Уайым, қорқыныш және мазасыз түндерге арналған жеті күндік Жазба: қамқор болған Құдайға уайымыңды тапсыруды үйрен.
1-күн
Бүгінгі оқу
Ой-толғаныс
Біз көпшілігіміз жақсы білетін бір сәт бар: бәрінің ауырлығы кеудеңе бірден түсетін сәт. Төлей алмайтын шот, ыдырап бара жатқан қарым-қатынас, күтпеген диагноз, анық көрінбейтін болашақ. Дәл осындай сәтте елші Петір біздің көбімізден әлдеқайда көп қорқатын адамдарға хат жазады. Оның оқырмандары шашырап кеткен, қуғындалған, ертең жеңілдік келер me, әлде тұтқындау келер me деп білмейтін еді. Және сол дауылдың ортасына ол Киелі Жазбадағы ең нәзік шақырулардың бірін айтады. Петір былай деп жазады: «Бар уайымдарыңызды Оған артыңыздар, өйткені Ол сендерге қамқор» (1 Петір 5:7). Мұндағы «арту» деген сөз шәкірттер Исаның мінуі үшін жас есекке шапандарын жапқанда қолданылған сөзбен бірдей. Бұл әдейі, нақты тапсыру әрекеті. Сізге уайымдарды тиімдірек басқар, жағымдырақ ойла немесе уайымдамауға көбірек тырыс деп айтылмайды. Сізге оларды лақтыр деп айтылады. Бұнда дерлік қатты, әрі толығымен саналы бірдеңе бар. Уайымдар шын. Петір олардың жоқ екенін айтпайды. Бірақ олар Басқа Біреудің үстіне тиесілі. Бұл үзіндімен үндесетін жыр оны ашық айтады: «Жүгіңді Жаратқан Иеге артып қой, Ол сені қолдайды» (Забур 55:22). «Қолдау» деген еврей сөзі астынан көтеріп тұру бейнесін береді: алыстан құтқару емес, іргетас үйді ұстағандай төменнен демеу. Құдай сіз құлағаннан кейін ұстамайды. Сіз босатпай тұрып-ақ Ол сіздің астыңызда тұр. Петірдің уайымды артуға келтірген себебі баяу ойлануға тұрарлық: Құдай оларды көтеруге күші жететіні үшін емес, ол рас болса да, Оның *сізге қамқор* болғаны үшін. Бұл жеке қарым-қатынас. Бұл ғарыштық жоғалған заттар бюросын жүргізетін Құдай емес. Бұл байқайтын Әке. Бүгінге не алып келсеңіз де, оны қойыңыз. Ол кішкентай болғандықтан емес, Ол ұлы болғандықтан және оның ауырлығын Өзі алуды қалайтындай сізді сүйетіндіктен.
2-күн
Бүгінгі оқу
Ой-толғаныс
Пауылдың әйгілі өсиетіндегі «careful» деп аударылған сөз біздің бүгінгі «абай» дегеніміздің мағынасына мүлде жанаспайды. Біреуді «абай» десек, оны сақ әрі мұқият деп түсінеміз. Ал Пауыл «Ешнәрсеге алаңдамаңдар» (Філіппіліктерге 4:6) дегенде әлдеқайда терең нәрсені меңзейді: ештеңеге мазаланба, ештеңеден быт-шыт болма, ештеңе ойыңды бөлшектеп жібермесін. Мұның астарындағы грек сөзі: *merimnao*. Ол үзіліп бөлшектену, ойдың бір мезгілде төрт жаққа бытырап кетуі дегенді білдіреді. Пауыл саған сергелдеңсіз болуды айтып тұрған жоқ. Ол сені быт-шыт болмауға шақырып тұр. Бұл үзіндіні ерекше ететін нәрсе: Пауыл оны Рим түрмесінен жазған. Ол жайлы кезеңнен кейінгі тау басындағы демалыстан жазып отырған жоқ. Ол кісенде отырып, өз тағдырының не боларын білмей тұрып былай дейді: «Иемізбен үнемі қуаныңдар! Тағы да айтамын: қуаныңдар!» (Філіппіліктерге 4:4). Бұл қайталау кездейсоқ емес, әдейі баса айтылған. Қуаныш Пауыл хабарлап отырған сезім емес, ол берген өсиет. Демек, сезім әлі келмесе де, қуануды таңдауға болады. Пауыл уайымға қарсы тағайындаған дәрі: ерік-жігер де, алаңдау да емес. Ол дұға, бірақ нақты бір түрі. «Дұғаларыңда және жалбарынуларыңда алғыс айта отырып, тілектеріңді Құдайға білдіріңдер» (Філіппіліктерге 4:6). Алғыстың сұрауымен қатар өріліп тұрғанына назар аудар. Қажетіңді де, алғысыңды да бірге әкелесің. Бұл бәрі жақсы екен деп көрсету емес. Бұл ауыр сәтте де Құдайдың бұрын адал болғанын және енді де адал болатынын еске алу. Одан кейінгі уәде тамсандырады: «Сонда барлық ақылдан жоғары Құдайдың тыныштығы Мәсіх Исада жүректеріңді және ойларыңды сақтайды» (Філіппіліктерге 4:7). Мұндағы «сақтайды» сөзі әскери термин: күзет қою, бекіністі қорғау дегенді білдіреді. Құдайдың тыныштығы жүрегіңе жай ғана соғып кетпейді. Ол оны күзетіп тұрады. Оның қалай жұмыс істейтінін түсінбесең де, ол жұмыс істей береді. Тек уайымыңды оны тыныштыққа айналдыратын Құдайға әкелсең болғаны.
3-күн
Бүгінгі оқу
Ой-толғаныс
Ишая қорқуға әбден негізі бар халыққа жазды. Ассирия империясы халықтарды түгел жұтып жатты, ал көкжиек жаулап алынған қалалардың түтінінен қараңғыланған еді. Сол үрейдің ортасында пайғамбар өзі қарсы жазылған кез келген империядан ұзақ өмір сүрген сөзді айтады: «Саған сенім артқан, ойы Саған тірелген адамды Сен кемел тыныштықта сақтайсың» (Ишая 26:3). «Кемел тыныштық» сөзінің еврей тіліндегі түпнұсқасы шын мәнінде *шалом шалом*: екпін үшін қайталанған сөз, тыныштық үстіне тыныштық, тілдің айта алатын ең терең бүтіндігі. Сол қос тыныштықтың шарты: ой Құдайға «тірелген» болуы керек. Бұл сөз бекіген, сүйенген, арқа сүйеген дегенді білдіреді. Бұл өз күшімен тік тұруға тырысуды қойып, бар салмағымен мықты нәрсеге сүйеніп қалған адамның қалпы. Уәде ешқашан қорықпайтындарға емес, қорыққан кезінде де ойын саналы түрде өзгермейтін Құдайға бұратындарға берілген. Алдымен сенім келеді, содан кейін тыныштық. Көп ғасырдан кейін, тұтқындалатын түні Иса шәкірттерін жинап былай деді: «Сендерге тыныштық қалдырамын, өз тыныштығымды беремін. Мен оны дүние бергендей бермеймін. Жүректерің мазасызданбасын, қорықпасын» (Жохан 14:27). Иса ұсынатын тыныштық дүниенің тыныштығы емес. Дүниенің тыныштығы бәрінің жақсы жүруіне, қауіпсіздіктің кепілдігіне, нәтижелердің бақылауда болуына тәуелді. Оның тыныштығы Жеке Тұлға. Ол Өзі, саған сыйдай қалдырылған, бөлме қорқынышты болса да сол бөлмеде бар. Бұл жаңа оқушыға да, көптен бергі сенушіге де ешқашан ескірмейтін шақыру: сен іздеген тыныштық өзің тудыра алатын сезім де, меңгере алатын тәртіп те емес. Бұл сені сүйетін Жеке Тұлғаның сыйы, дәл осы сәтте қолжетімді, ойыңның Оған бұрылып, сонда қалуын күтіп тұр. Тыныштық табу үшін сені қорқытып тұрған нәрсені алдымен шешуің шарт емес. Саған тек қалу керек.
4-күн
Бүгінгі оқу
Ой-толғаныс
Иса тау беткейінде отыр. Айналасында қарапайым адамдар: егіншілер мен балықшылар, аналар мен қолөнершілер. Олар түнде ұйқысыз жатып, «жететін бе екен?» деп ойлаудың не екенін жақсы біледі. Иса далаға қарай нұсқайды: «Дала лалагүлдерінің қалай өсетінін байқаңдаршы: олар еңбек етпейді, иірмейді. Бірақ сендерге айтамын, тіпті Сүлеймен патша да бар даңқымен бұлардың бірі сияқты киінбеген» (Матай 6:28-29). «Байқаңдар» сөзі жай ғана жүре қарап өту дегенді білдірмейді. Ол мұқият зерттеу, назар аудара бақылау деген мағына береді. Иса тыңдаушыларын жабайы гүлдің шәкірті болуға шақырып отыр. Оның құрып жатқан ойы ғалымдар «кішіден үлкенге қарай дәлел» деп атайтын ой. Егер Құдай бүгін гүлдеп, ертең жоқ болатын гүлді патшаның киімінен де артық сұлулықпен көркейтсе, ол сенің жайыңда не ойлайтыны өзіңе аян емес пе? «Сендер олардан әлдеқайда қымбат емессіңдер ме?» (Матай 6:26). Бұл сұрақ сән үшін қойылған сұрақ емес. Ол жүрегіңе жетуі керек. Сен торғай емессің. Сен лалагүл емессің. Сен Құдайдың бейнесінде жаратылғансың, есіммен аталғансың, тіпті бастағы шашың да санаулы. Егер Ол егістікке қамқор болса, саған да қамқор болады. Исаның бұл жердегі тәлімі салғырттыққа немесе жауапкершіліктен бой tartуға қарсы емес. Ол тыңдаушыларын жұмыс істеуді немесе жоспар құруды тоқтатуға шақырмайды. Ол нақты рухани дертті атап отыр: Құдай жоқ сияқты өмір сүруден туатын мазасыздықты. «Көктегі Әкелерің мұның бәріне мұқтаж екендеріңді біледі» (Матай 6:32). Ол бәрін біледі. Сен Оған назардан тыс қалған жағдайды хабарлап тұрған жоқсың. Уайым деген: «бұған жападан-жалғыз қалдың» дейтін өтірік. Аты шыққан бұйрық: «Ең алдымен Құдайдың Патшалығы мен Оның әділдігін іздеңдер, сонда мұның бәрі сендерге қосылып беріледі» (Матай 6:33). Бұл қалағаныңды алудың формуласы емес. Бұл жүректің тәртібін қайта орнату. Құдай бірінші орында болса, қалғанының бәрі өз орнын табады. Мазасыз адам: «Жетер ме екен?» деп сұрайды. Сенетін адам: «Бүгін мен Оны бірінші орынға қойып іздеп жүрмін бе?» деп сұрайды. Жауап беру өзіңе тиесілі жалғыз сұрақ осы.
5-күн
Бүгінгі оқу
Ой-толғаныс
Бір сәтке көзіңізді жұмып, бақташыны көз алдыңызға елестетіңіз. Витраждағы бейне емес, күн шықпай тұрып далаға шыққан, әр қойын атымен санайтын, қайсысының аяғы ақсайтынын, қайсысының адасуға бейім екенін біледі нағыз адам. Енді бақташы да, қой да болған адамның сабырлы сенімімен айтқан көне ақын Дәуіттің сөзін тыңдаңыз: «Жаратқан Ие, менің Бақташым, мұқтаждық көрмеспін». Бұл тілек емес. Бұл жар салған жариялау. Дәуіт бұл жырды өз басынан кешкеннен жазды. Ол өз отарын Яһуда төбелерімен жетелеген, жақсы бақташының не істейтінін білді: жер құрғап тұрғанда көгалды жайлау табады, қойлар сырылдаған өзеннен су ішпейтіндіктен тыныш суға апарады, отар қараңғылықпен жападан-жалғыз betпе-бет келмесін деп, жыраға алдымен өзі түседі. Бұл жырдағы әр бейне сол өмірден алынған және Құдайдың сізге қалай қамқор болатынын айтады. Төртінші тармақтағы жыраға назар аударыңыз: «Өлім көлеңкесі торлаған жыра-жықпылмен жүрсем де, жамандықтан қорықпаймын, өйткені Сен жанымдасың». Дәуіт жыраның жойылатынын айтпайды. Ол жыраның ішімен жүретінін айтады, әрі жалғыз емес. Оны жұбатқан таяқ пен асаны сән үшін ұстамаған: таяқ жыртқыштарды қуатын, ал асаны адасқан қойды қауіпсіз жерге қайта бағыттайтын. Ең ауыр сәтіңіздегі Құдайдың болуы енжар емес. Ол сізді жолда ұстап, белсенді жұмыс істеп жатыр. Бұл жырды алғаш оқып отырғандарға қарапайым шындық мынау: бұл жыр Құдайдың сіздің атыңызды, мұқтаждығыңызды білетінін және сізді жалғыз адастырып тастамайтынын уәде етеді. Бұл сөздерді жүз рет оқыған сенушіге мынаны ойлануға ұсынамын: «жауларымның көз алдында» әзірленген дастарқан Құдайдың жағдайыңыз жайлы болғанша күтіп, содан кейін ғана батасын бермейтінін білдіреді. Ол дастарқанды қиындықтың дәл ортасына жаяды. Жаныңызды тамақтандыру үшін уайымыңыз алдымен шешілуі шарт емес. Ол сізбен уайымның ішінде кездеседі, одан кейін емес. Бүгін қандай жырамен жүрсеңіз де, сізде сол жыраны сізден бұрын өткен Бақташы бар.
6-күн
Бүгінгі оқу
Ой-толғаныс
Қорқыныш әрдайым сыпайы түрде хабарламай келеді. Кейде ол суық жел сияқты лап қояды: диагноз, телефон қоңырауы, ой тыншымайтын ұйқысыз түнгі сағат үш. Мәселе қорқыныштың келер-келмесінде емес. Мәселе ол есігіңнен кіргенде сенің не істейтіндігіңде. Дәуіт 56-Забурды жазғанда жайлы жерде болған жоқ. Оны жаулар қоршап алған, сөздері бұрмаланған, адамдар оның жанын алуды ойластырып жатқан. Соған қарамастан ол қарапайымдылығымен таңғалдыратын сөз жазады: «Қорыққан кезімде Саған сенім артамын» (Забур 56:3). «Қорыққан кезімде» деген сөз шынайы. Дәуіт қорқынышты жоқ деп көрсетпейді. Ол сезбейтін ерлікті ойнамайды. Ол былай дейді: қорқыныш келген дәл сол сәтте мен сенуді таңдаймын. Қорқыныш пен сенім бір жүректе бір мезгілде тұра алады. Біреуінің болуы екіншісін жоққа шығармайды. Кейін Құдай жер аударылған, үйінен айырылған, ұмытылып қалдық ба деп ойлаған халыққа пайғамбар Ишая арқылы сөйлейді: «Қорықпа, өйткені Мен сенімен біргемін; үрейленбе, өйткені Мен сенің Құдайыңмын; Мен сені нығайтамын, саған көмектесемін, әділдігімнің оң қолымен сені қолдаймын» (Ишая 41:10). Осы бір аяттағы уәделерді санап көр: қасында болу, күш беру, көмектесу және қолдап тұрған қол. Құдай бір уәде беріп, қалғанын тәуекелге қалдырмайды. Ол оларды бірінің үстіне бірін қояды, мынадай болып: Мен сенің қорқынышыңның әр қырын ойластырдым, және Мен олардың бәрінен ұлымын. Киелі кітапты алғаш рет оқып отырғандарға айтарым: Құдай сенің қорқынышыңа таңғалмайды, оны сезінгенің үшін сенен көңілі қалмайды. Ал көптен бергі сенушіге: Құдайдың «қолдаймын» дейтініне назар аудар. Бұл қолдау тоқтамайтын, үздіксіз, сен оны сезбей қалсаң да жібермейтін қол. Сезімдерің шын, бірақ олар соңғы сөз емес. Соңғы сөз сені ұстап тұрған Құдайға тиесілі.
7-күн
Бүгінгі оқу
Ой-толғаныс
Біз осы бірге жасаған сапардың соңғы күніне жеттік. Оны «көбірек тырыс» деген бұйрықпен емес, шақырумен аяқтағанымыз жарасымды. Иса діни ауыртпалықтар мен күнделікті уайымнан титықтаған көпшіліктің ортасында тұрып, құшағын ашып былай дейді: «Ей, шаршап-шалдыққандар, ауыр жүк көтергендер, бәріңдер Маған келіңдер, Мен сендерге тыныштық беремін». «Еңбегіңмен тап» демейді. «Өзің түсініп көр» демейді. Кел дейді. Жүгіңді әкел. Бәрін. Исаның мұндағы «тыныштық» деген сөзі тек ұйқыдағы демалысты білдірмейді. Онда сергу, жүктің алынуы, өзі көтере алмайтын ауыр затқа қарсы күшенуді тоқтатқан жанның тынысы деген мағына бар. Ол соның орнына ұсынатын қамыт жайлы әрі жүгі жеңіл деп сипатталады. Өмір ауыртпалықсыз болатындықтан емес, Мәсіхпен бірге қамытталғанда сен енді жалғыз тартпайтындықтан. Ол сенімен бірге тартады, әрі Ол әлдеқайда күшті. Алғаш оқып отырғандарға айта кетейік: көне заманда қамыт дегеніміз екі малды біріктіріп, жүкті бөлісіп тартуға мүмкіндік беретін ағаш жақтау болған. Иса: «Мұны сенімен бірге көтеруге рұқсат ет» деп тұр. Кейін Забур 46 жанның ұлы зәрін береді: «Құдай біздің панамыз бен күшіміз, қиындықта әрдайым табылатын көмекшіміз». Алыстағы көмек емес. Қиыншылық өткеннен кейін келетін көмек емес. Әрдайым жанында тұрған көмек: жер сілкінгенде де, таулар шайқалғанда да, сулар күркіреген кезде де қасыңда. Содан соң оныншы тармақта бүкіл Жазбалардағы ең нәзік өсиеттердің бірі келеді: «Тыныштық сақтаңдар, Менің Құдай екенімді біліңдер». Еврей тілінде «тыныштық сақта» дегеніміз: қолыңды босат, ұстағаныңды жібер, жанталасуды тоқтат деген мәнде. Бұл енжарлық емес, ақыры сенуге бел буған жанның саналы түрде беріліп, тапсыруы. Жеті күндік Жазба сені дәл осыған жетелеп келді: уайымды басқарудың тәсіліне емес, Жеке Тұлғаға. Атыңды білетін Бақташыға. Сені оң қолымен ұстап тұратын Құдайға. Әрбір жүкті Өз аяғына қойып, тыныштық табуға шақыратын Құтқарушыға. Ол ұсынатын тыныштық қиындықтың жоқтығы емес. Ол қиындықтың ортасындағы Оның бар болуы, ал сол болмыс жеткілікті.