هفت روز با کلام آرامبخش خدا برای فصلهای فقدان و همراهی با خدایی که به شکستهدلان نزدیک است.
روز 1
مطالعه امروز
تأمل
نامی برای خدا هست که بیشتر ما تا وقتی زمین زیر پایمان خالی نشود به سراغش نمیرویم. پولس، که از میان فهرست خودش از کشتیشکستگیها و ضربهها و شبهای بیخوابی مینویسد، نامهاش را به قرنتیان نه با راهبرد و توضیح، بلکه با یک نام آغاز میکند: «پدر رحمتها و خدای جمیع تسلی» (دوم قرنتیان ۱:۳). به آن کلمه توجه کن: جمیع. نه مقداری تسلی، نه تسلی گاهبهگاه، نه تسلی برای اندوهی که او شایسته بداند. جمیع تسلی. او پیش از آنکه بیاید، زیانهای ما را نمره نمیدهد. مزمورنویس در مزمور ۳۴:۱۸ حتی نزدیکتر میشود: «خداوند نزدیک است به شکستهدلان، و کوفتهروحان را نجات میدهد.» واژه «نزدیک» یعنی همینجا، نه از دور و از جایی امن تماشاگر بودن. در دنیای باستان، دل شکسته فقط یک احساس نبود، حالتی از فروپاشی کامل بود، اندوهی که آدمی را از میان دو تا میکند. و کتابمقدس میگوید خدا درست همانجا، در جای دو تا شدن، از همه نزدیکتر میآید. او از از هم گسیختگی تو بیزار نیست. به سوی آن میآید. پولس چیزی میافزاید که شاید برای تازهخوانندگان شگفتآور باشد و برای ایمانداران قدیمی فراموششده: خدا ما را تسلی میدهد «تا ما بتوانیم کسانی را که در هر مصیبت باشند تسلی دهیم به آن تسلی که خود از خدا یافتهایم» (دوم قرنتیان ۱:۴). اندوه تو بنبست نیست. همین حالا در حال بافته شدن است در چیزی که روزی در ساعت تاریک شخص دیگری به او خواهد رسید. لازم نیست هنوز آن را ببینی. فقط باید آنچه را امروز به تو میدهد بپذیری. اگر در ساعتهای نخست و زخمی فقدان هستی، لازم نیست قوی نمایی یا آرامشی بسازی. فقط دعوت شدهای که نزدیک کسی باشی که از پیش به تو نزدیک است. تکههای شکستهات را بیاور. او خدای جمیع تسلی است، و «جمیع» یعنی شامل تو هم میشود.
روز 2
مطالعه امروز
تأمل
دو کلمه از آرامترین و در عین حال دردناکترین کلمات کتابمقدس در یوحنا ۱۱:۳۵ آمده است: «عیسی بگریست.» این کوتاهترین آیهٔ کتابمقدس است و شاید برای هر کسی که اکنون در سوگ نشسته، مهمترین آیه باشد. بگذارید پیش از آنکه از کنارش بگذریم، در دل بنشیند. عیسی بگریست. او تازه به آرامگاه دوستش ایلعازر رسیده بود. مریم بر پایهای او افتاده بود و سخنانش از آن اندوهی لبریز بود که پروای آداب و تعارف ندارد: «خداوندا، اگر در اینجا میبودی، برادرم نمیمرد» (یوحنا ۱۱:۳۲). او عیسی را متهم نمیکند. فقط حقیقت دردش را میگوید، و آن را به کسی میگوید که باید بگوید. عیسی الهیات او را اصلاح نمیکند. بیدرنگ موعظهای دربارهٔ رستاخیز آغاز نمیکند. کلام میگوید او «در روح خود به شدت محزون و مضطرب گشت» (آیهٔ ۳۳)، و آنگاه، گریست. آنچه این را شگفتانگیز میکند این است: عیسی از پیش میدانست چه خواهد کرد. چند دقیقهٔ دیگر ایلعازر زنده از آن آرامگاه بیرون میآمد. معجزه در دستان او بود و با این همه گریست. پس اشکهای او اشکهای نومیدی یا ناتوانی نبود، اشکهای محبت بود. او نه از آن رو که پاسخی نداشت، بلکه از آن رو که کسانی که دوستشان داشت در رنج بودند، گریست. اندوه عزیزانش او را به اشک آورد، حتی با آنکه پایان ماجرا را میدانست. ای خوانندهٔ کهنهکار، با این حقیقت بنشین: پسر جاودانی خدا، که همه چیز بهواسطهٔ او آفریده شد، بر سر یک گور ایستاد و گریست. سوگواری شکست ایمان نیست. نشانهٔ آن نیست که به رستاخیز باور نداری. عیسی بیش از هر کس که تا کنون زیسته به رستاخیز باور داشت و باز هم گریست. اشکهای تو نقض اعتمادت به خدا نیست، بلکه شاید یکی از صادقانهترین دعاهایی باشد که تا به حال کردهای. او امروز تو را در اندوهت میبیند، و بیتفاوت نیست.
روز 3
مطالعه امروز
تأمل
مزمور ۲۳ چنان آشناست که خطر دارد آن را مثل تابلوی کنار خیابان بخوانیم: چشممان از رویش میگذرد و واقعاً نمیایستد. پس امروز کاملاً آهسته شویم و ببینیم این مزمور محبوب ما را واقعاً به کجا میبرد. داوود وعده زندگی بدون وادی نمیدهد. او ما را درست به درون یکی از آنها میبرد. «یقیناً اگر در وادی سایه موت نیز راه روم، از بلا نخواهم ترسید» (مزمور ۲۳: ۴). وادی واقعی است. سایه واقعی است. داوود غیر از این وانمود نمیکند، و ما نیز نباید. آنچه همه چیز را تغییر میدهد حرف اضافه است: از میان. نه به درون وادی برای ماندن، بلکه از میان آن. حرکتی هست، جهتی هست، آن سویی هست. و همراهی هست. «زیرا تو با من هستی. عصا و چوبدستی تو مرا تسلی میدهد.» عصای شبان برای راندن درندگان بود، و چوبدستی برای راهنمایی و استوار نگه داشتن گوسفندان در گذرگاههای باریک. هر دو در وادی حاضرند. حفاظت و راهنمایی، دقیقاً آنچه وقتی درست نمیبینیم به آن نیاز داریم. برای خوانندهای که تازه آغاز کرده است، دانستن این نکته مفید است که داوود از تجربه مینوشت. او پیش از آن که پادشاه شود خودش شبان بود و میدانست هدایت حیوانات ترسیده در زمین خطرناک یعنی چه. او نظریه نمینویسد، شهادت میدهد. او در وادی بوده است. سایه را حس کرده است. و شبان را امین یافته است. و برای کسی که سالهاست با خدا قدم میزند، این را در نظر بگیرید: وادی سایه، غیبت شبان نیست. یکی از جاهایی است که او بهطور ویژه و شخصیتر از همهجا حاضر است. مرتعهای سبز و آبهای آرام آیههای ۲ و ۳ باشکوهاند، اما در آیه ۴ است که داوود از سخن گفتن درباره خدا به سخن گفتن مستقیم با او میگذرد. «تو با من هستی.» صمیمیت در تاریکی ژرفتر میشود. هر جای وادی که امروز هستید، آن را تنها نمیپیمایید. شبان هر گام این راه را میشناسد، و از کنار شما نرفته است.
روز 4
مطالعه امروز
تأمل
یوحنا، واپسین رسول زندهمانده، مکاشفه را در پیری و در تبعید، بر جزیره پتمس مینویسد. او از تقریباً همه عزیزانش بیشتر زیسته است و رنج کلیسا را به چشم دیده است. و خدا در چنین زمینهای رؤیایی به او میدهد چنان وسیع و چنان لطیف که دو هزار سال است دلهای سوگوار را حمل کرده است: «و خدا هر اشکی را از چشمان ایشان پاک خواهد کرد و دیگر موت نخواهد بود و ماتم و ناله و درد دیگر نخواهد شد، زیرا که چیزهای اول درگذشت» (مکاشفه ۲۱:۴). برای کسی که برای نخستین بار این متن را میخواند، ارزش دارد که بر تصویر پاک کردن اشکها توسط خدا درنگ کند. این کاری دور و اداری نیست. این پدری است که تا کنار چهره فرزندش خم میشود. خدایی که با کلام خود کهکشانها را به وجود آورد، در حال کاری صمیمی تصویر شده است، کاری که دستی نرم و حضوری نزدیک میطلبد. هر اشکی که تاکنون ریختهای دیده شده است. و روزی هر یک از آنها شخصاً و با مهربانی پاسخ خواهد یافت. این بخش با آسمانی تازه و زمینی تازه آغاز میشود و سپس اعلام بزرگ میآید: «اینک خیمه خدا با آدمیان است و با ایشان ساکن خواهد بود و ایشان قوم او خواهند بود و خود خدا با ایشان خواهد بود و خدای ایشان خواهد بود» (آیه ۳). واژه «خیمه» وزن تمام عهد عتیق را با خود دارد: جایی که آسمان و زمین به هم رسیدند و حضور خدا در میان قومش آرام گرفت. یوحنا میگوید: هر چه پیشتر فقط تا حدی حقیقت داشت، اکنون کاملاً و برای همیشه و بیبازگشت حقیقت است. خدا با ما. نه در حال دیدار، بلکه ساکن در میان ما. و برای ایمانداری کهنهکار، توجه کن که آیه ۵ میگوید: «اینک همه چیز را تازه میسازم»، نه «چیزهای تازه میسازم». او آنچه بود را دور نمیاندازد. آن را نو میکند. کسانی که دوستشان داشتی و از دست دادی، و زندگیای که داغ از او چیزی دیگر ساخته است، هیچیک بیرون از دسترس این کلمه نیست: تازه. این گریز از واقعیت نیست. این واقعبینانهترین امید در جهان هستی است، از زبان کسی که بر تخت نشسته است و میافزاید: «زیرا که این کلمات امین و راست است.» داغ و اندوه واقعی است. و این وعده هم واقعی است.
روز 5
مطالعه امروز
تأمل
اندوهی هست که دنیا برای آن درمانی ندارد: اندوه ایستادن بر سر گور و پرسیدن اینکه آیا وداع واقعاً برای همیشه است. ایمانداران تسالونیکی این اندوه را میشناختند. برخی از عزیزانشان پیش از بازگشت عیسی درگذشته بودند و آنان میترسیدند که مبادا آن عزیزان از چیزی بینصیب مانده و جا مانده باشند. پولس به آنان نامه مینویسد، نه برای سرزنش اندوهشان، بلکه برای هدایت آن. او نمیگوید: «اندوهگین نباشید.» او چیزی بسیار لطیفتر و دقیقتر میگوید: «مبادا مانند دیگران که امید ندارند محزون شوید» (اول تسالونیکیان ۴:۱۳). تفاوت در اشکها نیست، در آن چیزی است که آن سوی اشکها ایستاده است. آنگاه پولس کاری شگفت میکند. او امید رستاخیز را نه بر آرزواندیشی، بلکه بر آنچه پیشتر واقع شده است استوار میسازد. «زیرا اگر باور میکنیم که عیسی مرد و برخاست، به همین قسم نیز خوابیدگان در عیسی را خدا با او خواهد آورد» (اول تسالونیکیان ۴:۱۴). رستاخیز مسیح فقط تسلی نیست، گواه است. چون او از گور برخاست، گور بر کسانی که از آنِ او هستند حرف آخر را نمیزند. این استدلال به استواری همان آرامگاه خالی است. برای خوانندهٔ تازهوارد، «خواب» در اینجا واژهٔ ملایمی است که کلام برای مرگ ایماندار به کار میبرد: نه نابودی، بلکه آرامش، با بیداریای که در راه است. و برای ایمانداری کهنهکار: با این سخن بنشین که پولس میگوید خدا آنان را *با* او خواهد آورد. کسانی که در مسیح از دست دادهایم جایی تنها منتظر نیستند. آنان با خداوندند و هنگامی که او بیاید، آنان نیز با او میآیند. این بخش با تصویری چنان روشن به پایان میرسد که دو هزار سال کلیسا را تسلی داده است: فریاد، شیپور، برخاستن، دیداری دوباره، و سپس این: «و همیشه با خداوند خواهیم بود» (اول تسالونیکیان ۴:۱۷). نه برای مدتی، بلکه همیشه. هر فقدانی که امروز بر دوش میکشی، بگذار این واژهٔ «همیشه» آهسته و ژرف در تو کار کند. اندوه واقعی است. اما این امید نیز واقعی است. و این امید احساس نیست، وعدهای است که با رستاخیز مهر شده است.
روز 6
مطالعه امروز
تأمل
چشمان خود را بلند کنید. روز از همینجا آغاز میشود. نویسنده مزمور ۱۲۱ به سوی کوهها نگاه میکند و همان پرسشی را میپرسد که هر دل داغدیده سرانجام به زبان خود میپرسد: یاری من از کجا میآید؟ این پرسش از سر ناامیدی نیست. پرسشی است که در راه رسیدن به پاسخ است. و پاسخ بیدرنگ میرسد، یقینی و آرام: «اعانت من از جانب خداوند است، که آسمان و زمین را آفرید» (مزمور ۱۲۱: ۲). آن که کوهها را شکل داد، همان است که فریاد شما را میشنود. بگذارید این نسبت در دلتان بنشیند. آنچه در مزمور ۱۲۱ در پی میآید، یکی از پرمحافظتترین بخشهای تمام کتابمقدس است. خداوند نمیگذارد پای تو بلغزد. او نمیخوابد. او سایه تو است، نگهبان تو است، و در رفتن و آمدن پاسبان توست. برای کسی که در سوگ است، اینها وعدههایی انتزاعی نیستند. دستیاند بر شانه در تاریکی. شاید کاملاً ناپایدار و لرزان باشید، گویی زمین زیر پای زندگی عادی جابهجا شده است. مزمور مستقیم با همین احساس سخن میگوید: او مراقب است. او چرت نمیزند. عظمت جهان او را از کوچکی درد خاص شما غافل نمیکند. ارمیا مراثی را میان ویرانههای اورشلیم نوشت، در محاصرهی خرابیای چنان تمام که تصورش دشوار است. و با این حال، از درون همان ویرانه، کلماتی نوشت که از همه امپراتوریها بیشتر ماندگار شد: «از لطفهای خداوند است که فانی نشدیم، زیرا که رحمتهای او تمام نمیشود. هر بامداد تازه میشود. امانت تو عظیم است» (مراثی ارمیا ۳: ۲۲ و ۲۳). توجه کنید: او نمیگوید شرایط تغییر کرد. میگوید چیزی را به یاد آورد. امید، در تاریکترین فصلها، اغلب عملی از سر یادآوری آگاهانه است. برای خوانندهای که تازه آغاز کرده است: ارمیا وانمود نمیکند که همه چیز خوب است. او در میان ویرانی واقعی انتخاب میکند که آنچه را درباره خدا حقیقت میداند به یاد آورد. و برای ایماندار کهنهکار: بیندیشید که «هر بامداد تازه میشود» یعنی رحمتی که امروز لازم دارید با دیروز مصرف نشده است. رحمتهای او ذخیرهای محدود نیستند. هر چه این بامداد در خود دارد، و سوگ بامدادها را بهویژه سخت میکند، رحمتی تازه در آن هست که از پیش منتظر شماست.
روز 7
مطالعه امروز
تأمل
هفت روز با هم در این وادی راه رفتهایم و امروز نه به پایان سوگ، بلکه به زمینی زیر آن میرسیم، زمینی که فرو نمیریزد. پولس در رومیان ۸: ۳۵ پرسشی میپرسد که تقریباً چون چالش است: «کیست که ما را از محبت مسیح جدا سازد؟» و سپس، گویی پیشاپیش هر پاسخ تیرهای را که دل انسان ممکن است زمزمه کند میشنود، آنها را برمیشمارد: مصیبت، دلتنگی، ظلم، قحط، عریانی، خطر، شمشیر. او نظری و دور از تجربه سخن نمیگوید. از مزموری نقل میکند دربارهٔ اینکه تمامی روز کشته میشویم. او رنج را از درون میشناسد. و آنگاه یکی از کلمات چرخش بزرگ در همهٔ کتابمقدس میآید: «بلکه». نه مخالفتی مؤدبانه، بلکه امتناعی پیروزمندانه. «بلکه در این همه، به وسیلهٔ او که ما را محبت نمود، از فاتحین هم بیشتر هستیم» (رومیان ۸: ۳۷). به این عبارت با دقت توجه کنید: نه *با وجود* این چیزها، بلکه *در* آنها. پیروزی برداشته شدن امر دشوار نیست. پیروزی حضور اوست که ما را دوست داشت و ما را درون همان دشواری، شکستناپذیر نگه میدارد. سپس پولس زبان را تا مرزهایش میکشاند تا مطمئن شود هیچ چیز از شبکه نمیگریزد. موت. حیات. فرشتگان. روسا. چیزهای حال. چیزهای آینده. علو. عمق. هر مخلوق دیگر. او فهرستی بیرخنه میسازد. هیچ چیز در عالم مخلوق، و سوگ هم، هر قدر ویرانگر، جزو عالم مخلوق است، نمیتواند به محبت خدا نفوذ کند و تو را از آن بیرون بکشد. برای خوانندهٔ تازهوارد، این سادهترین و حیرتانگیزترین حقیقت است: خدا هرگز نمیتواند تو را دوست نداشته باشد. نه به سبب چیزی که بر تو گذشته و نه به سبب چیزی که از آن میترسی. برای ایماندار کهنهکار، بر «محبت خدا که در خداوند ما عیسی مسیح است» (رومیان ۸: ۳۹) درنگ کن. این محبت انتزاعی نیست. در یک شخص جای دارد، همو که به مرگ فرو رفت و بازگشت. او از فاصلهای امن دوستت نداشت. تا ته ماجرا وارد شد. و چون چنین کرد، جایی نیست که سوگ تو را به آنجا ببرد و محبت او پیشتر در آنجا نبوده باشد و منتظرت نباشد. تو تنها نیستی. هرگز تنها نبودهای. و هیچ چیز، هیچ چیز، نمیتواند این را ناراست کند.