Сем дзён пра тое, як размаўляць з Богам: шчыра, проста і без страху памыліцца.
Дзень 1
Чытанне на сёння
Роздум
Уявіце, што вы адзін з вучняў і бачыце, як Ісус непрыкметна адыходзіць ад натоўпу, каб памаліцца. Ёсць нешта ў тым, як Ён гэта робіць: без спешкі, без напускнога. Гэта прымушае пажадаць таго, што мае Ён. І вы просіце: «Госпадзе, навучы нас маліцца». У шостым раздзеле Евангелля паводле Мацвея Ён адказвае на гэтае пытанне яшчэ да таго, як яго задалі. І тое, што Ён дае, не формула для паўтарэння, а дзверы, у якія трэба ўвайсці. Спачатku Ён папярэджвае: не маліся, каб цябе бачылі. Рэлігійныя правадыры Яго часу любілі доўгія гучныя малітвы на гандлёвых плошчах. Гэта былі малітвы, скіраваныя да вушэй людзей, а не да сэрца Божага. Ісус кажа проста: «Яны ўжо атрымалі ўзнагароду сваю» (Мацвея 6:5). Іншымі словамі, акрамя воплескаў, ім нічога не дастанецца. А ты, кажа Ён, увайдзі ў свой пакой, зачыні дзверы і памалíся Айцу твайму, Які бачыць патаемнае. У малітвы глядач адзін. Потым Ён дае нам словы, што гучаць ужо дваццаць стагоддзяў: «Ойча наш, Які на нябёсах! Няхай свяціцца імя Тваё» (Мацвея 6:9). Звярніце ўвагу: у малітве не «мой Ойча», а «Ойча наш». Малітва ніколі не бывае цалкам прыватнай: нават сам-насам у сваім пакоі вы далучаецеся да сям'і. І звярніце ўвагу, што першы рух малітвы не просьба аб чымсьці. Гэта проста прызнанне, Хто такі Бог: Айцец. Святы. Блізкі. Перш чым прынесці свае патрэбы, мы супакойваем сэрца ісцінай пра тое, у чыю прысутнасць мы ўвайшлі. Таму, хто чытае ўпершыню, скажу ясна: каб маліцца, вам не патрэбныя ні асаблівыя словы, ні пэўная поза, ні доўгая гісторыя з Богам. Ісус вучыць звычайных людзей, рыбакоў, мытнікаў, занепакоеных маці, як размаўляць са сваім Айцом. А дасведчанаму веруючаму варта пабыць з такім пытаннем: калі ў апошні раз ваша малітва пачыналася са здзіўлення перад імем Божым, перш чым перайсці да спісу патрэб? Малітва Гасподняя не мяжа для малітвы. Гэта компас: ён скіроўвае нас да блізкасці перад просьбай, да Божага Валадарства перад нашай выгодай. Кожны раз, калі вы молiцеся, вы вучыцеся таму ж, чаму вучыліся вучні: Бог нябёсаў называе Сябе вашым Айцом, і Ён слухае.
Дзень 2
Чытанне на сёння
Роздум
У гэтых вершах ёсць дзверы, і Ісус кажа вам стукаць у іх. Не палахліва. Не адзін раз. Ён ужывае тры словы: прасіце, шукайце, стукайце, і ў арыгінале ўсе яны абазначаюць дзеянне, што доўжыцца: працягвайце прасіць, працягвайце шукаць, працягвайце стукаць. Гэта не тэалогія гандлёвага аўтамата, дзе вы націскаеце кнопку і чакаеце. Гэта запрашэнне да жывых, настойлівых, шчырых адносін з Богам, Які хоча, каб Яго знайшлі. «Прасіце, і дадуць вам; шукайце, і знойдзеце; стукайце, і адчыняць вам» (Мацвея 7:7). Ісус не хістаецца ў гэтым абяцанні. Ён не кажа: «Прасіце, і, можа быць». Ён кажа: «Прасіце, і дадуць вам». Для таго, хто чытае упершыню, гэта можа гучаць амаль занадта добра, і гэта павінна выклікаць шчырае пытанне: чаму ж тады некаторыя малітвы, здаецца, застаюцца без адказу? Ісус не абяцае, што Бог дасць нам усё, што мы хочам, па нашым раскладзе. Ён абяцае, што Бог дасць нам усё, што нам патрэбна, і што шчырыя пошукі Яго ніколі не застаюцца марнымі. Пасля Ён прыводзіць довад ад меншага да большага, амаль абяззбройваючы сваёй прастатой. Калі ваша дзіця просіць хлеба, вы не падасце яму камень. Калі просіць рыбы, вы не дасце яму змяю. Вы недасканалы бацька ці маці, і нават вы ўмееце даваць добрае. «Тым больш, кажа Ісус, Айцец ваш, які ў небе, дасць дабро тым, што просяць у Яго» (Мацвея 7:11). Версія Лукі дадае дзіўную дэталь: Айцец дае Духа Святога тым, хто просіць. Найвялікшы дар, які Бог можа даць, гэта не выпраўленыя абставіны і не вырашаная праблема, а Ён Сам. Для веруючага, які доўга і горача маліўся і адчуў маўчанне, прыпыніцеся тут на хвіліну. Абяцанне не ў тым, што Бог адказвае па нашым раскладзе. Яно ў тым, што Ён адказвае як Айцец, а гэта значыць, што часам адказам будзе «так», часам «яшчэ не», а часам нешта лепшае за тое, пра што мы прасілі. Дзверы, у якія вы стукаеце, гэта не дзверы да склада. Гэта дзверы да Асобы. Працягвайце стукаць. Ён ужо па той бок.
Дзень 3
Чытанне на сёння
Роздум
Большасць з нас прыходзіць да малітвы, калі цяжар становіцца вельмі цяжкім. Мы церпім, турбуемся, спраўляемся, а потым, калі ўжо няма сілы, молімся. Павел жа апісвае зусім іншае. «Няспынна маліцеся», піша ён у 1 Фесаланікійцам 5:17. Гэта ўсяго некалькі слоў, але яны дзівяць і кідаюць выклік вернікам ужо дзве тысячы гадоў. Як чалавеку з працай, сям'ёй, неспакойнымі думкамі і поўным календаром маліцца няспынна? Адказ не ў тым, што мы павінны стаяць на каленях гадзінамі суткі напралёт. Ён у тым, што малітва становіцца атмасферай, у якой мы жывём, а не даручэннем, якое мы выконваем. Дзіця не перастае быць у сувязі з любячым бацькам толькі таму, што гуляе на двары. Яно клічыць, азіраецца, прыбягае з навінай. «Няспынна маліцеся», гэта запрашэнне да такой пастаяннай, шчырай размовы з Богам, калі мяжа паміж малітвай і рэштай жыцця робіцца дзіўна тонкай. Піліпійцам 4:6 робіць гэта яшчэ больш канкрэтным: «Ні пра што не турбуйцеся, але ва ўсім у малітве і маленні з падзякай адкрывайце вашыя просьбы Богу». Слова «турбавацца» тут азначае быць поўным клопату: трывожным, перагружаным. Павел не называе вашыя клопаты дробнымі. Ён прапануе вам абмен: аддайце іх Богу і ўзамен атрымайце тое, што «вышэйшае за ўсякі розум» (Піліпійцам 4:7). Гэты мір не азначае, што цяжкіх абставін няма. Гэта ахова, вайсковая варта, якая стаіць вакол вашага сэрца і вашых думак у Хрысце Езусе. Звярніце ўвагу на слова «з падзякай», якое стаіць пасярод гэтага настаўлення. Мы павінны прыносіць просьбы з падзякай: не пасля таго, як прыйшоў адказ, а перад ім. Менавіта такая пастава мяняе малітву з адчайнай здзелкі на давярлівую размову. Новаму верніку гэта значыць, што не трэба спачатку супакоіць сваю трывогу, а потым маліцца: прынясі яе такой, якая яна ёсць, і разам з ёю прынясі ўдзячнасць. А вернік дасведчаны хай спытае сябе: ці ёсць клопаты, якія я дагэтуль нашу ў сабе і ніколі па-сапраўднаму не аддаў? Сёння самы час зрабіць гэты абмен.
Дзень 4
Чытанне на сёння
Роздум
Марк піша са спешкай: яго Евангелле поўніцца словам «адразу», гэта значыць неадкладна, зараз жа. Таму дзіўна, што сярод усёй гэтай плыні падзей ён спыняецца, каб паказаць нам Ісуса, Які робіць нешта павольнае і вывераннае. «А раніцай, калі было яшчэ цёмна, Ён устаў, выйшаў і пайшоў у бязлюднае месца, і там маліўся» (Марка 1:35). Папярэдняя ноч была незвычайнай: гаенні, вызваленні, цэлы горад ля дзвярэй. І Ісус замест таго, каб паспаць, уздымаецца раней за сонца і знаходзіць ціхае месца сам-насам са сваім Айцом. Гэта не выпадковая дэталь. Марк паказвае нам рухавік, што стаіць пад служэннем. Цуды не нарадзілі малітоўнага жыцця: малітоўнае жыццё нарадзіла цуды. Ісус маліўся не таму, што меў вольны час. Ён знаходзіў час, бо ведаў, што ўсё астатняе залежыць ад гэтага. Калі вучні нарэшце знаходзяць Яго і кажуць, па сутнасці: «Усе шукаюць Цябе, ідзём», Ён не мітусіцца. Ён спакойны. Ён ведае, куды ісці далей, бо ўжо пабыў з Айцом. Псальміст разумеў гэты рытм задоўга да таго. «Уранку пачуеш голас мой, Госпадзе; раніцай прадстаю перад Табою і буду чакаць» (Псалтыр 5:3). Слова «буду чакаць» ўзнаўляе вобраз вартаўніка, які ўглядаецца ў гарызонт: ён моліцца, а потым з чаканнем глядзіць, калі Бог дзейнічае. Малітва не толькі слова. Гэта таксама паставa душы, павернутай да Бога і ўзіраючайся ў Яго адказ. Таму, хто толькі пачынае маліцца, гэты ўрывак дае мяккі дазвол: вам не патрэбны сабор і не патрэбна ідэальная гадзіна. Ісус знайшоў бязлюднае месца, напэўна, на схіле ўзгорка, халоднае і цёмнае. Важна, што вы ідзяце. А веруючаму, што ходзіць з Богам гадамі, варта шчыра спытаць сябе: ці вядзе ваша малітва дзень, ці цягнецца ззаду? Ціхае месца не раскоша для людзей з простым жыццём. Яно сама крыніца той цвёрдасці, дзякуючы якой магчыма складанае жыццё. Знайдзіце сёння сваё ўтульнае месца, хай гэта будзе пяць хвілін і прыпаркаваная машына.
Дзень 5
Чытанне на сёння
Роздум
Ёсць псальма, якая пачынаецца з папроку, скіраванага проста ў неба. Давід не пачынае з хвалы, не распачынае ўступам з ветлівасцяў. Ён пачынае словамі: «Дакуль, Госпадзе, будзеш забываць мяне? Ці назаўсёды?» (Псальма 13:1). Калі гэта вас уражвае, дык і добра. Значыць, вы чытаеце шчыра. Давід быў чалавекам паводле сэрца Божага, і ўсё ж вось ён грозіць кулаком небу. Ён адчуваў сябе забытым. Адчуваў, што Бог схаваў ад яго аблічча. Яму здавалася, што смутак назаўсёды пасяліўся ў яго грудзях, а ворагі бяруць верх. Таму, хто чытае упершыню, карысна ведаць, што Псальмы былі малітоўнікам Ізраіля: песнямі, якія спявалі ў храме, енкамі, што ўзносіліся ў пустыні, словамі, адшліфаванымі тысячамі адчайных вуснаў задоўга да вашых. Іх ніколі не задумвалі як дасканалае выступленне. Іх задумвалі як праўду. А праўда, якую тут кажа Давід, вядомая многім з нас, але мала хто адважваецца прамовіць яе ўголас: часам здаецца, што Бога няма побач, і гэта балюча. Але вось над чым дасведчанаму верніку, магчыма, трэба пабыць нанова: Давід не застаецца ў скардзе. Ён не пакідае размовы. Ён паварочвае, і не таму, што змяніліся акалічнасці, а таму, што выбірае памятаць, хто такі Бог, нават калі гэтага не адчувае: «А я спадзяюся на Тваю міласэрнасць; сэрца маё будзе радавацца збаўленню Твайму» (Псальма 13:5). Гэтае «але» робіць надзвычайную працу. Яно як завеса дзвярэй шчырай малітвы. Плач і давер не супрацьлеглыя: гэта адна малітва, прамоўленая адзінымі вуснамі да аднаго і таго ж Бога. Бог не крохкі. Ён вытрымае ваш гнеў, ваша замяшанне, ваша «дакуль». Шчырая малітва не пагарда, а блізкасць. Той, хто ў прысутнасці Бога прыкідваецца, што ўсё добра, трымае дыстанцыю. А той, хто клічыць з глыбіні, набліжаецца. Прынясіце Яму сёння тое, што сапраўды ў вашым сэрцы. Ён ужо ведае гэта. Ён проста чакае, каб вы самі сказалі.
Дзень 6
Чытанне на сёння
Роздум
Перш чым вы скажаце Богу хоць адно слова, сотая псальма хоча, каб вы зрабілі нешта: загучалі радасным воклічам. Не ціхім, нясмелым стукам у дзверы, пра якія вы не ўпэўнены, ці адчынены, а радасным голасам таго, хто ведае, што яго чакаюць. «Уваходзьце ў брамы Яго з падзякай, у дворы Яго з хвалою» (Псальма 100:4). Вобраз тут храмавы, але запрашэнне датычыць кожнага звычайнага раніцы вашага жыцця. Таму, хто чытае ўпершыню, варта запыніцца і падумаць, што насамрэч робіць падзяка ў малітве. Гэта не рытуальная размінка, накшталт расцяжкі перад бегам. Гэта пераарыентацыя душы. Калі мы пачынаем з удзячнасці, мы вызнаём нешта праўдзівае пра рэальнасць: што мы не стварылі сябе самі, што мы не адны, што Бог, да Якога мы набліжаемся, добры. Псальма 100 абапіраецца на самую асноватворную праўду: «Ведайце, што Гасподзь ёсць Бог; Ён стварыў нас, а не мы саміх сябе» (Псальма 100:3). Падзяка пачынаецца з успамінання, Хто ёсць Бог, а хто не. Апостал Павел, пішучы з турэмнай камеры царкве ў Каласах, паўтарае гэта з дзівоснай сціпласцю: «Будзьце пастаянныя ў малітве, чувайце ў ёй з падзякай» (Каласянам 4:2). Гэтае слова «чувайце» значыць заставацца пільным, быць неспячым у малітве, а не санлівым і рассеяным. І лекам ад санлівай малітвы, на думку Паўла, ёсць падзяка. Удзячнасць не дае вачам заплюшчыцца. Яна нагадвае, што малітва гэта не маналог у столь, а размова з жывым Богам, Які ўжо зрабіў неймаверна многа. Да вернікаў, якія моляцца гадамі, тут звернуты далікатны выклік: ці не сталі вашы малітвы цяжкімі ад просьбаў і бедныя на хвалу? Няма нічога дрэннага ў тым, каб прыносіць патрэбы, мы пагаворым пра гэта заўтра, але малітоўнае жыццё, пабудаванае толькі на просьбах, можа ціха пачаць успрымаць Бога як аўтамат, а не як Айца. Паспрабуйце сёння ўвайсці з адкрытымі рукамі, не каб атрымліваць, а каб дзякаваць. Паглядзіце, што гэта зробіць з усім, што будзе далей.
Дзень 7
Чытанне на сёння
Роздум
Мы завяршаем падарожжа гэтага тыдня ў самым шчырым месцы, куды можа прывесці нас малітва: у хвіліне, калі нам не хапае слоў. Вы сядалі маліцца і не знаходзілі нічога, апрача пустога болю, якому не можаце даць назву. Вы хацелі дацягнуцца да Бога, а адчувалі, нібы цягнецеся ў туман. Калі вы там бывалі, Рымлянам 8 мае што незвычайнае сказаць вам: гэта не адсутнасць малітвы. Магчыма, гэта найглыбейшая малітва з усіх. «Гэтак і Дух дапамагае нам у нашай немачы; бо мы не ведаем, аб чым трэба маліцца, як належыць, але сам Дух заступаецца за нас невымоўнымі ўздыханнямі» (Рымлянам 8:26). Прачытайце гэта павольна. Дух Божы, той самы Дух, што луналіў над водамі пры стварэнні, пасяляецца ўнутры веруючага і молiцца праз яго, калі той сам не можа маліцца. Ўздых, які вы не можаце выказаць словамі, не пусты. Яго «перакладае» Той, Хто дасканала ведае і ваша сэрца, і волю Айца. Для новага веруючага гэта глыбока вызваляе: вы не можаце маліцца няправільна, калі шчыра звяртаецеся да Бога. Вам не патрэбны дакладны слоўнік. Вам не трэба адчуваць сябе красамоўным ці нават звязным. Юда нагадвае нам «маліцца ў Духу Святым» (Юды 1:20), гэта значыць аддавацца руху Духа ў нас, а не напружвацца цалкам уласнай сілай. Малітва не ёсць выступленне, якое мы выконваем: гэта размова, якую робіць магчымай Дух. А тым, хто ходзіць з Богам даўно, і, магчыма, асабліва ім, тут таксама дадзена ласка. Духоўнае знясіленне рэальнае. Часы смутку, разгубленасці і сухасці прыходзяць да самых верных з нас. Абяцанне Рымлянам 8:26 не сплывае з сталасцю. Дух заступаецца за дасведчанага святога гэтак жа пяшчотна, як і за самага новага ўверуўшага. У дні, калі вашы малітвы здаюцца толькі ўздыхам, няхай гэты ўздых будзе вашай малітвай. Бог чуе тое, чаго не могуць панесці словы. Вы не дайшлі да канца малітвы на гэтым тыдні: вы толькі пачалі.