Siedem dni łagodnych słów Pisma Świętego na czas straty, w drodze z Bogiem, który jest blisko ludzi skruszonych na sercu.
Dzień 1
Dzisiejsze czytanie
Refleksja
Jest imię Boga, po które większość z nas nie sięga, dopóki ziemia nie usunie się spod nóg. Paweł, który sam doświadczył rozbitych okrętów, chłost i bezsennych nocy, rozpoczyna swój list do Koryntian nie strategią ani wyjaśnieniem, lecz imieniem: „Ojciec miłosierdzia i Bóg wszelkiej pociechy” (2 Koryntian 1:3). Zwróć uwagę na to słowo: wszelkiej. Nie trochę pociechy, nie pociecha od czasu do czasu, nie pociecha tylko w żałobie, którą Bóg uzna za godną. Wszelka pociecha. On nie ocenia naszych strat, zanim zdecyduje, czy przyjść. Psalmista idzie jeszcze dalej w Psalmie 34:19: „Blisko jest Pan tych, którzy są skruszonego serca, a ukorzone duchem wybawia”. Słowo „blisko” znaczy: tuż obok, tutaj, a nie z oddali, jakby Bóg przyglądał się z bezpiecznej odległości. W świecie starożytnym złamane serce nie było zwykłym uczuciem. Było stanem całkowitego załamania, żałobą, która składa człowieka wpół. I właśnie tam, w tym miejscu złożenia wpół, jak mówi Pismo, Bóg zbliża się najbardziej. Nie odrzuca Go twoje rozbicie. On idzie ku niemu. Paweł dodaje coś, co może zaskoczyć czytających po raz pierwszy, a o czym wierzący od lat mogli zapomnieć: Bóg pociesza nas, „abyśmy i my mogli pocieszać tych, którzy są w jakimkolwiek ucisku, tąż pociechą, którą Bóg nas pociesza” (2 Koryntian 1:4). Twoja żałoba nie jest ślepym zaułkiem. Już teraz jest wplatana w coś, co pewnego dnia dotrze do drugiego człowieka w jego ciemnej godzinie. Nie musisz tego jeszcze widzieć. Wystarczy, że przyjmiesz to, co Bóg ofiaruje ci dzisiaj. Jeśli jesteś w pierwszych, surowych godzinach straty, nie musisz udawać siły ani wytwarzać pokoju. Zaproszono cię po prostu, byś był blisko Tego, który już jest blisko ciebie. Przynieś te złamane kawałki. On jest Bogiem wszelkiej pociechy, a „wszelkiej” znaczy także twojej.
Dzień 2
Dzisiejsze czytanie
Refleksja
Dwa z najcichszych, a zarazem najbardziej wstrząsających słów całego Pisma znajdują się w Ewangelii Jana 11:35: „Zapłakał Jezus.” To najkrótszy werset w Biblii i być może najważniejszy dla każdego, kto właśnie teraz przeżywa żałobę. Pozwól, by wybrzmiał, zanim pójdziemy dalej. Zapłakał Jezus. Właśnie przybył do grobu swego przyjaciela Łazarza. Maria upadła do Jego stóp, a jej słowa były przesiąknięte takim żalem, który nie dba o formę: „Panie! gdybyś tu był, nie byłby umarł brat mój” (Jana 11:32). Ona Go nie oskarża. Po prostu mówi prawdę o swoim bólu i mówi ją właściwej Osobie. Jezus nie poprawia jej teologii. Nie zaczyna od razu kazania o zmartwychwstaniu. Pismo mówi, że „wzruszył się na duchu i zasmucił się” (w. 33), a potem zapłakał. Oto, co czyni to tak niezwykłym: Jezus już wiedział, co za chwilę uczyni. W ciągu kilku minut Łazarz miał wyjść z grobu żywy. Cud był w Jego rękach przez cały czas. A jednak zapłakał. To znaczy, że Jego łzy nie były łzami rozpaczy ani bezradności. Były łzami miłości. Nie płakał dlatego, że nie miał odpowiedzi, lecz dlatego, że ludzie, których kochał, cierpieli. Żal tych, których miłował, poruszył Go do łez, choć znał zakończenie. Ty, który od dawna czytasz Słowo, zatrzymaj się nad tym: odwieczny Syn Boży, przez którego wszystko powstało, stanął nad grobem i płakał. Żałoba nie jest porażką wiary. Nie jest znakiem, że nie wierzysz w zmartwychwstanie. Jezus wierzył w zmartwychwstanie bardziej niż ktokolwiek, kto kiedykolwiek żył, a mimo to zapłakał. Twoje łzy nie przeczą twojemu zaufaniu do Boga. Mogą być w istocie jedną z najszczerszych modlitw, jakie kiedykolwiek wypowiesz. Widzi cię dzisiaj w twoim żalu. I nie jest wobec niego obojętny.
Dzień 3
Dzisiejsze czytanie
Refleksja
Psalm 23 jest tak dobrze znany, że czytamy go czasem jak znak drogowy: oczy przesuwają się po nim, nie zatrzymując się naprawdę. Dlatego dziś zwolnijmy zupełnie i zobaczmy, dokąd ten ukochany psalm nas właściwie prowadzi. Dawid nie obiecuje życia bez dolin. Wprowadza nas prosto w jedną z nich. "Chociażbym chodził po dolinie cienia śmierci, nie będę się bał złego; albowiem ty ze mną jesteś; laska twoja i kij twój, te mnie cieszą" (Psalm 23:4). Dolina jest prawdziwa. Cień jest prawdziwy. Dawid nie udaje, że jest inaczej, i my też nie powinniśmy. Wszystko zmienia przyimek: po. Nie wchodzimy do doliny, by w niej zostać, lecz idziemy nią i jest w tym ruch, jest kierunek, jest druga strona. I jest Towarzysz. Laska pasterza służyła do odpierania drapieżników, a kij do prowadzenia owiec i podpierania ich na wąskich ścieżkach. Oba są obecne w dolinie. Ochrona i przewodnictwo, dokładnie to, czego potrzebujemy, gdy nie widzimy jasno. Dla tego, kto czyta po raz pierwszy, warto wiedzieć, że Dawid pisał z doświadczenia. Zanim został królem, sam był pasterzem i wiedział, co znaczy prowadzić przestraszone zwierzęta przez niebezpieczny teren. Nie pisze teorii, pisze świadectwo. Był w dolinie. Czuł cień. I przekonał się, że Pasterz jest wierny. Dla tego, kto chodzi z Bogiem od lat: dolina cienia nie jest nieobecnością Pasterza. Jest jednym z miejsc, w których jest On obecny najbardziej szczególnie i najbardziej osobiście. Zielone pastwiska i ciche wody z wersetów 2 i 3 są wspaniałe, ale dopiero w wersecie 4 Dawid przestaje mówić o Bogu, a zaczyna mówić wprost do Niego. "Ty ze mną jesteś." W ciemności bliskość się pogłębia. Gdziekolwiek jesteś dziś w dolinie, nie idziesz nią sam. Pasterz zna każdy krok tej ścieżki i nie odstąpił od ciebie.
Dzień 4
Dzisiejsze czytanie
Refleksja
Jan, ostatni żyjący apostoł, pisze Apokalipsę jako starzec na wygnaniu, na wyspie Patmos. Przeżył niemal wszystkich, których kochał. Patrzył, jak cierpi Kościół. I właśnie w takiej chwili Bóg daje mu wizję tak ogromną i tak czułą, że od dwóch tysięcy lat niesie pociechę zasmuconym sercom: „I otrze Bóg wszelką łzę z oczu ich, a śmierci więcej nie będzie, ani smutku, ani krzyku, ani boleści więcej nie będzie; albowiem pierwsze rzeczy przeminęły” (Apokalipsa 21:4). Jeśli czytasz to po raz pierwszy, warto zatrzymać się przy obrazie Boga ocierającego łzy. To nie jest odległy, urzędowy gest. To Ojciec, który klęka przed twarzą dziecka. Bóg, który słowem powołał do istnienia galaktyki, jest ukazany, jak czyni coś tak intymnego, że potrzeba do tego delikatnej dłoni i bliskiej obecności. Każda łza, którą kiedykolwiek wypłakałeś, została dostrzeżona. Każdą z nich Bóg pewnego dnia osobiście i czule otrze. Fragment zaczyna się od nowego nieba i nowej ziemi, a potem pada wielkie ogłoszenie: „Oto przybytek Boży z ludźmi, i będzie mieszkał z nimi, a oni będą ludem jego, a sam Bóg będzie z nimi i będzie ich Bogiem” (w. 3). Słowo „przybytek” niesie w sobie ciężar całego Starego Testamentu: miejsca, w którym niebo spotykało ziemię, a obecność Boża spoczywała pośród Jego ludu. Jan mówi: to, co dawniej było prawdą tylko częściowo, teraz jest prawdą w pełni, na zawsze i nieodwołalnie. Bóg z nami. Nie z wizytą. Mieszkający. Jeśli od dawna idziesz z Panem, zwróć uwagę na werset 5: „Oto wszystko nowe czynię”. Nie jest powiedziane: „czynię nowe rzeczy”. Bóg nie odrzuca tego, co było. On to odnawia. Ludzie, których kochałeś i utraciłeś, życie, które żałoba zmieniła, nic z tego nie leży poza zasięgiem tego słowa: nowe. To nie jest ucieczka od rzeczywistości. To najbardziej realistyczna nadzieja we wszechświecie, wypowiedziana przez Tego, który siedzi na stolicy i dodaje: „te słowa są wiarygodne i prawdziwe”. Żałoba jest prawdziwa. Ale ta obietnica także.
Dzień 5
Dzisiejsze czytanie
Refleksja
Jest taki żal, na który świat nie ma lekarstwa: żal człowieka stojącego nad grobem i zastanawiającego się, czy pożegnanie naprawdę jest na zawsze. Wierzący w Tesalonice znali ten żal. Niektórzy z ich bliskich zmarli przed powrotem Jezusa i oni bali się, że ci drodzy ludzie jakoś coś utracili, że zostali pominięci. Paweł pisze do nich nie po to, by ganić ich smutek, lecz by nadać mu inny kierunek. Nie mówi: „Nie smućcie się”. Mówi coś o wiele czulszego i o wiele dokładniejszego: „abyście się nie smucili, jako i drudzy, którzy nie mają nadziei” (1 Tesaloniczan 4:13). Różnica nie tkwi w łzach, lecz w tym, co stoi po ich drugiej stronie. Potem Paweł robi coś niezwykłego. Nadzieję zmartwychwstania opiera nie na pobożnym życzeniu, lecz na tym, co już się stało. „Albowiem jeźlić wierzymy, iż Jezus umarł i zmartwychwstał, tak i Bóg tych, którzy zasnęli w Jezusie, przywiedzie z nim” (1 Tesaloniczan 4:14). Zmartwychwstanie Chrystusa nie jest jedynie pociechą. Jest dowodem. Ponieważ On wyszedł z grobu, grób nie ma ostatniego słowa nad tymi, którzy należą do Niego. Ta logika jest tak mocna jak pusty grób. Dla kogoś, kto czyta Biblię po raz pierwszy: „sen” oznacza tutaj łagodne słowo, którego Pismo używa na śmierć wierzącego. Nie zagładę, lecz odpoczynek, po którym nadejdzie przebudzenie. Ty, który długo chodzisz z Panem, zatrzymaj się nad tym: Paweł mówi, że Bóg przywiedzie ich *z Nim*. Ci, których straciliśmy w Chrystusie, nie czekają gdzieś sami. Są z Panem, a gdy On przyjdzie, przyjdą wraz z Nim. Ten fragment kończy się obrazem tak żywym, że pociesza Kościół od dwóch tysięcy lat: okrzyk, trąba, powstanie, spotkanie, a potem te słowa: „a tak zawsze z Panem będziemy” (1 Tesaloniczan 4:17). Nie na jakiś czas. Zawsze. Jakąkolwiek stratę dziś nosisz, niech to słowo „zawsze” wykonuje w tobie swoją powolną, głęboką pracę. Żal jest prawdziwy. Ale prawdziwa jest też ta nadzieja. A ta nadzieja nie jest uczuciem. Jest obietnicą przypieczętowaną zmartwychwstaniem.
Dzień 6
Dzisiejsze czytanie
Refleksja
Podnieś oczy. Od tego zaczyna się ten dzień. Autor Psalmu 121 spogląda ku górom i zadaje pytanie, które każde cierpiące serce prędzej czy później zadaje własnymi słowami: skąd przyjdzie moja pomoc? To nie jest pytanie rozpaczy. To pytanie w drodze do odpowiedzi. A odpowiedź przychodzi od razu, pewna i niespieszna: "Pomoc moja od Pana, który uczynił niebo i ziemię" (Psalm 121:2). Ten, który ukształtował góry, jest tym samym, który słyszy twoje wołanie. Niech ta proporcja zagości w twoim sercu. To, co następuje w Psalmie 121, jest jednym z najbardziej opiekuńczych fragmentów całego Pisma. Pan nie pozwoli, aby poślizgnęła się twoja noga. Nie zdrzemnie się. Jest twoim cieniem, twoim stróżem, twoją strażą, gdy wychodzisz i gdy wchodzisz. Dla kogoś, kto przeżywa żałobę, to nie są abstrakcyjne obietnice. To dłoń na ramieniu w ciemności. Możesz czuć się zupełnie niepewnie, jakby grunt pod zwykłym życiem się przesunął. Psalm przemawia wprost do tego uczucia: On czuwa. Nie drzemie. Ogrom wszechświata nie odwraca Jego uwagi od małości twojego własnego bólu. Jeremiasz napisał Treny wśród ruin Jerozolimy, otoczony zniszczeniem tak całkowitym, że trudno je sobie wyobrazić. A jednak z wnętrza tej ruiny pisze słowa, które przetrwały każde imperium: "Miłosierdzie to Pańskie, żeśmy nie wyniszczeni, że nie ustały litości jego. Nowe są na każdy poranek; wielka jest wierność twoja" (Treny 3:22-23). Zauważ: nie mówi, że okoliczności się zmieniły. Mówi, że przywołał coś na pamięć. Nadzieja w najciemniejszych porach bywa często aktem świadomego wspominania. Dla tego, kto czyta po raz pierwszy: Jeremiasz nie udaje, że wszystko jest dobrze. W samym środku prawdziwego zniszczenia wybiera, by pamiętać to, co wie o Bogu jako prawdę. Dla doświadczonego wierzącego: weź pod uwagę, że "nowe na każdy poranek" oznacza, iż miłosierdzie potrzebne ci na dziś nie zostało zużyte wczoraj. Jego litości nie są ograniczonym zasobem. Cokolwiek przyniesie ten poranek, a żałoba potrafi czynić poranki szczególnie trudnymi, jest w nim świeże miłosierdzie, które już na ciebie czeka.
Dzień 7
Dzisiejsze czytanie
Refleksja
Przeszliśmy razem siedem dni przez dolinę, a dziś docieramy nie do końca żałoby, lecz do gruntu pod nią, do gruntu, który nie może się zapaść. Paweł zadaje w Rzymian 8:35 pytanie, które brzmi niemal jak wyzwanie: „Któż nas odłączy od miłości Bożej?” A potem, jakby przewidując każdą mroczną odpowiedź, jaką mogłoby szepnąć ludzkie serce, wymienia je: utrapienie, ucisk, prześladowanie, głód, nagość, niebezpieczeństwo, miecz. Nie mówi teoretycznie. Cytuje psalm o zabijaniu przez cały dzień. Wie, jak cierpienie wygląda od środka. A potem pada jedno z wielkich słów przełomu w całym Piśmie: „Ale”. Nie uprzejmy sprzeciw, lecz triumfalna odmowa. „Ale w tym wszystkiem przewyższamy zwycięstwem przez tego, który nas umiłował” (Rzymian 8:37). Zwróć uwagę na to sformułowanie: nie *pomimo* tych rzeczy, lecz *w* nich. Zwycięstwo nie polega na usunięciu tego, co trudne. To obecność Tego, który nas umiłował, trzymającego nas wewnątrz tej trudności, niepokonanych. Paweł rozciąga następnie język do granic, by nic nie prześliznęło się przez sieć. Śmierć. Życie. Aniołowie. Zwierzchności. Rzeczy teraźniejsze. Rzeczy przyszłe. Wysokość. Głębokość. Jakiekolwiek inne stworzenie. Buduje listę bez luk. Nic w stworzonym porządku, a żałoba, choć tak niszcząca, do niego należy, nie może sięgnąć w miłość Bożą i wyrwać cię z niej. Dla kogoś, kto czyta to po raz pierwszy, jest to rzecz najprostsza i najbardziej zdumiewająca: nie możesz przestać być kochany przez Boga. Nie przez nic, co ci się przydarzyło, nie przez nic, czego się boisz. Dla doświadczonego wierzącego: pozostań przy słowach „miłości Bożej, która jest w Chrystusie Jezusie, Panu naszym” (Rzymian 8:39). Ta miłość nie jest abstrakcją. Ma swoje miejsce w Osobie, w Tym, który wszedł w śmierć i wrócił. Nie kochał cię z bezpiecznej odległości. Wszedł w to do samego końca. A ponieważ tak uczynił, nie ma miejsca, dokąd zaprowadzi cię żałoba, gdzie Jego miłość by już nie była i na ciebie nie czekała. Nie jesteś sam. Nigdy nie byłeś sam. I nic, naprawdę nic, nie może tego uczynić nieprawdą.