هفت روز با کلام خدا برای نگرانی، ترس و شبهای بیقرار: آموختن اینکه دغدغههایتان را به خدایی بسپارید که شما را در آغوش دارد.
روز 1
مطالعه امروز
تأمل
لحظهای هست که بیشتر ما آن را خوب میشناسیم: لحظهای که سنگینی همه چیز یکجا بر سینه فرود میآید. قبضی که نمیتوانی بپردازی، رابطهای که رو به فرسایش است، تشخیصی که انتظارش را نداشتی، آیندهای که روشن نمیشود. دقیقاً در چنین لحظهای است که پطرس رسول به مردمی مینویسد که دلایل بسیار بیشتری برای ترس داشتند تا بیشتر ما. خوانندگان او پراکنده و تحت آزار بودند و نمیدانستند فردا آسایش میآورد یا زندان. و او در میان همان توفان یکی از لطیفترین دعوتهای تمام کتابمقدس را بیان میکند. پطرس مینویسد: «و تمامی اندیشه خود را بر وی افکنید، زیرا که او به فکر شماست» (اول پطرس ۵:۷). واژه «افکنید» همان واژهای است که برای انداختن ردای شاگردان بر کره الاغ، برای سوار شدن عیسی، به کار رفته است. این یک انتقال آگاهانه و عملی است. به شما نگفتهاند نگرانیهایتان را کارآمدتر مدیریت کنید، مثبتتر فکر کنید یا بیشتر تلاش کنید نگران نباشید. به شما گفتهاند آنها را بیندازید. در این کار چیزی تقریباً قاطع و کاملاً عمدی هست. نگرانیها واقعیاند و پطرس وانمود نمیکند که نیستند. اما جای آنها بر دوش دیگری است. مزموری که با این بخش همخوان است آن را ساده میگوید: «بار خود را به خداوند بینداز که او تو را خواهد پروراند» (مزمور ۵۵:۲۲). واژه عبری برای «پروراندن» تصویر نگه داشته شدن از زیر را دارد، نه نجات از دور، بلکه تکیهگاه از پایین، همانگونه که شالوده خانه را نگه میدارد. خدا بعد از افتادنت تو را نمیگیرد. او پیش از آنکه رها کنی، همین حالا زیر توست. دلیلی که پطرس برای افکندن نگرانیها میآورد ارزش دارد که آهسته در آن درنگ کنیم: نه اینکه خدا آنقدر قدرتمند است که از عهده آنها برمیآید، هرچند چنین است، بلکه چون او *به فکر شماست*. این امر شخصی است. این خدایی نیست که یک گمشدهخانه کیهانی اداره کند. این پدری است که میبیند. هر چه را به این روز آوردهای، زمین بگذار. نه چون کوچک است، بلکه چون او بزرگ است و چنان دوستت دارد که میخواهد سنگینی آن را خودش بر دوش گیرد.
روز 2
مطالعه امروز
تأمل
واژهای که در فرمان معروف پولس به «اندیشه مکنید» ترجمه شده، معنایی دارد که با «اندیشیدن» یا «احتیاط کردن» در زبان امروز ما بسیار فرق دارد. وقتی میگوییم کسی محتاط است، یعنی دقیق و هوشیار است. اما وقتی پولس میگوید «در هیچ چیز اندیشه مکنید» (فیلیپیان ۴:۶)، منظورش چیزی بسیار ریشهایتر است: از هیچ چیز دلواپس مباش، هیچ چیز تو را از هم نگسلد، و نگذار هیچ چیز ذهنت را تکهتکه کند. واژهٔ یونانی پشت این عبارت *merimnao* است، یعنی پارهپاره شدن و پراکنده شدن افکار در همهٔ جهتها در یک زمان. پولس به تو نمیگوید بیپروا باش. او میگوید از هم گسسته نشو. آنچه این بخش را شگفتانگیز میکند جایی است که پولس از آنجا مینویسد: یک زندان رومی. او از خلوتگاهی بر فراز کوه، پس از روزگار آسایش، نمینویسد. او در زنجیر است و از سرنوشت خود بیخبر، و با این حال میگوید: «خداوند را همیشه شادی کنید، و باز میگویم شادی کنید» (فیلیپیان ۴:۴). این تکرار از سر بیدقتی نیست، تأکیدی آگاهانه است. شادی احساسی نیست که پولس گزارش دهد، فرمانی است که میدهد. یعنی شادی انتخابی است که حتی وقتی هنوز احساسش را نداریم ممکن است. داروی پولس برای اضطراب نه اراده است و نه سرگرمی. دعاست، اما دعایی بسیار مشخص: «در هر چیز به دعا و التماس با شکرگذاری، مطالب شما به خدا معلوم شود» (فیلیپیان ۴:۶). توجه کن که شکرگذاری در دل درخواست تنیده شده است. نیازت را میآوری و در همان حال سپاسگزاریات را هم میآوری. این به معنای وانمود کردن به خوب بودن همهچیز نیست. یادآوری این است که حتی در سختی، خدا پیش از این امین بوده و باز هم امین خواهد بود. وعدهای که بعد از آن میآید نفس را بند میآورد: «و سلامتی خدا که فوق از هر عقل است، دلها و فکرهای شما را در مسیح عیسی نگاه خواهد داشت» (فیلیپیان ۴:۷). واژهٔ «نگاه داشتن» اصطلاحی نظامی است و یعنی پاسداری کردن و نگهبان گماشتن. سلامتی خدا فقط به دلت سر نمیزند، بر آن دیدهبانی میکند. لازم نیست بفهمی چگونه کار میکند تا کار کند. فقط باید اضطرابت را نزد کسی بیاوری که آن را به سلامتی تبدیل میکند.
روز 3
مطالعه امروز
تأمل
اشعیا برای مردمی مینوشت که هر دلیلی برای ترسیدن داشتند. امپراتوری آشور ملتها را یکجا میبلعید و افق از دود شهرهای فتحشده تیره بود. نبی در دل آن وحشت سخنی میگوید که از هر امپراتوریای که علیهاش نوشته شد بیشتر دوام آورده است: «کسی را که ذهنش بر تو استوار است، در سلامتی کامل نگاه خواهی داشت، زیرا که بر تو توکل دارد» (اشعیا ۲۶:۳). در زبان عبری، پشت عبارت «آرامش کامل» در واقع *شالوم شالوم* قرار دارد: واژهای که برای تأکید دوبار آمده است، آرامش بر آرامش، عمیقترین تمامیت و سلامتی که زبان میتوانست بیان کند. شرط آن آرامش مضاعف ذهنی است که بر خدا «استوار» باشد. این واژه یعنی لنگر انداخته، تکیه کرده، پشتیبانیشده. این حالت کسی است که دیگر نمیکوشد با نیروی خودش راست بایستد و کل وزنش را بر چیزی محکم گذاشته است. این وعده برای کسانی نیست که هرگز نمیترسند، بلکه برای کسانی است که در میان ترسشان، ذهن خود را آگاهانه به سوی او که تغییر نمیکند برمیگردانند. توکل مقدم است و آرامش از پی آن میآید. قرنها بعد، در شبی که عیسی در آستانهٔ دستگیری بود، شاگردانش را گرد آورد و فرمود: «سلامتی را برای شما میگذارم و سلامتی خود را به شما میدهم؛ نه به طوری که جهان میدهد، من به شما میدهم. دل شما مضطرب و هراسان نباشد» (یوحنا ۱۴:۲۷). آرامشی که عیسی میدهد آرامش جهان نیست، آنکه به خوب پیش رفتن کارها، تضمین امنیت و کنترل نتایج وابسته است. آرامش او یک شخص است. خود اوست که مانند هدیهای نزد تو گذاشته شده و حتی وقتی اتاق ترسناک است، در آن حاضر است. چه برای کسی که تازه آغاز کرده و چه برای ایماندار قدیمی، این دعوتی است که هرگز کهنه نمیشود: آرامشی که در جستوجویش هستی احساسی نیست که خودت بسازی و انضباطی نیست که بر آن مسلط شوی. هدیهای است از شخصی که تو را دوست دارد، همین لحظه در دسترس است و منتظر میماند ذهنت به سوی او برگردد و در او بماند. لازم نیست آنچه تو را میترساند ابتدا حل شود تا دربارهٔ آن آرامش داشته باشی. فقط باید بمانی.
روز 4
مطالعه امروز
تأمل
عیسی بر دامنهٔ تپهای نشسته و مردمی عادی دور او را گرفتهاند: کشاورزان و ماهیگیران، مادران و پیشهوران. مردمی که میدانند بیدار ماندن در شب و فکر کردن به اینکه آیا آنچه داریم کافی خواهد بود چه حالی دارد. و او به مزرعهای اشاره میکند. «در سوسنهای صحرا تأمل کنید چگونه نمو میکنند؛ نه محنت میکشند و نه میرسند. لیکن به شما میگویم که سلیمان هم با همهٔ جلال خود، مثل یکی از آنها آراسته نشد» (متی ۶:۲۸-۲۹). واژهٔ «تأمل کنید» بیش از یک نگاه گذرا است. یعنی با دقت مطالعه کردن و با توجه نگریستن. عیسی از شنوندگانش میخواهد شاگرد یک گل صحرایی شوند. منطقی که او میسازد همان است که دانشمندان آن را استدلال از کوچک به بزرگ مینامند. اگر خدا گلی را که امروز میشکفد و فردا نیست، با زیباییای میپوشاند که از جامهٔ پادشاه درخشانتر است، این دربارهٔ نگاه او به تو چه میگوید؟ «آیا شما از آنها بسیار بهتر نیستید؟» (متی ۶:۲۶). این پرسش آرایهای بیانی نیست. قرار است در دل بنشیند. تو گنجشک نیستی. تو سوسن نیستی. تو به صورت خدا آفریده شدهای، با نام شناخته میشوی، و حتی موهای سرت شمرده شده است. و اگر او از مزرعه نگهداری میکند، از تو نیز نگهداری خواهد کرد. هدف تعلیم عیسی در اینجا تنبلی یا بیاعتنایی به مسئولیت نیست. او به شنوندگانش نمیگوید کار و برنامهریزی را رها کنند. او یک بیماری روحانی مشخص را تشخیص میدهد: اضطرابی که از رفتار کردن چنان که گویی خدا در تصویر نیست پدید میآید. «پدر آسمانی شما میداند که به این همه چیزها محتاجید» (متی ۶:۳۲). او از پیش میداند. تو او را از وضعیتی که از نظرش پنهان مانده آگاه نمیکنی. نگرانی همان دروغی است که میگوید در این راه تنهایی. فرمان معروف «اول ملکوت خدا و عدالت او را بطلبید که این همه برای شما مزید خواهد شد» (متی ۶:۳۳) فرمولی برای به دست آوردن خواستههایمان نیست. این دعوتی است به سامان دادن دوبارهٔ دل. وقتی خدا در اولویت نخست باشد، هر چیز دیگر جای درست خود را مییابد. پرسش مضطرب این است: «آیا کافی خواهد بود؟» اما پرسش توکلکننده این است: «آیا امروز او را اول میطلبم؟» این تنها پرسشی است که پاسخ دادن به آن واقعاً بر عهدهٔ توست.
روز 5
مطالعه امروز
تأمل
برای لحظهای چشمانتان را ببندید و شبانی را مجسم کنید، نه چهرهای بر شیشههای رنگی کلیسا، بلکه مردی واقعی که پیش از طلوع آفتاب بیرون آمده و هر گوسفند را به نام میشمارد و میداند کدام میلنگد و کدام میل به سرگردانی دارد. حالا بشنوید که داوود، آن مزمورنویس کهن، با اطمینانی آرام، اطمینان مردی که هم شبان بوده و هم گوسفند، میگوید: «خداوند شبان من است، پس محتاج به چیزی نخواهم بود.» این یک آرزو نیست. این یک اعلام است. داوود این مزمور را از دل تجربه نوشت. او گلههای خود را در تپههای یهودا هدایت کرده بود و میدانست شبان نیکو چه میکند: وقتی زمین خشک به نظر میرسد، مرتع سبز پیدا میکند؛ گوسفندان را کنار آبهای آرام میبرد، زیرا گوسفند از جویبار خروشان نمینوشد؛ و پیشاپیش گله به درون وادی قدم میگذارد تا گله تنها با تاریکی روبهرو نشود. هر تصویر این مزمور از آن دنیا گرفته شده و هر تصویر میخواهد چیزی از مراقبت خدا از شما به شما بگوید. وادی را در آیه چهارم ببینید: «گرچه در وادی سایه موت راه روم، از هیچ بلا نخواهم ترسید، زیرا که تو با من هستی.» داوود نمیگوید وادی برداشته میشود. میگوید از میان آن میگذرد، و تنها نیست. عصا و چوبدستی که او را تسلی میداد زینت نبودند؛ عصا درندگان را میراند و چوبدستی گوسفندان سرگردان را به امنیت بازمیگرداند. حضور خدا در سختترین لحظهات منفعل نیست. او فعالانه کار میکند و تو را در مسیر نگه میدارد. برای کسی که برای نخستین بار این را میخواند، حقیقت ساده این است: این مزمور وعدهای است که خدا نام تو را میداند، نیاز تو را میداند و تو را تنها و سرگردان رها نخواهد کرد. و برای ایماندارانی که این کلمات را صدها بار خواندهاند، این را در نظر بگیرید: خوانی که «به حضور دشمنانم» مهیا میشود یعنی خدا منتظر نمیماند تا اوضاع شما راحت شود و بعد برکت دهد. او سفره را درست در میانه دردسر پهن میکند. لازم نیست نگرانیتان اول برطرف شود تا خدا جان شما را سیر کند. او در همان نگرانی به دیدار شما میآید، نه بعد از آن. امروز، در هر وادی که قدم میگذارید، شبانی دارید که پیش از شما آن را پیموده است.
روز 6
مطالعه امروز
تأمل
ترس همیشه مؤدبانه خبر نمیدهد. گاهی مثل بادی سرد هجوم میآورد: یک تشخیص پزشکی، یک تماس تلفنی، ساعت سه بامدادی بیخواب که ذهن آرام نمیگیرد. پرسش این نیست که آیا ترس خواهد آمد. پرسش این است که وقتی پشت در ایستاد چه میکنی. داوود هنگام نوشتن مزمور ۵۶ در جای راحتی نبود. دشمنان او را در میان گرفته بودند، سخنانش را علیه او پیچانده بودند و مردانی برای گرفتن جانش توطئه میکردند. و با این حال چیزی مینویسد که در سادگیاش تقریباً حیرتآور است: «در روزی که میترسم، بر تو توکل مینمایم.» این عبارت، «در روزی که میترسم»، صادقانه است. داوود وانمود نمیکند که ترسی نیست. شجاعتی را که حس نمیکند نمایش نمیدهد. او میگوید: درست در لحظهای که ترس میرسد، انتخاب میکنم که توکل کنم. ترس و ایمان میتوانند همزمان در یک دل جا داشته باشند. وجود یکی، دیگری را باطل نمیکند. سپس خدا از زبان اشعیای نبی با قومی در تبعید سخن میگوید، قومی آواره و نامطمئن که شاید فکر میکردند فراموش شدهاند: «مترس زیرا که من با تو هستم. هراسان مباش زیرا که من خدای تو هستم. تو را تقویت میدهم و البته تو را اعانت میکنم و تو را به دست راست عدالت خود دستگیری مینمایم.» وعدهها را در همین یک آیه بشمار: حضور، قوت، یاری و دستی که نگه میدارد. خدا یک وعده نمیدهد و بقیه را به اتفاق وانهد. او وعدهها را روی هم میچیند، گویی میگوید: من همهٔ زوایای ترس تو را در نظر گرفتهام و از همهٔ آنها بزرگترم. اگر برای نخستین بار کتاب مقدس میخوانی، این را بدان: خدا از ترس تو شگفتزده نمیشود و از اینکه ترس را حس میکنی از تو ناامید نیست. و اگر سالهاست ایمانداری، به این توجه کن که خدا میگوید «تو را دستگیری مینمایم». این دستگیری پیوسته و ادامهدار است، دستی که حتی وقتی دیگر حسش نمیکنی رهایت نمیکند. احساسات تو واقعیاند، اما سخن آخر نیستند. سخن آخر از آنِ خدایی است که تو را نگه داشته است.
روز 7
مطالعه امروز
تأمل
به آخرین روز این سفر مشترک رسیدهایم، و شایسته است که آن را نه با فرمانِ بیشتر تلاش کردن، بلکه با یک دعوت به پایان ببریم. عیسی، در میان جمعیتی که از بارهای دینی و نگرانیهای روزانه فرسوده شده بودند، آغوش خود را میگشاید و میفرماید: «ای تمامی زحمتکشان و گرانباران، نزد من آیید و من شما را آرامی خواهم بخشید.» نفرمود: «آن را به دست بیاور.» نفرمود: «خودت حلش کن.» فرمود: بیایید. بار را بیاورید. همهاش را. واژهای که عیسی برای «آرامی» به کار میبرد، فقط آسایشِ خواب نیست. معنای تازه شدن را دارد، معنای باری که برداشته شده، و جانی که دیگر در برابر چیزی که برایش بسیار سنگین است زور نمیزند. یوغی که او در عوض پیشنهاد میکند «خفیف» و «سبک» توصیف شده است، نه چون زندگی بیدرد میشود، بلکه چون وقتی با مسیح همیوغ هستی، دیگر تنها نمیکشی. او با تو میکشد، و او تواناتر است. برای کسی که نخستین بار این را میخواند: یوغ در دنیای باستان چارچوبی چوبی بود که دو حیوان را به هم میپیوست تا بار را با هم بکشند. عیسی میفرماید: بگذار این را با تو حمل کنم. سپس مزمور ۴۶ لنگر بزرگ جان را به ما میدهد: «خدا ملجا و قوت ماست و در مصیبتها مددی حاضر و موجود.» نه یاری دور. نه یاری که پس از گذشتن مصیبت برسد. مددی حاضر و موجود، حاضر در زلزله، حاضر وقتی کوهها میلرزند، حاضر وقتی آبها میخروشند. و آنگاه در آیه ده، یکی از لطیفترین فرمانهای تمام کتابمقدس میآید: «آرام باشید و بدانید که من خدا هستم.» در زبان عبری، «آرام باشید» یعنی رها کن، چنگ زدن را بگذار، از تقلای بیهوده دست بکش. این بیعملی نیست، تسلیم فعالانهٔ جانی است که سرانجام تصمیم گرفته اعتماد کند. هفت روز کلام خدا تو را به همینجا رسانده است: نه به تکنیکی برای مهار اضطراب، بلکه به یک شخص. شبانی که نام تو را میداند. خدایی که تو را با دست راست خود نگاه میدارد. نجاتدهندهای که از تو میخواهد هر باری را پیش پایش بگذاری و آرام بگیری. سلامتیای که او میبخشد نبودِ مشکل نیست. حضور او در میان مشکل است، و آن حضور کافی است.