هفت روز درباره گفتگو با خدا: صادقانه، ساده و بیهراس از اشتباه کردن.
روز 1
مطالعه امروز
تأمل
تصور کنید یکی از شاگردان هستید و میبینید عیسی از میان جمعیت دور میشود تا دعا کند. در شیوهی او چیزی هست، آرام و بینمایش، که شما را به داشتن آنچه او دارد مشتاق میکند. پس از او میپرسید: «خداوندا، دعا کردن را به ما بیاموز.» در متی ۶، او پیش از آنکه این سؤال پرسیده شود پاسخ میدهد، و آنچه میبخشد فرمولی برای تکرار نیست، بلکه دری است برای عبور. او با یک هشدار آغاز میکند: برای دیده شدن دعا نکنید. رهبران دینی زمان او دعاهای بلند و پرصدا را در میدانها دوست داشتند، دعاهایی که به گوش انسانها نشانه رفته بود و نه به دل خدا. عیسی به روشنی میگوید: «اجر خود را یافتهاند» (متی ۶:۵). به عبارت دیگر، تحسین مردم تمام آن چیزی است که به دست خواهند آورد. اما تو، به گفتهی او، به اتاق خود برو، در را ببند و با پدر خود که در نهان میبیند سخن بگو. شنوندهی دعا یکی است. سپس آن کلماتی را به ما میدهد که در بیست قرن طنینانداز بوده است: «ای پدر ما که در آسمانی، نام تو مقدس باد» (متی ۶:۹). توجه کنید که نخستین واژه «من» نیست، بلکه «ما» است. دعا هرگز کاملاً خصوصی نیست؛ حتی وقتی در اتاق خود تنهایید، به یک خانواده میپیوندید. و توجه کنید که نخستین حرکت دعا درخواست چیزی نیست. فقط اقرار به این است که خدا کیست: پدر. قدوس. نزدیک. پیش از آنکه نیازهای خود را بیاوریم، دل خود را در این حقیقت آرام میکنیم که به حضور چه کسی وارد شدهایم. اگر برای نخستین بار این را میخوانید، به روشنی بشنوید: برای دعا کردن به کلمات خاص، حالت بدنی مشخص یا سابقهی طولانی با خدا نیازی نیست. عیسی به مردمی عادی، ماهیگیران، باجگیران و مادران نگران، میآموزد که با پدر خود چگونه سخن بگویند. و اگر ایمانداری باتجربهاید، با این پرسش درنگ کنید: آخرین بار کی دعای شما پیش از رسیدن به فهرست نیازها، با شگفتی از نام خدا آغاز شد؟ دعای ربانی سقفی برای دعا نیست. قطبنمایی است که ما را پیش از درخواست به سوی صمیمیت، و پیش از آسایش خودمان به سوی پادشاهی خدا هدایت میکند. هر بار که دعا میکنید همان چیزی را میآموزید که شاگردان آموختند: خدای آسمان خود را پدر شما میخواند و به شما گوش میدهد.
روز 2
مطالعه امروز
تأمل
در این آیات دری هست و عیسی به شما میگوید بر آن بکوبید. نه با ترس و دودلی. نه فقط یک بار. او سه واژه به کار میبرد: بخواهید، بطلبید، بکوبید، و در زبان اصلی هر سه کنشهایی پیوستهاند: همچنان بخواهید، همچنان بطلبید، همچنان بکوبید. این الهیاتِ دستگاه فروش خودکار نیست که دکمهای را فشار دهید و منتظر بمانید. این دعوتی است به رابطهای زنده، پایدار و نزدیک با خدایی که میخواهد یافت شود. «سؤال کنید که به شما داده خواهد شد؛ بطلبید که خواهید یافت؛ بکوبید که برای شما باز کرده خواهد شد» (متی ۷:۷). عیسی این وعده را مشروط و مبهم نمیکند. نمیگوید «بخواهید، شاید». میگوید «سؤال کنید که به شما داده خواهد شد». برای خوانندهای که تازه آشنا شده، این شاید بیش از حد خوب به نظر برسد، و این پرسشی صادقانه پیش میآورد: پس چرا بعضی دعاها بیپاسخ میمانند؟ عیسی وعده نمیدهد که خدا هر چه بخواهیم در زمانبندی ما بدهد. وعده میدهد که هر چه نیاز داریم خواهد داد، و هیچ جستجوی صادقانهای از او هرگز بینتیجه نمیماند. سپس استدلالی از کوچک به بزرگ میآورد که در سادگی خود تقریباً خلعسلاحکننده است. اگر فرزندت نان بخواهد، به او سنگ نمیدهی. اگر ماهی بخواهد، به او مار نمیدهی. تو والدی ناکامل هستی و با این حال میدانی چگونه چیزهای نیکو ببخشی. عیسی میگوید: «چقدر زیاده پدر شما که در آسمان است چیزهای نیکو بخشد به آنانی که از او سؤال کنند» (متی ۷:۱۱). روایت لوقا جزئیاتی شگفتانگیز میافزاید: پدر روحالقدس را به کسانی که میخواهند میبخشد. بزرگترین عطایی که خدا میتواند بدهد، وضعیتی اصلاحشده یا مشکلی حلشده نیست، خود اوست. ای ایمانداری که مدتی دراز و با سختی دعا کردهای و سکوت را حس کردهای، لحظهای اینجا بنشین. وعده این نیست که خدا در برنامه ما پاسخ میدهد. وعده این است که او مانند یک پدر پاسخ میدهد، یعنی گاهی با «بله»، گاهی با «هنوز نه» و گاهی با چیزی بهتر از آنچه خواستهایم. دری که بر آن میکوبی در انبار نیست، در یک شخص است. همچنان بکوب. او همین حالا آن سوی در ایستاده است.
روز 3
مطالعه امروز
تأمل
بیشتر ما وقتی به دعا روی میآوریم که بار زندگی به اندازهٔ کافی سنگین شده باشد. تحمل میکنیم، نگران میشویم، کارها را سر و سامان میدهیم، و وقتی دیگر نمیتوانیم، دعا میکنیم. اما پولس از چیزی کاملاً متفاوت سخن میگوید. او در اول تسالونیکیان ۵:۱۷ مینویسد: «بیترک دعا کنید.» این سه کلمه دو هزار سال است که ایمانداران را به تأمل و چالش واداشته است. کسی که شغل و خانواده و ذهنی پریشان و برنامهای پر دارد، چگونه بیترک دعا کند؟ پاسخ این نیست که باید بیست و چهار ساعت شبانهروز زانو بزنیم. پاسخ این است که دعا به فضایی تبدیل شود که در آن زندگی میکنیم، نه کاری که برای انجامش بیرون میرویم. کودک فقط به این دلیل که در حیاط بازی میکند، ارتباطش را با پدر یا مادر مهربانش قطع نمیکند. صدایشان میزند، به عقب نگاه میکند، و با خبرهایش به خانه میدوید. «بیترک دعا کنید» دعوتی است به چنین گفتگوی پیوسته و بیپرده با خدا، گفتگویی که در آن مرز میان دعا و بقیهٔ زندگی بهطرزی زیبا باریک میشود. فیلیپیان ۴:۶ این را به چیزی ملموس تبدیل میکند: «در هیچ چیز اندیشناک مباشید، بلکه در هر چیز با دعا و التماس و شکرگذاری، مسألتهای خود را به خدا عرض کنید.» «اندیشناک بودن» یعنی پر از نگرانی و زیر بار سنگین فکر بودن. پولس نگرانیهای تو را کوچک نمیشمارد. او معاملهای به تو پیشنهاد میکند: آنها را به خدا بسپار و در عوض چیزی دریافت کن که «فوق از هر عقل است» (فیلیپیان ۴:۷). آن سلامتی نبودن شرایط دشوار نیست. آن یک پاسگاه است، یعنی نگهبانی نظامی که گرداگرد دل و فکر تو در مسیح عیسی مستقر شده است. به واژهٔ «شکرگذاری» توجه کن که درست در میانهٔ این سفارش نشسته است. ما باید درخواستهایمان را با شکرگذاری بیاوریم، نه بعد از رسیدن جواب، بلکه پیش از آن. این همان حالتی است که دعا را از معاملهای ناامیدانه به گفتگویی از سر اعتماد تبدیل میکند. برای ایماندار تازه، این یعنی لازم نیست پیش از دعا اضطرابت را مرتب کنی؛ آن را همانگونه که هست میآوری و شکرگذاری را نیز در کنارش میآوری. برای ایماندار پخته، این پرسش مطرح است: آیا نگرانیهایی هست که هنوز بر دوش میکشی و هرگز واقعاً به خدا نسپردهای؟ امروز روز آن معامله است.
روز 4
مطالعه امروز
تأمل
مرقس با شتاب مینویسد؛ انجیل او پر از واژهی «بیدرنگ» است، یعنی همین حالا، فوراً. پس شگفتانگیز است که در میان آن همه شتاب، او درنگ میکند تا عیسی را در حال انجام کاری آرام و آگاهانه نشان دهد. «بامدادان، وقتی هنوز شب بود، برخاسته بیرون رفت و به موضعی خلوت رفته، در آنجا دعا کرد» (مرقس ۱:۳۵). شب پیش از آن فوقالعاده بود: شفاها، رهاییها، و شهری تمام که بر در ازدحام کرده بود. و عیسی به جای خوابیدن، پیش از طلوع آفتاب برمیخیزد و جایی آرام و تنها با پدر خود مییابد. این جزئیاتی اتفاقی نیست. مرقس موتور پنهان خدمت را به ما نشان میدهد. معجزات زندگی دعا را نیافریدند، بلکه زندگی دعا معجزات را آفرید. عیسی از آن رو دعا نمیکرد که وقت اضافی داشت. وقت میساخت، چون میدانست همهچیز دیگر به آن بستگی دارد. وقتی شاگردان سرانجام او را مییابند و در واقع میگویند: «همه در جستجوی تو هستند، برویم»، او مضطرب نیست. آرام است. او میداند که بعد کجا میرود، زیرا پیشتر با پدر بوده است. مزمورنویس مدتها پیش این ریتم را دریافته بود. «ای خداوند، بامدادان آواز مرا خواهی شنید؛ بامدادان دعای خود را نزد تو آراسته کرده، انتظار خواهم کشید» (مزمور ۵:۳). عبارت «انتظار خواهم کشید» تصویر دیدهبانی را در ذهن میآورد که افق را میکاود: دعا میکند و سپس با چشمبهراهی منتظر میماند تا خدا عمل کند. دعا فقط سخن گفتن نیست. حالت جانی است که به سوی خدا برگشته و در انتظار پاسخ اوست. برای کسی که تازه دعا کردن را آغاز میکند، این بخش اجازهای مهربانانه میدهد: به کلیسای بزرگ یا ساعتی بینقص نیازی نیست. عیسی جایی خلوت یافت، شاید دامنهی تپهای سرد و تاریک. مهم این است که بروید. و برای ایمانداری که سالهاست با خدا قدم میزند، صادقانه از خود بپرسید: آیا زندگی دعای شما پیشاپیش روزتان میرود یا در پی آن؟ جای آرام تجمل کسانی نیست که زندگی ساده دارند. سرچشمهی همان استواری است که زندگی پیچیده را ممکن میسازد. امروز جای خلوت خود را بیابید، حتی اگر پنج دقیقه و یک ماشین پارکشده باشد.
روز 5
مطالعه امروز
تأمل
مزموری هست که با یک اتهام آغاز میشود، اتهامی که یکراست متوجه آسمان است. داود با حمد شروع نمیکند و با تعارف و خوشوبش گرم نمیشود. او چنین آغاز میکند: «ای خداوند، تا به کی مرا فراموش میکنی؟ آیا تا به ابد؟» (مزمور ۱۳:۱). اگر این سخن تو را یکه میدهد، خوب است. یعنی آن را صادقانه میخوانی. داود مردی موافق دل خدا بود، و با این حال اینجا مشت خود را به سوی آسمان تکان میدهد. احساس میکرد فراموش شده است. احساس میکرد خدا روی خود را از او پوشانده است. احساس میکرد اندوه در سینهاش خانه گرفته و دشمنانش پیروزند. برای کسی که برای نخستین بار میخواند، دانستن این نکته مفید است که مزامیر دعاخوانی اسرائیل بودند: سرودهایی که در معبد خوانده میشد، فریادهایی که در بیابان بلند میشد، و کلماتی که پیش از تو بر زبان هزاران انسان درمانده صیقل خورده بود. این کلمات هرگز قرار نبود نمایشی آراسته باشند. قرار بود راست باشند. و حقیقتی که داود اینجا میگوید حقیقتی است که بسیاری از ما آن را میشناسیم اما کمتر کسی جرئت میکند بلند بگوید: گاهی خدا غایب به نظر میرسد، و این دردناک است. اما نکتهای که شاید ایمانداری کهنهکار لازم باشد دوباره دربارهاش درنگ کند این است: داود در شکایت نمیماند. گفتوگو را رها نمیکند. او مسیر را عوض میکند، نه چون شرایطش عوض شده، بلکه چون انتخاب میکند به یاد بیاورد خدا کیست، حتی وقتی آن را حس نمیکند: «اما من بر رحمت تو توکل دارم و دل من از نجات تو شادی خواهد کرد» (مزمور ۱۳:۵). این واژهٔ «اما» کاری شگفت انجام میدهد. لولای دعای صادقانه است. ناله و توکل ضد یکدیگر نیستند. هر دو یک دعا هستند، از یک زبان، به سوی یک خدا. خدا شکننده نیست. او میتواند خشم تو، سردرگمی تو و «تا به کی»ی تو را تاب بیاورد. دعای صادقانه بیاحترامی نیست، صمیمیت است. کسی که در حضور خدا وانمود میکند همهچیز خوب است، همان کسی است که فاصله میگیرد. و کسی که از اعماق فریاد میزند، به او نزدیک میشود. امروز آنچه را واقعاً در دلت هست نزد او بیاور. او از پیش آن را میداند. فقط منتظر است که تو آن را بگویی.
روز 6
مطالعه امروز
تأمل
پیش از آنکه امروز حتی یک کلمه به خدا بگویی، مزمور صدم از تو میخواهد کاری بکنی: آوازی شادمانه سر بده. نه ضربهای آرام و مردد بر دری که مطمئن نیستی باز است، بلکه صدایی شادمانه از کسی که میداند خوشآمده است. «با شکرگزاری به دروازههای او داخل شوید و با تسبیح به صحنهای او» (مزمور ۱۰۰:۴). تصویر، تصویر معبد است، اما دعوت برای هر صبح عادی زندگی توست. برای کسی که نخستین بار میخواند، شایان درنگ است که شکرگزاری در دعا واقعاً چه میکند. این یک مراسم گرمکردن نیست، مثل کشش عضلات پیش از دویدن. این بازسازی جهتگیری جان است. وقتی با سپاس شروع میکنیم، به حقیقتی دربارهٔ واقعیت اعتراف میکنیم: اینکه ما خود را نیافریدهایم، تنها نیستیم، و خدایی که به او نزدیک میشویم نیکوست. مزمور ۱۰۰ این را بر بنیادیترین حقیقتها استوار میکند: «بدانید که یهوه خداست. او ما را آفرید و نه خود ما» (مزمور ۱۰۰:۳). شکرگزاری با به یاد آوردن آغاز میشود: چه کسی خداست و چه کسی نیست. پولس رسول، وقتی از زندان به کلیسای کولسی مینویسد، با کوتاهی چشمگیری همین را تکرار میکند: «و در دعا مواظب و شاکر بوده، بر آن مداومت نمایید» (کولسیان ۴:۲). این واژهٔ «مواظب» یعنی هوشیار ماندن، در دعا بیدار بودن، نه خوابآلود و پریشان. و پولس پیشنهاد میکند که پادزهر دعای خوابآلود، شکرگزاری است. سپاس چشمها را باز نگه میدارد. به ما یادآوری میکند که دعا تکگویی به سقف نیست، بلکه گفتوگو با خدای زنده است، خدایی که پیش از این بیاندازه کرده است. برای ایمانداری که سالها دعا کرده، اینجا چالشی ملایم هست: آیا دعاهایت از درخواست سنگین و از ستایش کممایه شده است؟ آوردن نیازها اشکالی ندارد، فردا دربارهٔ آن سخن خواهیم گفت، اما زندگی دعایی که فقط بر خواستن بنا شده باشد، آرامآرام میتواند به رفتار با خدا همچون دستگاه فروش خودکار برسد، نه همچون پدر. امروز با دستهای گشوده وارد شو، نه برای گرفتن، بلکه برای سپاس گفتن. ببین این بر هرچه پس از آن میآید چه میکند.
روز 7
مطالعه امروز
تأمل
این هفته را در صادقانهترین جایی که دعا ما را به آن میرساند به پایان میبریم: لحظهای که کلمات ما تمام میشود. شاید نشستهاید تا دعا کنید و جز دردی توخالی که نامی برایش ندارید چیزی نیافتهاید. شاید خواستهاید به خدا برسید و حس کردهاید دست در مه دراز کردهاید. اگر آنجا بودهاید، رومیان ۸ سخنی شگفتانگیز برای شما دارد: این نبودنِ دعا نیست. شاید عمیقترین دعا همین باشد. «و همچنین روح نیز ضعفهای ما را اعانت میکند، زیرا نمیدانیم برای چه چیز چنانکه باید دعا کنیم، لیکن خود روح برای ما شفاعت میکند با نالههای بیاننشدنی» (رومیان ۸:۲۶). این را آهسته بخوانید. روح خدا، همان روحی که در آغاز آفرینش بر روی آبها در جنبش بود، در ایماندار ساکن میشود و وقتی خود او نمیتواند دعا کند، از طریق او دعا میکند. نالهای که نمیتوانید به زبان بیاورید «هیچ» نیست. کسی آن را ترجمه میکند که هم دل شما را کاملاً میشناسد و هم اراده پدر را. برای ایماندار تازه، این حقیقت عمیقاً رهاییبخش است: اگر به راستی به سوی خدا بازگشتهاید، نمیتوانید «غلط» دعا کنید. به واژگان درست نیازی ندارید. لازم نیست خود را شیوا یا حتی منسجم حس کنید. یهودا ما را یادآوری میکند که «در روحالقدس دعا کنیم» (یهودا ۲۰)، یعنی تسلیم حرکت روح در درون خود شویم، نه اینکه تنها با نیروی خویش تقلا کنیم. دعا نمایشی نیست که اجرا کنیم، گفتوگویی است که روح آن را ممکن میسازد. و برای کسانی که سالهاست با خدا راه میروند، شاید بهویژه برای آنان، در اینجا فیض هست. خستگی روحانی واقعی است. فصلهای سوگ، سرگشتگی یا خشکی بر وفادارترین ما نیز میگذرد. وعده رومیان ۸:۲۶ با پختگی منقضی نمیشود. روح برای مقدس کهنهکار همانقدر با مهربانی شفاعت میکند که برای تازهترین ایمانآورنده. در روزهایی که دعای شما چیزی جز یک آه نیست، بگذارید همان آه دعای شما باشد. خدا آنچه را که کلمات نمیتوانند حمل کنند میشنود. شما این هفته به پایان دعا نرسیدهاید، تازه آغاز کردهاید.