Sjö dagar um það hvernig við tölum við Guð: einlæglega, einfaldlega og án ótta við að gera rangt.
Dagur 1
Lestur dagsins
Íhugun
Ímyndaðu þér að þú værir einn lærisveinanna og sæir Jesú draga sig út úr mannfjöldanum til að biðja. Það er eitthvað í því hvernig Hann gerir það, rólega og án sýndarmennsku, sem fær þig til að þrá það sem Hann hefur. Þú spyrð Hann því: „Herra, kenn oss að biðja.“ Í Matteusarguðspjalli 6 svarar Hann þeirri spurningu áður en hún er borin fram, og það sem Hann gefur er ekki formúla til að þylja heldur dyr til að ganga inn um. Hann byrjar á viðvörun: biddu ekki til þess að sjást. Trúarleiðtogar samtíðar Hans elskuðu langar og háværar bænir á torgum, bænir sem stefndu að eyrum manna en ekki hjarta Guðs. Jesús segir hreint út: „Þeir hafa fengið laun sín“ (Matteusarguðspjall 6:5). Með öðrum orðum, lófatak er allt sem þeir munu fá. En þú, segir Hann, gakktu inn í herbergi þitt, lokaðu dyrunum og talaðu við föður þinn sem sér í leynum. Áheyrandi bænarinnar er einn. Síðan gefur Hann okkur orðin sem hafa hljómað í tuttugu aldir: „Faðir vor, þú sem ert á himnum, helgist þitt nafn“ (Matteusarguðspjall 6:9). Taktu eftir að þar stendur ekki „Faðir minn“ heldur „Faðir vor“. Bænin er aldrei einkamál að öllu leyti. Jafnvel þegar þú ert einn í herbergi þínu gengur þú inn í fjölskyldu. Og taktu eftir að fyrsta hreyfing bænarinnar er ekki að biðja um neitt. Hún er einfaldlega að viðurkenna hver Guð er: Faðir. Heilagur. Nálægur. Áður en við berum fram þarfir okkar friðum við hjörtu okkar í sannleikanum um hvaða návist við erum komin inn í. Þú sem lest í fyrsta sinn, heyrðu þetta skýrt: þú þarft hvorki sérstök orð, ákveðna líkamsstöðu né langa sögu með Guði til að biðja. Jesús er að kenna venjulegu fólki, fiskimönnum, tollheimtumönnum og áhyggjufullum mæðrum, hvernig það á að tala við föður sinn. Þú sem hefur gengið lengi með Drottni, íhugaðu þetta: hvenær hófst bæn þín síðast á undrun yfir nafni Guðs áður en hún snerist að listanum yfir þarfir? Faðirvorið er ekki þak á bæninni. Það er áttaviti sem vísar okkur til samfélags áður en við biðjum um nokkuð, til ríkis Guðs áður en við hugsum um eigin þægindi. Í hvert sinn sem þú biður ertu að læra það sama og lærisveinarnir: að Guð himinsins kallar sig föður þinn, og Hann hlustar.
Dagur 2
Lestur dagsins
Íhugun
Í þessum versum er dyr, og Jesús segir þér að knýja á þær. Ekki hikandi. Ekki bara einu sinni. Hann notar þrjú orð: biðjið, leitið, knýið á. Í frummálinu eru þau öll áframhaldandi athafnir: haldið áfram að biðja, haldið áfram að leita, haldið áfram að knýja á. Þetta er ekki sjálfsalaguðfræði þar sem þú ýtir á hnapp og bíður. Þetta er boð til lifandi, þrautseigs sambands þar sem þú hallar þér að Guði sem vill láta finna sig. „Biðjið, og yður mun gefast, leitið, og þér munuð finna, knýið á, og fyrir yður mun upp lokið verða“ (Matteusarguðspjall 7:7). Jesús dregur ekkert undan þessu fyrirheiti. Hann segir ekki „biðjið, og kannski“. Hann segir „biðjið, og yður mun gefast“. Fyrir þann sem les þetta í fyrsta sinn getur þetta hljómað næstum of gott, og það ætti að vekja heiðarlega spurningu: hvers vegna virðast þá sumar bænir ósvaraðar? Jesús lofar ekki að Guð gefi okkur allt sem við viljum á okkar tímaáætlun. Hann lofar að Guð gefi okkur allt sem við þurfum, og að engin einlæg leit að honum verði árangurslaus. Síðan færir hann rök frá hinu minna til hins meira, nánast afvopnandi í einfaldleika sínum. Ef barnið þitt biður um brauð, réttir þú því ekki stein. Ef það biður um fisk, gefur þú því ekki snák. Þú ert ófullkomið foreldri, og jafnvel þú kannt að gefa góðar gjafir. „Hversu miklu fremur,“ segir Jesús, „mun faðir yðar á himnum gefa þeim góða hluti, sem biðja hann!“ (Matteusarguðspjall 7:11). Í frásögn Lúkasar er bætt við undraverðu atriði: faðirinn gefur þeim heilagan anda sem biðja. Stærsta gjöfin sem Guð getur gefið er ekki breyttar aðstæður eða leyst vandamál, heldur hann sjálfur. Fyrir þann trúaða sem hefur beðið lengi og heitt og fundið þögnina, staldraðu hér við um stund. Fyrirheitið er ekki að Guð svari á okkar tíma. Það er að hann svari sem faðir, sem þýðir stundum já, stundum ekki enn, og stundum eitthvað betra en það sem við báðum um. Dyrnar sem þú knýrð á eru ekki dyr að forðabúri. Þær eru dyr að persónu. Haltu áfram að knýja á. Hann er þegar hinum megin.
Dagur 3
Lestur dagsins
Íhugun
Flest okkar leita til bænarinnar þegar byrðin er orðin nógu þung. Við þraukum, við höfum áhyggjur, við reddum okkur, og þegar við getum ekki meira, þá biðjum við. Páll lýsir einhverju allt öðru. „Biðjið án afláts,“ skrifar hann í 1. Þessaloníkubréfi 5:17. Þetta eru fá orð, en þau hafa vafist fyrir trúuðum og ögrað þeim í tvö þúsund ár. Hvernig getur manneskja með vinnu, fjölskyldu, ráfandi huga og fullt dagatal beðið án afláts? Svarið er ekki að við eigum að vera á hnjánum allan sólarhringinn. Svarið er að bænin verði andrúmsloftið sem við lifum í, en ekki erindi sem við sinnum. Barn hættir ekki að eiga samskipti við ástríkan foreldri þótt það sé að leika sér úti í garði. Það kallar, það lítur um öxl, það hleypur inn með fréttir. „Biðjið án afláts“ er boð um slíkt samtal við Guð, stöðugt og án varna, þar sem mörkin milli bænar og annars lífs verða yndislega óskýr. Filippíbréfið 4:6 gerir þetta áþreifanlegt: „Verið ekki hugsjúk um neitt, heldur berið í öllum hlutum fram óskir yðar fyrir Guði í bæn og beiðni með þakkargjörð.“ Orðið „hugsjúk“ merkir hér að vera fullur af áhyggjum, kvíðinn og ofurhlaðinn. Páll er ekki að gera lítið úr áhyggjum þínum. Hann býður þér skipti: réttu Guði þær og þiggðu í staðinn frið sem er „æðri öllum skilningi“ (Filippíbréfið 4:7). Sá friður er ekki fjarvera erfiðra aðstæðna. Hann er varðsveit, orðið merkir hermannavörð, sem stendur um hjarta þitt og huga í Kristi Jesú. Takðu eftir orðinu „þakkargjörð“ mitt í þessum leiðbeiningum. Við eigum að bera fram óskir okkar með þakkargjörð, ekki eftir að svarið kemur, heldur áður. Þessi afstaða breytir bæninni úr örvæntingarfullum viðskiptum í traust samtal. Ef þú ert nýr í trúnni þýðir þetta að þú þarft ekki að laga kvíðann áður en þú biður. Þú berð hann fram og berð þakklæti með honum. Ef þú ert þroskaður í trúnni skaltu spyrja þig: Eru áhyggjur sem þú ert enn að bera og hefur í raun aldrei rétt Guði? Í dag er dagurinn til að gera skiptin.
Dagur 4
Lestur dagsins
Íhugun
Markús skrifar af ákafa. Guðspjall hans er fullt af orðinu „jafnskjótt“, sem merkir undir eins, strax. Því er athyglisvert að mitt í öllum þessum hraða staldrar hann við til að sýna okkur Jesú gera nokkuð hægt og yfirvegað. „Árla næsta morguns, löngu fyrir dögun, fór hann á fætur, gekk út og fór á óbyggðan stað og baðst þar fyrir“ (Markúsarguðspjall 1:35). Kvöldið áður hafði verið einstakt: lækningar, frelsun frá illum öndum og heil borg þrýstandi að dyrunum. Og Jesús, í stað þess að sofa út, rís upp fyrir sólarupprás og finnur kyrrlátan stað einn með föður sínum. Þetta er ekki tilviljanakennt aukaatriði. Markús sýnir okkur aflvélina undir þjónustunni. Kraftaverkin sköpuðu ekki bænalífið, heldur skapaði bænalífið kraftaverkin. Jesús baðst ekki fyrir af því að Hann hefði tíma aflögu. Hann tók sér tíma af því að Hann vissi að allt annað byggðist á því. Þegar lærisveinarnir finna Hann loks og segja í raun: „Allir leita þín, förum“, þá er Hann ekki á nálum. Hann er stöðugur. Hann veit hvert Hann á að fara næst, því Hann hefur þegar verið með föðurnum. Sálmaskáldið skildi þennan takt löngu áður. „Drottinn, að morgni heyrir þú raust mína, að morgni legg ég mál mitt fyrir þig og skima eftir svari“ (Sálmarnir 5:4). Orðið „skima“ dregur upp mynd af varðmanni sem horfir yfir sjóndeildarhringinn: biður og bíður síðan í eftirvæntingu eftir að Guð bregðist við. Bæn er ekki aðeins að tala. Hún er líka afstaða sálar sem snýr sér til Guðs og vakir eftir svari Hans. Fyrir þann sem er rétt að byrja að biðja felur þessi texti í sér mildilega heimild: þú þarft hvorki dómkirkju né fullkomna stund. Jesús fann óbyggðan stað, líklega kaldan og dimman hól. Það sem skiptir máli er að þú farir. Þú sem hefur gengið með Guði í mörg ár, spyrðu þig í einlægni: leiðir bænalíf þitt daginn eða dregst það á eftir honum? Kyrrláti staðurinn er ekki munaður fyrir fólk með einfalt líf. Hann er sjálf uppspretta þess stöðugleika sem gerir flókið líf mögulegt. Finndu þinn einmana stað í dag, jafnvel þótt það séu fimm mínútur í kyrrstæðum bíl.
Dagur 5
Lestur dagsins
Íhugun
Til er sálmur sem hefst á ásökun sem beinist beint til himins. Davíð byrjar ekki á lofgjörð og hitar sig ekki upp með kurteisisorðum. Hann byrjar á orðunum: „Hversu lengi, Drottinn, gleymir þú mér æ?“ (Sálm 13:1). Ef þetta kemur þér á óvart, þá er það gott. Það þýðir að þú lest sálminn af heilindum. Davíð var maður eftir Guðs hjarta, og samt hristir hann hnefann móti himni. Honum fannst hann gleymdur. Honum fannst auglit Guðs hulið sér. Honum fannst sorgin hafa tekið sér fasta búsetu í brjósti sér á meðan óvinir hans sigruðu. Þeim sem les sálmana í fyrsta sinn hjálpar að vita að þeir voru bænabók Ísraels: söngvar sungnir í musterinu, ákall hrópuð í eyðimörkinni, orð sem þúsund örvæntingarfullir munnar höfðu slitið slétt á undan þínum. Þeir voru aldrei ætlaðir sem fáguð sýning. Þeir áttu að vera sannir. Og sannleikurinn sem Davíð talar hér er sá sem mörg okkar þekkja en fá þora að segja upphátt: stundum finnst okkur Guð fjarverandi, og það sárnar. En þetta er það sem reyndur trúaður þarf kannski að íhuga á ný: Davíð staðnæmist ekki í kvörtuninni. Hann yfirgefur ekki samtalið. Hann snýr við, ekki vegna þess að aðstæður hans breyttust, heldur vegna þess að hann velur að minnast þess hver Guð er, jafnvel þegar hann finnur það ekki: „Ég treysti miskunn þinni, hjarta mitt fagnar yfir hjálp þinni“ (Sálm 13:5). Orðið „en“ vinnur hér ótrúlegt verk. Það er hjörin í heiðarlegri bæn. Harmljóðið og traustið eru ekki andstæður. Þau eru ein og sama bænin, töluð af sama munni til sama Guðs. Guð er ekki brothættur. Hann getur borið reiði þína, rugling þinn og þitt „hversu lengi“. Heiðarleg bæn er ekki vanvirðing, hún er nánd. Sá sem læst vera í góðu lagi frammi fyrir Guði heldur sér í fjarlægð. Sá sem hrópar úr djúpinu nálgast hann. Berðu fram fyrir hann það sem raunverulega býr í hjarta þínu í dag. Hann veit það nú þegar. Hann bíður þess eins að þú segir það.
Dagur 6
Lestur dagsins
Íhugun
Áður en þú segir eitt einasta orð við Guð í dag vill hundraðasti sálmurinn að þú gerir dálítið: hrópaðu fagnaðaróp. Ekki hljóða, hikandi bank á dyr sem þú ert ekki viss um að séu opnar, heldur gleðihróp þess sem veit að hann er velkominn. „Gangið inn um hlið hans með þakkargjörð, í forgarða hans með lofsöng“ (Sálm 100:4). Myndin er af musteri, en boðið gildir um hvern venjulegan morgun lífs þíns. Þeim sem les í fyrsta sinn er vert að staldra við það sem þakkargjörð gerir í bæninni. Hún er ekki helgisiður til upphitunar, eins og teygjur fyrir hlaup. Hún er stefnubreyting sálarinnar. Þegar við byrjum á þakklæti játum við eitthvað satt um veruleikann: að við sköpuðum okkur ekki sjálf, að við erum ekki ein, að Guð sem við nálgumst er góður. Sálmur 100 byggir þetta á hinum dýpsta sannleika: „Vitið að Drottinn er Guð, hann gjörði oss og hans erum vér“ (Sálm 100:3). Þakkargjörð hefst á því að muna hver er Guð og hver ekki. Postulinn Páll skrifaði úr fangelsi til safnaðarins í Kólossu og tekur undir þetta með áhrifamikilli stuttorðni: „Verið stöðugir í bæninni og vakið í henni með þakkargjörð“ (Kól 4:2). Orðið „vakið“ merkir að vera á varðbergi, að vera glaðvakandi í bæn, hvorki sljór né annars hugar. Og móteitrið við sljórri bæn er, að mati Páls, þakkargjörð. Þakklæti heldur augunum opnum. Það minnir okkur á að bæn er ekki einræða út í loftið, heldur samtal við lifandi Guð sem hefur þegar gert langtum meira en við fáum séð. Til þess sem hefur beðið árum saman er hér hógvær áskorun: hafa bænir þínar orðið þungar af beiðnum en þunnar af lofgjörð? Það er ekkert að því að bera fram þarfir, við ræðum það á morgun, en bænalíf sem byggist aðeins á því að biðja getur ósjálfrátt farið að líta á Guð sem sjálfsala fremur en föður. Reyndu að ganga inn í dag með opnar hendur, ekki til að þiggja, heldur til að þakka. Sjáðu hvaða áhrif það hefur á allt sem á eftir kemur.
Dagur 7
Lestur dagsins
Íhugun
Við endum ferðalag þessarar viku á heiðarlegasta stað sem bænin getur leitt okkur á: þegar við verðum orðlaus. Þú hefur sest niður til að biðja og fundið ekkert nema tóman sársauka sem þú getur ekki nefnt. Þú hefur þráð að ná til Guðs en fundist þú teygja þig inn í þoku. Ef þú hefur verið þar, hefur Rómverjabréfið 8 stórkostlegt orð að segja við þig: þetta er ekki fjarvera bænarinnar. Þetta getur verið dýpsta bænin af öllum. „Eins kemur og andinn oss til hjálpar í veikleika vorum. Vér vitum ekki hvers vér eigum að biðja eins og ber, en sjálfur andinn biður fyrir oss með andvörpum sem ekki verða orðum aðkomið“ (Rómverjabréfið 8:26). Lestu þetta hægt. Andi Guðs, sami andi og sveif yfir vötnunum við sköpunina, tekur sér bústað í trúuðum manni og biður í gegnum hann þegar hann getur ekki beðið sjálfur. Andvarpið sem þú getur ekki sett í orð er ekki einskis virði. Það er túlkað af þeim sem þekkir hjarta þitt og vilja föðurins til fullnustu. Fyrir þann sem er nýkominn til trúar er þetta einstaklega frelsandi: þú getur ekki beðið rangt ef þú snýrð þér í einlægni til Guðs. Þú þarft ekki rétta orðaforðann. Þú þarft ekki að finnast þú vera mælskur eða jafnvel samhangandi. Júdas minnir okkur á að „biðja í heilögum anda“ (Júdasarbréfið 1:20), það er að segja að gefast á vald hreyfingu andans í okkur í stað þess að streitast áfram í eigin mætti. Bænin er ekki sýning sem þú flytur, heldur samtal sem andinn gerir mögulegt. Og þeim sem hafa gengið lengi með Guði, kannski sérstaklega þeim, er einnig náð í þessu. Andleg þreyta er raunveruleg. Tímabil sorgar, ringulreiðar eða þurrðar koma yfir hina trúföstustu á meðal okkar. Ffyrirheitið í Rómverjabréfinu 8:26 rennur ekki út með auknum þroska. Andinn biður fyrir hinum reynda trúmanni af jafn mikilli blíðu og fyrir þeim sem nýlega hefur snúist. Á þeim dögum sem bænir þínar eru ekkert nema andvarp, láttu það andvarp vera bæn þína. Guð heyrir það sem orð fá ekki borið. Þú hefur ekki náð endimörkum bænarinnar þessa viku, þú ert aðeins að byrja.