Sewe dae oor die ontvangs van God se vergifnis en om, met sy hulp, te leer om dit aan ander te skenk.
Dag 1
Vandag se lees
Besinning
Stel jou die naghemel voor op 'n helder aand: die ooste strek agter jou uit, die weste voor jou, en tussen hulle is 'n afstand so groot dat geen mens se voet dit ooit kan afloop nie. Dit is die beeld waarna die psalmdigter gryp wanneer hy probeer beskryf wat God met ons sonde doen. Hy sit dit nie net eenkant toe nie en lê dit nie net weg in 'n lêer nie. Hy neem dit weg. Heeltemal. Vir altyd. “So ver as die ooste van die weste af is, het Hy ons oortredinge ver van ons af gesit” (Psalm 103:12). Die psalm begin deur ons te herinner aan wie hierdie God is: nie 'n verre regter wat ons mislukkings optel nie, maar 'n Vader wat “barmhartig en genadig” is, “lankmoedig en groot van goedertierenheid” (Psalm 103:8). Vir iemand wat dit vir die eerste keer lees, is dit die moeite werd om hier stil te staan: die God van die Bybel wag nie om jou op 'n fout te betrap nie. Hy ken reeds elke fout wat jy gemaak het, en Sy eerste beweging na jou toe is barmhartigheid, nie veroordeling nie. Vir diegene wat al jare met die Here loop, oorweeg iets wat jy dalk nog nie raakgesien het nie. Die psalmdigter sê: “Want Hy weet watter maaksel ons is; Hy dink daaraan dat ons stof is” (Psalm 103:14). Hierdie “dink daaraan” dra deernis in, nie veragting nie. God vergeet nie ons swakheid om dan ongeduldig te word wanneer ons struikel nie. Hy hou ons broosheid in Sy gedagtes met dieselfde sorg waarmee 'n vader 'n klein kindjie vashou: bewus van wat hulle nog nie kan dra nie, en daarom sag. Dit verander hoe ons vergifnis ontvang. So baie van ons aanvaar God se kwytskelding met ons verstand, maar dra jare daarna nog die las van skaamte in ons binneste. Die psalm laat dit nie toe nie. As Hy jou sonde so ver weggeneem het as wat die ooste van die weste af is, kan jy dit nie gaan terughaal nie. Dit is weg. Wat oorbly, is jy: geken, vasgehou en liefgehad deur 'n Vader wie se barmhartigheid hoër is as die hemele. Laat hierdie waarheid vandag êrens spesifiek ttot rus kom. Dink aan een mislukking wat jy agter jou aan sleep. God het dit reeds weggeneem. Jy hoef nie te dra wat Hy reeds begrawe het nie.
Dag 2
Vandag se lees
Besinning
Petrus het gedink hy was ruimhartig. In die kultuur van sy dag het rabbi's gewoonlik geleer dat dit meer as genoeg was om iemand drie keer te vergewe. Toe Petrus dus vorentoe tree en sewe aanbied, dubbel die verwagte getal, plus een ter wille van goeie maat, het hy waarskynlik 'n goedkeurende knik verwag. In plaas daarvan het Jesus hom geantwoord met 'n getal wat elke berekening dood laat stop het: "Ek sê jou nie: Tot sewe keer toe nie, maar tot sewentig maal sewe" (Mattheüs 18:22). Jesus het nie 'n nuwe boonste grens van vierhonderd en negentig gestel nie. Hy het die grens heeltemal afgebreek. Die oomblik wanneer jy begin tel hoeveel keer jy iemand vergewe het, het jy reeds misverstaan wat vergifnis is. Vergifnis, soos Jesus dit leer, is nie 'n transaksie met 'n perk nie. Dit is 'n gesindheid van die hart, een wat vloei uit die ontvangs van iets so enorm dat geen skuld wat 'n ander mens ons verskuldig is ooit daarmee vergelyk kan word nie. Die gelykenis wat volg, maak dit lewendig. 'n Kneg is aan 'n koning tienduisend talente verskuldig, 'n getal so ongerymd dat dit die skare sou laat lag het. 'n Enkele talent was ongeveer twintig jaar se loon. Tienduisend talente was 'n onmoontlike, onbetaalbare berg van skuld. Die koning kwytskeld dit alles, vrylik en volledig. Daarna kry dieselfde kneg 'n medekneg wat hom honderd denarie skuld, omtrent drie maande se loon, en hy laat hom in die tronk gooi. Die teenstelling is nie subtiel nie. Dit is bedoel om ons te skok tot selfondersoek. Hier is die vraag wat die gelykenis stilweg aan elke gelowige stel: Weet jy, werklik weet jy, hoeveel jou vergewe is? Nie as 'n teologiese feit nie, maar as iets wat jy in jou murg voel? Want wanneer daardie skuld vir ons werklik word, wanneer ons die tienduisend-talente-berg begryp wat God ter wille van ons verskuif het, begin die honderd-denarie-griewe wat ons teen ander koester heeltemal anders lyk. Om ander te vergewe is moeilik. Niemand moet anders voorgee nie. Maar die pad daarheen begin altyd op dieselfde manier: terug na die kruis gaan en onthou wat daar vir jou gekanselleer is.
Dag 3
Vandag se lees
Besinning
Paulus gly nie sagkens in hierdie onderwerp in nie. Hy begin met 'n lys: bitterheid, toorn, woede, geskreeu, lastering en kwaadwilligheid, en sê vir die Efesiërs dat dit alles weggedoen moet word (Efesiërs 4:31). Vir 'n eerste leser is "weggedoen" 'n kragtige uitdrukking. Dit beteken om iets uit te trek, soos wanneer jy 'n jas afhaal. Hierdie dinge is nie net slegte gewoontes wat bestuur moet word nie. Dit is klere wat nie pas by iemand wat met Christus beklee is nie. Dan kom die alternatief, en dit is nie bloot "probeer harder om gaaf te wees" nie. Paulus skryf: "Maar wees vriendelik jegens mekaar, barmhartig, en vergewe mekaar net soos God ook in Christus julle vergewe het" (Efesiërs 4:32). Die maatstaf is asemrowend. Nie "vergewe soos jy self vergewe wil word nie". Nie "vergewe wanneer hulle dit verdien nie". Vergewe soos God jou in Christus vergewe het. Die maat van ons vergifnis moet die maat van syne wees. Kolossense voeg 'n woord by wat ervare lesers soms te vinnig verbygaan: "Verdra mekaar" (Kolossense 3:13). Verdraagsaamheid is die stil niggie van vergifnis. Vergifnis hanteer 'n onreg wat gepleeg is. Verdraagsaamheid is die daaglikse geduld wat die wrywing opneem van om saam met onvolmaakte mense te lewe: die klein ergernisse, die herhaalde swakhede, die maniere waarop mense eenvoudig is. Albei word vereis. Albei is slegs moontlik omdat ons "uitverkorenes van God, heiliges en geliefdes" is (Kolossense 3:12), mense wat 'n identiteit ontvang het voordat daar van ons verwag is om 'n plig te vervul. Let op die volgorde in albei gedeeltes: wie jy is, kom voor wat jy doen. Jy is uitverkies, heilig, geliefd, en daarom beklee jy jou met innige ontferming, goedhartigheid, nederigheid, sagmoedigheid en lankmoedigheid. God vra ons nooit om vergifnis uit niks te maak nie. Hy vra ons om te put uit wat ons reeds ontvang het. As jy vandag sukkel om iemand te vergewe, is die uitnodiging nie om meer wilskrag bymekaar te skraap nie. Dit is om dieper in te gaan in jou eie geliefdheid, om stil te word by die werklikheid dat God jou in Christus vergewe het, en dit te laat oorvloei.
Dag 4
Vandag se lees
Besinning
Jesus het hierdie storie vertel aan mense wat gemurmureer het dat Hy sondaars ontvang en saam met hulle eet. Voordat ons die gelykenis binnegaan, moet ons dus die gewig van die toehoorders aanvoel. Die Fariseërs en skrifgeleerdes was nie koue, onverskillige manne nie. Hulle was diep gelowige mense wat geglo het dat heiligheid afstand van die onreine vereis. En Jesus het hulle gemurmureer nie met 'n argument beantwoord nie, maar met 'n storie oor 'n vader. Die jongste seun se versoek, “Vader, gee my die deel van die goed wat my toekom” (Lukas 15:12), was in daardie kultuur ongeveer dieselfde as om te wens sy vader was dood. Hy wou die erfenis hê sonder die verhouding. Hy wou hê wat die vader gehad het, nie die vader self nie. En die vader het dit aan hom gegee. Dit alleen is 'n beeld van genade: die vryheid wat God ons gee om selfs van Hom weg te loop. Die seun beland uiteindelik in 'n ver land waar hy varke oppas, wat vir 'n Joodse luisteraar die laagste denkbare vernedering sou wees. En dan, sê die teks, “het hy tot homself gekom” (Lukas 15:17). Daardie woorde is die moeite werd om oor na te dink. Om tot jouself te kom is nie dieselfde as om werdig te word nie. Die seun se plan wanneer hy opstaan, is steeds 'n ruilhandel: hy sal aanbied om 'n huurling te wees, om sy brood te verdien. Hy verwag nog nie herstel nie. Hy oefen 'n toespraak in. Maar die vader hou wag. “Maar toe hy nog ver van hom af was, het sy vader hom gesien” (Lukas 15:20). Die vader het gekyk. En toe hy die seun sien, het hy nie op die toespraak gewag nie. Hy het gehardloop. In die antieke Nabye Ooste het 'n man met waardigheid nie gehardloop nie, dit is as onwaardig beskou. Die vader het tog gehardloop, en hy het sy seun om die hals geval en hom gesoen. Die seun begin sy ingeoefende toespraak, en die vader onderbreek dit met 'n fees. Dit is die God wat Jesus aan murmurerende gelowiges openbaar, en ook aan ons. Hy staan nie by die deur met gekruiste arms en wag om te hoor of jou verskoning goed genoeg is nie. Hy hardloop. Hy het vir jou uitgekyk. En voordat jou woorde klaar is, roep Hy reeds om die kleed, die ring en die fees.
Dag 5
Vandag se lees
Besinning
Stel jou die toneel voor: 'n heuwel buite Jerusalem se mure, drie kruise teen die lug, en 'n skare wat die oggend lank die man in die middel bespot het. Die soldate het pas spykers deur sy hande en voete geslaan. Die godsdienstige leiers spot. Die skare hoon. En juis op daardie oomblik, nie nadat die pyn bedaar het nie, nie toe die skare stil geword het nie, maak Jesus sy mond oop en sê: "Vader, vergewe hulle, want hulle weet nie wat hulle doen nie" (Lukas 23:34). As jy hierdie woorde nog nooit gelees het nie, laat hulle stadig by jou insink. As jy hulle al honderd keer gelees het, probeer om hulle te hoor asof dit die eerste keer is. Wat dit so oorweldigend maak, is die tydstip. Hy wag nie totdat dit vir Hom gemaklik is nie. Hy wag nie totdat die mense berou het en vra nie. Hy bid om hulle vergifnis terwyl die spykers nog vars is, terwyl die beledigings nog vlieg. Dit is nie vergifnis as 'n gevoel nie, dit is vergifnis as 'n keuse, 'n daad van die wil wat in liefde gegrond is. Jesus het iets verstaan wat ons dikwels misloop: die mense wat Hom seergemaak het, het in geestelike blindheid opgetree. "Hulle weet nie wat hulle doen nie." Daardie woorde is nie 'n verskoning vir sonde nie; dit is 'n venster op die barmhartigheid van God, wat mense ontmoet waar hulle insig ophou. Dan blaai ons na Handelinge 7 en kry ons Stefanus, die eerste Christenmartelaar, wat deur 'n woedende gepeupel doodgestenig word. Terwyl die klippe val, teken Lukas aan dat hy "met 'n groot stem uitgeroep" het: "Here, reken hulle hierdie sonde nie toe nie" (Handelinge 7:60). Stefanus is so diep deur die Gees van Christus verander dat die gebed van die kruis die gebed van sy eie laaste asem geword het. Die patroon was nie toevallig nie. Stefanus het gesien wat Jesus gedoen het, en dit het so diep in hom wortel geskiet dat dit vrug gedra het in sy mees wanhopige uur. Hier is die stil, deurdringende vraag vir vandag: wat is die moeilikste naam op jou lys? Wie is die persoon wie se oortreding nog iets in jou bors laat vasknyp? Jesus het nie hierdie gebed vanuit 'n gemaklike afstand gebid nie. Hy het dit van die kruis af gebid. Dit beteken dat vergifnis, werklike, duur, deur die Gees bekragtigde vergifnis, moontlik is selfs te midde van die wond, nie net nadat dit genees het nie. Jy hoef dit nie eers te voel nie. Jy kan dit eerste kies, en God vra om die gevoel agterna te bring.
Dag 6
Vandag se lees
Besinning
Daar is 'n soort swaarheid wat in die gebeente vassit wanneer iets onbeleds te lank in die siel bly lê. Die psalmdigter het dit goed geken. In Psalm 32 skryf hy van 'n tyd voor sy belydenis, toe hy oor sy sonde geswyg het: "my gebeente het verteer deur my gebrul die hele dag" (Psalm 32:3). Dit is 'n lewendige, liggaamlike beskrywing van wat skuld van binne af aan 'n mens doen. Hy praat nie van skuld as 'n regsbegrip nie, hy beskryf dit as 'n ervaring, iets wat hom uitgeput het soos 'n droogte die land uitput. En toe het hy bely. En alles het verander. Die apostel Johannes, wat eeue later skryf, stel dieselfde waarheid in die helderste lig: "As ons ons sondes bely, is Hy getrou en regverdig om ons die sondes te vergewe en ons te reinig van alle ongeregtigheid" (1 Johannes 1:9). Let op die twee woorde wat Johannes saamvoeg: getrou en regverdig. God vergewe ons nie omdat Hy toegeeflik is of omdat Hy wegkyk nie. Hy vergewe ons omdat Hy getrou is aan sy verbondsbeloftes en omdat die geregtigheid reeds by die kruis bevredig is. Vergifnis is nie dat God die reëls verbuig nie; dit is dat God dit eerbiedig, deur Christus. Vir die nuwe leser is die eenvoudige vorm daarvan hierdie: belydenis is nie 'n ritueel om God se guns te verdien nie. Dit is bloot om met God saam te stem oor wat waar is, dat ons gesondig het, dat dit saak maak, en dat ons sy barmhartigheid nodig het. Die woord in die oorspronklike Grieks dra die gedagte om dieselfde te sê as wat God sê. Wanneer ons bely, hou ons op om met God te stry oor ons toestand en begin ons aan dieselfde kant staan as Hy. Dit is 'n houding van nederigheid, en dit maak die deur oop. Vir die ervare gelowige, oorweeg dit: Dawid sê in Psalm 32 dat God, toe hy sy sonde erken het, "die ongeregtigheid van my sonde" vergewe het (Psalm 32:5). Hierdie uitdrukking verdubbel as 't ware die nadruk, asof dit wil sê dat God nie net die daad vergewe het nie, maar ook die verdraaide wortel daaronder. Dit is die diepte van wat reiniging beteken. Jy is nie bloot op papier begenadig nie; jy is gewas. Wat jy ook al stilweg gedra het, wat jy ook al gehoop het niemand, ook nie God nie, sou raaksien, vandag is 'n goeie dag om dit in die lig te bring. Hy is getrou. Hy is regverdig. En Hy sal reinig.
Dag 7
Vandag se lees
Besinning
Ons het hierdie week 'n lang pad gestap: van die asemrowende wydte van God se vergifnis tot by die kosbare, Gees-bemagtigde werk om dit aan ander te skenk. Vandag kom ons by die vraag waarheen die hele reis gelei het: hoe lyk dit om werklik vry te leef? Nie net om die leer van vergifnis te ken nie, nie net om 'n aangrypende oomblik van bevryding te beleef nie, maar om deur gewone dae te loop as iemand wat nie meer deur ou wonde of ou onregte gyselaar gehou word nie. Die profeet Miga gee ons een van die pragtigste beelde van God se vergifnis in die hele Skrif. Hy skryf van 'n God wat behae het in goedertierenheid en wat "al hulle sondes in die dieptes van die see sal werp" (Miga 7:18-19). Daardie beeld van die diep see is doelbewus. In die antieke wêreld was die dieptes van die see die mees onbereikbare, onkenbare plek wat 'n mens jou kon voorstel. God lê nie jou sondes êrens in 'n kabinet weg nie. Hy hou dit nie in reserwe nie. Hy werp dit na 'n plek waarvandaan dit nie kan terugkeer nie. Daar is rede waarom die ou predikers gesê het: Hy werp dit in die see en plant 'n bord wat sê: "Verbode om te visvang." Paulus bring hierdie vryheid in sy brief aan die Romeine af in die weefsel van daaglikse verhoudings. "Laat jou nie deur die kwade oorwin nie, maar oorwin die kwade met die goeie" (Romeine 12:21). Dit is die praktiese gestalte van vry leef. Dit beteken nie dat jy maak asof verkeerde dinge reg is, of dat die pyn nie gebeur het nie. Dit beteken dat jy weier om die kwaad die laaste woord in jou storie te laat hê. Elke daad van opregte goedheid teenoor iemand wat jou verkeerd gedoen het, is 'n verklaring dat jy nie hulle gevangene is nie. Jy is vry, en jy kies om só te leef. Nou dat hierdie week afsluit, dink na oor hoe vryheid werklik voel in jou liggaam, jou program en jou verhoudings. Vergifnis wat jy van God ontvang het, is nie 'n transaksie wat jy op Dag Een voltooi en toe van weggestap het nie. Dit is die lug wat jy elke oggend inasem. En vergifnis wat jy aan ander skenk, is nie 'n enkele dramatiese oomblik nie; dit is 'n daaglikse oefening, soms 'n daaglikse keuse, om te weier dat die verlede die hede regeer. Jy is gemaak om vry te leef. Deur sy genade kan jy.