustia» (Isaia 41,10). Conta las empermischuns en quest ün vers: preschientscha, forza, agid ed ina maun che sustegna. Dieu na dat betg ina empermischun e lascha il rest al cas. El las metta l'ina sur l'autra, sco sch'El vuless dir: jau hai pensà a mintga facet da tia tema, e jau sun pli grond che tuttas. Per tgi che legia la Bibla per l'emprima giada, qua è quai che ti stos savair: Dieu n'è betg surprais da tia tema, ed El n'è betg deluso da ti perquai che ti la sentas. Per il cartent da lung temp: observa che Dieu di «jau ta sustegn»: il sustegn è cuntinuant, ina maun che na schlia betg, era cura che ti na la sentas betg. Tes sentiments èn reals, ma els n'èn betg l'ultim pled. L'ultim pled appartegn a Dieu che ta tegna.

    Mussar il diAudio disponibel
  7. Di 7

    Ruaus per tia olma

    La lectura d'oz

    Meditaziun

    Nus essan arrivads al davos di da noss viadi cuminaivel, ed igl è adequat che nus terminain betg cun in cumond da s'engaschar dapli, mabain cun in invit. Jesus sa chatta enmez la fulla, stanchlada da chargas religiusas e da quitads da mintgadi, avra ses brazs e di: «Vegni tar mai, tuts che essas stanchels e grevai, ed jau as vi dar ristar.» Betg «Gudogna quai». Betg «Chatta ora quai». Vegni. Purtai la grevezza. Tut. La pled che Jesus duvra qua per «ristar» n'è betg mo la pausa dal sien. Ella includa l'idea da refrestgada, d'ina chargia deponida, d'ina olma che ha chalà da sa stenschentar encunter insatge memia grev. Il giuf ch'el porscha en midada vegn descrit sco lev e flaivel, betg perquai che la vita daventa senza dolur, mabain perquai che ti na tras betg pli persul, cura che ti es giuvà ensemen cun Cristus. El tira cun tai, ed el è pli ferm. Per quel che legia per l'emprima giada: en l'antica era in giuf in tschep da lain che colliava dus animals, per ch'els possian partir ina chargia. Jesus di: lascha mai purtar quai cun tai. Il Psalm 46 ans dat lura la gronda ancra da l'olma: «Dieu è noss refugi e nossa forza, in agid adina preschent en la tribulaziun.» Betg in agid lontan. Betg in agid che vegn pir cura che la miseria è passada. In agid fitg preschent: preschent en il terratrembel, preschent cura che las muntognas tremblan, preschent cura che las auas bramian. Ed en il vers diesch suonda in dals cumonds ils pli tenerins da tut la Scrittura: «Stai quiet e sappi che jau sun Dieu.» En ebraic vul «stai quiet» dir: lascha ir, dà liber il grip, chala da t'engaschar cun forza. Quai n'è betg passivitad, mabain l'abandun activ d'ina olma che ha finalmain decidi da s'fidar. Silsuenter han ils set dis da Scrittura manà: betg tar ina tecnica per dominar la tema, mabain tar ina Persuna. Tar in Pastur che enconuscha tes num. Tar in Dieu che ta tegna cun sia dretga. Tar in Salvader che ta invida da deponer tut las chargias a ses pes e da ristar. La pasch ch'el porscha n'è betg l'absenza da tribulaziuns. Ella è sia preschientscha enmez la tribulaziun, e questa preschientscha basta.

    Mussar il diAudio disponibel