Set dis davart la lingia da discurrer cun Dieu: sincer, simpel e senza tema da far insatge fauss.
Di 1
La lectura d'oz
Meditaziun
Imaginescha-t d'esser in dals discipels e da guardar, co Jesus sa retira da la fulla per pregar. I dat insatge en sia moda da far quai, senza prescha, senza far smatg, che fa giavischar quai ch'el ha. Uschia al dumandas: «Segner, instruescha nus a pregar.» En Matteus 6 respunda el a questa dumonda anc avant ch'ella vegnia pretendida, e quai ch'el dat n'è nagina formula per recitar, mabain ina porta per entrar. El cumenza cun in avertiment: na pregai per vegnir vis. Ils manaders religius da sia vegliadetgna amavan las empermischuns lungas e ferventas sin la plaza, empermischuns drizzadas a las ureglias dals umans e betg al cor da Dieu. Jesus di cleramain: «Els han gia retschavì lur paga» (Matteus 6,5). Cun auters pleds: l'applaus è tut quai ch'els survegnan. Ma ti, di el, ti vas en tia chombra, serras la porta e raquintas a tes Bab che vesa en zuppà. L'audienza da la empermischun è be ina. Dapi dà el nus quels pleds che resunan dapi vardad vinavel tschientaners: «Bab nos, ti che es en tschiel, tes num vegnia sanctifitgà» (Matteus 6,9). Observa che l'emprim pled n'è betg «mes», mabain «nos». La empermischun n'è mai pir privata: era sulet en tia chombra entres ti en ina famiglia. E observa che l'emprim pass da la empermischun n'è betg da dumandar insatge. Igl è simplamain da renconuscher tgi che Dieu è: Bab. Sant. Datiers. Avant che portar nossas basegnas, laschain nus ruassar noss cors en la vardad, en la preschientscha da tgi che nus essan entrads. Per quel che legia per l'emprima giada, tadla quai cleramain: ti na dovras nagins pleds spezials, nagina posiziun speziala ni ina lunga istorgia cun Dieu per pregar. Jesus instruescha glieud simpla, pescaders, tschaffaders d'imposts, mamas pitschnadas, co discurrer cun lur Bab. Per il cardent cun experientscha: cura han tias empermischuns cumenzà l'ultima giada cun smirvegl avant il num da Dieu, avant da passar a la glista da tias basegnas? Il Bab nos n'è nagina cuverta per la empermischun. Igl è ina bussola: ella ans mussa l'intimitad avant la supplica, il reginavel da Dieu avant noss cumfort. Mintga giada che ti pregas, emprendas ti il medem sco ils discipels: ch'il Dieu dal tschiel sa numna tes Bab, ed el tadla.
Di 2
La lectura d'oz
Meditaziun
En questas vers è ina porta, e Jesus di che ti stos battair vi da quella. Betg temiblamain. Betg ina giada. El utilisescha trais pleds: dumandar, tschertgar, battair. E en la lingua originala èn tuts trais acziuns cuntinuantas: cuntinuescha da dumandar, cuntinuescha da tschertgar, cuntinuescha da battair. Quai n'è nagina teologia dad automat, nua che ti smatgas in buttun ed aspettas. Quai è ina envida a ina relaziun viva, persistenta, che sa pende en, cun in Dieu che less esser chattà. «Dumandai, e vegn dà a vus; tschertgai, e vus chattais; battai, e vegn averts a vus» (Mateus 7:7). Jesus na fa betg reservas tar questa empermischun. El na di betg «dumandai, e forsa». El di «dumandai, e vegn dà». Per ina emprima lectura po quai tunar quasi memia bun, e quai duess dar ina dumonda sincera: pertge paran lura tscherts uraziuns da restar senza resposta? Jesus n'empermetta betg che Dieu As dat tut quai che nus vulain tenor noss program. El empermetta che Dieu ans dat tut quai che nus avain basegn, e che nagin tschertgar sincer da Dieu na resta mai vid. Plinavant fa el in argument dal pli pitschen al pli grond, quasi disarmant en sia simplicitad. Sche tes uffant dumonda pan, na As dat ti betg ina crap. Sch'el dumonda in pesch, na As dat ti betg ina serpent. Ti es in geniter imperfet, e tuttina sas ti dar chaussas bunas. «Tgunsch dapli vegn voss Bab en tschiel a dar chaussas bunas a quels che al dumondan!» di Jesus (Mateus 7:11). La versiun da Luc agiunta in detagl surprendent: il Bab dat il Sontg Spiert a quels che dumondan. Il pli grond regal che Dieu po dar n'è betg ina circumstanza reparada u in problem schlià: quai è el sez. Per il cartider che ha urà ditg e fermamain e sentì il silenzi, fa ina pausa qua. L'empermischun n'è betg che Dieu respunda tenor noss program. Ella è ch'el respunda sco Bab, e quai vul dir ina giada cun gea, ina giada cun «anc betg», ed ina giada cun insatge meglier che quai che nus avain dumandà. La porta vi da la quala ti battas n'è betg la porta d'in magazin. Ella è la porta d'ina Persuna. Cuntinuescha da battair. El è gia da l'autra vart.
Di 3
La lectura d'oz
Meditaziun
La gronda part da nus vegn en ura be cura che la chargia daventa memia pesanta. Nus tegnain ora, ans fain pissers, controllain tut, e lura, cura che nus na pudain betg pli, urain. Paul descriva insatge cumplettamain different. «Orai senza smetter», scriva el en 1 Tessalonichesers 5,17, trais pleds che han dà da pensar e sfidà ils creders durant dus mil onns. Co po ina persona cun in manaschi, ina famiglia, ina testa che sgola qua e là ed in chalender plain urar senza smetter? A la dumonda n'è la resposta betg che nus stuain star sin ils schnuvels vinguatschun uras al di. La resposta è che la uraziun daventa l'atmosfera en la quala nus vivain, e betg be in cumissiun che nus fain. In uffant na smetta betg da discurrer cun in bab u ina mamma ch'al ama, mo perquai ch'el gioga ordaifer. El clama, el guarda enavos, el currenta en cun novitads. «Orai senza smetter» è ina invitaziun a questa moda da discurrer cun Dieu, permanenta e senza protecziun, nua che la cunfin tranter uraziun e la restanta vita daventa bellamain fina. Filippers 4,6 renda quai concret: «Na vi dai pissers per nagut, mabain preschentai en mintga situaziun a Dieu vossas dumondas cun urar e supplitgar, ed engraziai.» Il pled «pissers» signifitga qua esser plain tgira, anguscha, surchargià. Paul na pretenda betg che tes pissers saja pitschens. El at porscha in barat: dai els a Dieu e survegn en change insatge che «surpassa tut chapientscha» (Filippers 4,7). Questa pasch n'è betg l'absenza da circumstanzas grevas. Ella è ina guardia, il pled designescha ina guardia militara, postada enturn tes cor e tes spiert en Jesus Cristus. Prenda tga il pled «engraziament» stat bain en il mez da questa instrucziun. Nus duain preschentar nossas dumondas cun engraziament, betg suenter che la resposta è vegnida, mabain avant. Questa è l'attitudine che müda l'uraziun d'ina transacziun desperada en in discurs plain confidenza. Per il nov creder munta quai: ti na stos betg metter en urden tia anguscha avant che urar. Ti la portas, e ti portas cun ella era engraziament. Per il creder matur vala la dumonda: datti pissers che ti portas anc adina e che ti n'has mai dà ora propi? Oz è il di per far il barat.
Di 4
La lectura d'oz
Meditaziun
Marc scriva cun urgenza: ses Evangeli è plain dal pled «dalunga», che vul dir immediat, uss. Perquai è ses remartgabel che, en il mez da tut quest sblundrim, el fa ina pausa per ans mussar Jesus faschond insatge plaun e deliberà. «Il proxim damaun, bain baud avant ch'i era di, è el sa auzà, è ì or ed è ì en in lieu solitari, nua ch'el ha pregà» (Marc 1,35). La notg avant era stada extraordinaria: guariziuns, liberaziuns, ina citad entira a la porta. E Jesus, empè da dormir pli ditg, sa auza avant il sulegl e chatta in lieu quiet sulet cun ses Bab. Quai n'è nagin detagl casual. Marc ans mussa il motor sut il minister. Ils miracels n'han betg creà la vita da empermischun: la vita da empermischun ha creà ils miracels. Jesus n'ha betg prega perquai ch'el aveva temp liber. El ha fatg temp, perquai ch'el saveva che tut il rest dependeva da quai. Cura che ils discipels al chattan finalmain e dian en sustanza: «Tuts ta tschertgan, giain!», n'è el betg agità. El è tranquil. El sa nua ch'el va suenter, perquai ch'el è gia stà cun il Bab. Il psalmist ha chapì questa ritmica bler avant. «La damaun, Segner, udas ti mia vusch; la damaun ta preschent jau mia supplica e guard si» (Psalm 5,3). Quest «guard si» porta l'maletg d'ina guardia che tschertga l'orizont: pregar e lura spetgar plain speranza che Dieu agia. Pregar n'è betg mo discurrer. Igl è era la posiziun d'ina olma drizzada vers Dieu, che spetga sia resposta. Per insacura che cumenza be a pregar, porscha quest toc ina permissiun tenera: ti na dovras nagina catedrala ni ina ura perfetga. Jesus ha chattà in lieu solitari, probablamain ina spunda fraida ed stgira. Quai che quenta è che ti vas. Per il cardent che va gia dapi onns cun Dieu, dumonda-t'sinceramain: maina tia vita da empermischun tia di, u suonda ella be davos? Il lieu quiet n'è nagin luxus per glieud cun ina vita simpla. Igl è la fontauna da la stabilitad che renda pussaivla ina vita cumplitgada. Chatta oz tes lieu solitari, era sch'igl è be tschintg minutas ed in auto parcheggià.
Di 5
La lectura d'oz
Meditaziun
Igl exista in psalm che cumenza cun ina acusaziun drizzada directamain al tschiel. David na cumenza betg cun laud, na s'avischina betg cun curtaschias: el cumenza cun «Fin cura, Segner, ma emblidas ti? Per adina?» (Psalm 13:1). Sche quai ta spaventa, è quai bun. Quai munta che ti legias onestamain. David era in um tenor il cor da Dieu, e tuttina stat el qua ed auza il pugn envers il tschiel. El sa sentiva emblidà. El sa sentiva zuppà davent da la fatscha da Dieu. El sa sentiva sco sch'il led avess fatg domicil permanent en ses pèz, entant che ses inimis gudagnavan. Per tgi che legia per l'emprima giada, è igl util da savair che ils Psalms eran il cudesch d'urascha d'Israel: chanzuns chantadas en il tempel, bragls auzads en il desert, pleds fatgs liss da millis bucas disperadas avant la tia. Els n'eran mai manaids per daventar represchentaziuns pulidas. Els duevan esser vaiers. E la vardad che David di qua è ina che blers da nus enconuschan, ma pauchs ardeschan dir ad aut: Dieu para insacura absent, e quai fa mal. Ma qua è ina chaussa che il cardent experimentà ha forsa da cuntemplar danovamain: David na resta betg en la plainta. El na bandunescha betg la discurrenza. El sa volva, betg perquai che las circumstanzas èn sa midadas, mabain perquai ch'el decida da s'regurdar tgi che Dieu è, era sche el na po betg al sentir: «Jau ma fidel da tia buntad; mes cor sa legra da tia agid» (Psalm 13:5). Quest pled «ma» fa in lavur extraordinari. El è il cuntschaint da l'urascha onesta. La plainta e la fidanza n'èn betg cuntraris; ellas èn la medema urascha, pronunziada da la medema bucca, a la medema Dieu. Dieu n'è betg fragil. El po purtar tia ira, tia confusiun, ti «fin cura». L'urascha onesta n'è betg ina mancanza da reverenza: ella è intimitad. Quel che fa uschia sco sch'in tut fiss en urden en la preschientscha da Dieu, quel tegna distanza. Quel che clama or da la profunditad, quel s'avischina. Porta oz a Dieu quai che è propi en tes cor. El al sa gia. El spetga be che ti al As.
Di 6
La lectura d'oz
Meditaziun
Avant che ti dist be in pled a Dieu oz, vul il psalm tschient che ti fastgias insatge: fa in canera da legria. Betg in tuc quiet ed incerts sin ina porta ch'ins na sa betg sch'ella è averta, mabain in canera, legher, fatg da qual che sa ch'el è bainvegnì. «Entrai en sias portas cun engraziament, en ses curtins cun laud» (Psalm 100:4). L'maletg è in tempel, ma l'invit vala per mintga damaun ordinaria da tia vita. Per tgi che legia per l'emprima giada, vala la paina da fermar tge che l'engraziament fa propi en l'urascha. El n'è betg in ritual da scaldar, sco sa stender avant ina cursa. El è ina reorientaziun da l'olma. Cura che nus cumenzain cun engraziament, confessain nus insatge vaira davart la realitad: che nus n'avain betg fatg nus sezs, che nus n'essan betg persuls, che il Dieu al qual nus s'avischinain è bun. Psalm 100 fundescha quai sin la vardad la pli fundamentala: «Enconuscai che il Segner è Dieu: El ans ha fatgs, e betg nus sezs» (Psalm 100:3). L'engraziament cumenza cun s'regurdar tgi che è Dieu e tgi che betg. L'apostel Paul, scrivend or d'ina praschun a la raschun da Colossais, resuna quai cun ina brevitad impressiunanta: «Perseverai en l'urascha, e perquai stai en vigilanza cun engraziament» (Colossais 4:2). Quest pled «vigilanza» munta da star attent, d'esser sveglià en l'urascha, betg sompent ni distratg. E l'antidot cunter l'urascha sompenta, suggerescha Paul, è l'engraziament. La gratitudin tegna ils egls averts. Ella ans regorda che l'urascha n'è betg in monolog envers il tschiel, mabain ina discurrenza cun il Dieu vivent che ha gia fatg infinitamain bler. Per il cardent che ha urà dapi onns, exista qua ina lev sfida: èn tias uraschuns daventadas grevas da giavischs e magras da laud? Igl n'ha nagut nundretg da purtar basegns, nus discurrin da quai damaun, ma ina vita d'urascha construida be sin dumondas po quietamain sa midar en ina moda da tractar Dieu sco in automat e betg sco in Bab. Empruva oz d'entrar cun ils mauns averts, betg per retschaiver, mabain per engraziar. Guarda tge che quai fa cun tut quai che suonda.
Di 7
La lectura d'oz
Meditaziun
Nus terminain il viadi da questa emna al lieu il pli sincer, nua che l'uraziun nus po manar: il mument, cura che las pleds mancan. Ti es sezzà per urar e n'has chattà nagut auter che in dolur vid, che ti na sas betg numnar. Ti has vulì arrivar tar Dieu e t'has sentì sco sche ti tendessas il maun en la tschajera. Sche ti has vivì quai, ha Rumans 8 insatge extraordinari da dir a ti: quai n'è betg l'absenza da l'uraziun. Quai po esser l'uraziun la pli profunda da tuttas. «Il Spiert gida er a nus en nossa flaivlezza. Nus na savain gnanc co che nus duain urar sco quai che sa tanschess, ma il Spiert svaglia sez per nus cun suspirs che na pon betg vegnir exprimids» (Rumans 8:26). Legia quai plaun. Il Spiert da Dieu, il medem Spiert che ha sviolà sur las auas a la creaziun, fa dimora en il creditsch ed ura tras el, cura ch'el na po betg urar per sasez. Il suspir che ti na pos betg metter en pleds n'è betg nagut. El vegn translatà da Qualchadin che enconuscha perfetgamain tant tes cor sco la veglia dal Bab. Per il nov cartider è quai profundamain liberant: ti na pos betg urar fauss, sche ti As rendas propi vers Dieu. Ti n'has betg basegn dal vocabulari giavüsch. Ti na stos betg sa sentir eloquent u pelvaira coerent. Giuda ans regorda dad urar «en il Sontg Spiert» (Giuda 1:20), quai vul dir da s'abandunar al moviment dal Spiert en nus, empè da sa stenschentar dal tut cun atgna forza. L'uraziun n'è betg ina prestaziun che ti porschas, mabain ina conversaziun che il Spiert renda pussaivla. Er per quels che van gia da ditg cun Dieu, forsa surtut per els, exista qua grazia. La stancladad spirituala è reala. Temps da led, da confusiun u da sitgira vegnan er tar ils pli fidaivels tranter nus. La empermischun da Rumans 8:26 n'ha nagina data d'scadenza cun la maturitad. Il Spiert intercedescha per il sontg experimentà talmain tenerivamain sco per il pli nov convertì.En dis, nua che tias uraziuns èn be in suspir, lascha che quest suspir saja tia uraziun. Dieu auda quai che las pleds na pon betg purtar. Ti n'has betg arrivà a la fin da l'uraziun questa emna: ti has be cumenzà.